Afrika'nın çalınan yüzyılları: Transatlantik köle ticareti ve Afrikalıların tazminat talepleri

UNESCO’nun 1998’de 23 Ağustos’u “Köle Ticaretini ve Köleliğin Kaldırılmasını Anma Uluslararası Günü” ilan ettiği hatırlatılan haberde, Afrikalıların maruz kaldığı transatlantik köle ticaretinin kıta üzerinde derin demografik, ekonomik ve toplumsal etkiler bıraktığı vurgulanıyor. AA’ya konuşan PRAFRICA Düşünce Platformu uzmanları, bu süreci Afrika tarihi açısından en ağır dönemlerden biri olarak değerlendirerek konuya ilişkin görüşlerini paylaştı.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nden Daula Abdoul Djimmy, köleliğin yalnızca Afrika’ya özgü olmadığını, ancak transatlantik köle ticaretinin Avrupalı tüccarların Afrikalıları Amerika’ya götürüp tarım alanlarında çalıştırması nedeniyle ayrı bir vahşet boyutuna ulaştığını anlattı. Djimmy, Afrika’dan yaklaşık 12,5 milyon kişinin götürüldüğünü, bunlardan yaklaşık 10,5 milyonunun varış noktasına ulaşabildiğini, milyonlarca kişinin ise yolda yaşamını yitirdiğini belirtti.

Beninli Aboubakar Amadou, sürecin Afrika, Avrupa ve Amerika’yı birbirine bağlayan üçgen bir ekonomik sistem olduğunu söyledi. Afrikalıların Amerika’daki plantasyonlarda çalıştırıldığını, tütün, şeker ve pamuk gibi ürünlerin Avrupa’ya aktarıldığını ifade eden Amadou, bu düzenin Avrupa’daki sanayi ve sigortacılık faaliyetleri ile Amerika’daki plantasyon ekonomisine katkı sağladığını, buna karşılık Afrika’nın ödediği bedelin bununla kıyaslanamayacağını dile getirdi. Tazminat tartışmalarına değinen Amadou, yaşananların bedelinin hiçbir tazminatla ödenemeyeceğini söyledi.

Burkina Fasolu Zakaria Sawadogo, köle ticaretinin Afrika’ya demografik, ekonomik ve güvenlik alanlarında ağır zarar verdiğini, özellikle üretken yaştaki insanların zorla götürülmesinin gelişmeyi olumsuz etkilediğini anlattı. Köleliğin sona ermesini yalnızca Sanayi Devrimi’ne bağlamanın doğru olmadığını, en önemli etkenin kölelerin direnişi olduğunu belirten Sawadogo, Ganalı Falira Islam Abdullah da köleliğin yalnızca ekonomik ve fiziksel değil, psikolojik etkilerinin de kuşaklar boyunca sürdüğünü ve Afrikalılar açısından 23 Ağustos’un bu nedenle özel bir anlam taşıdığını ifade etti.