Peşin ödeme krizi! Ev sahipleri artık depozito ve kirayı böyle talep ediyor, tartışma büyüyor... Sözleşmedeki o maddeye dikkat

İstanbul’daki kiralık konut piyasasında, yüksek kira bedellerinin yanı sıra ev sahiplerinin depozito ve peşin kira talepleri de tartışma konusu oldu. Metinde, bazı ev sahiplerinin kiralamak için iki ya da üç aylık depozito istediği, ayrıca kira bedelinin altı aylık ya da bir yıllık peşin ödenmesini talep ettiği anlatılıyor.

Gayrimenkul hukuku uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz’a göre Türk Borçlar Kanunu uyarınca depozito bedeli en fazla üç aylık kira tutarı kadar olabilir. Kiranın hangi dönemlerde ödeneceği ise sözleşmede serbestçe belirlenebiliyor; bu nedenle üç aylık dönemler hâlinde ya da her kira yılı başında bir yıllık peşin ödeme öngören hükümler geçerli sayılabiliyor. Ancak peşin ödeme adı altında, depozito dışında ek güvence bedelleri alınması geçerli değil. Bu tür bir bedel sözleşmeye yazılsa bile kiracının iadesini isteme hakkı olabileceği belirtiliyor.

Kiraz ayrıca, sözleşmede ödeme şekli nasıl belirlenmişse uzayan kira yıllarında da aynı yöntemin sürdürülmesi gerektiğini ifade ediyor. Buna göre bir yıllık peşin ödeme yapan kiracının sonraki yıl aylık ödemeye geçmesi, sözleşmede böyle bir değişiklik yoksa sorun yaratabilir ve mal sahibi ödenmeyen dönemler için takip başlatabilir. Metinde ayrıca sözleşme serbestisinin sınırsız olmadığı, emredici hükümler ve dürüstlük kuralına aykırı maddelerin geçersiz sayılacağı vurgulanıyor.

Bu çerçevede kiracıya emlak vergisi yüklenmesi, TÜFE’nin 12 aylık ortalamasının üzerinde artış yapılması veya özel yaşamı kısıtlayan hükümler konulması geçersiz örnekler arasında gösteriliyor. Depozitonun iadesinde ise sözleşme hükmünün belirleyici olduğu, böyle bir hüküm yoksa iadenin kira değeri ve katsayılarına göre değerlendirilmesi gerektiği aktarılıyor. Metinde, üç aylık sınırı aşan depozito için kiracının fazla ödediği kısmın iadesini dava yoluyla isteyebileceği de belirtiliyor.