Danıştay Kararı · E. 2019/10085 · K. 2024/1953

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/10085 E.  ,  2024/1953 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2019/10085 Karar No : 2024/1953 DAVACILAR : 1-... 2- ... 3- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... DAVALILAR : 1- ... / ... VEKİLİ: Huk. ve Mev. Gen. Müd. ... 2- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ: Huk. Müş. ... DAVANIN_KONUSU : Davacılar ... ile ...'nin Türk vatandaşlığına alınmaması bakımından 09/05/2019 tarih ve 1093 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacılar vekili tarafından, müvekkillerinden..., eşi ve diğer müvekkilleri ... ile ...'nin de aralarında bulunduğu ergin olmayan çocukları için 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Türk vatandaşlığının kazanılması başvurusu yapıldığı, müvekkilleri ... ile ...'nin başvuru tarihinde 18 yaşın altında olmasına rağmen, Türk vatandaşlığının kazanılmasına yönelik kararda anılan müvekkillerinin adına yer verilmediği, yapılan araştırma sonucunda 18 yaşını doldurduğundan bahisle başvurusunun kabul edilmediğinin anlaşıldığı, anılan Kanun maddesi uyarınca başvuru sahibinin kendisinin, eşinin ve ergin olmayan çocuğunun başvurudan yararlanabileceği, anılan müvekkilinin de başvuru tarihinde bu şartı taşıdığı, dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALILARIN SAVUNMALARI : Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından, 5901 sayılı Kanun'a göre nüfus kayıtlarına tescil işlemi sırasında Cumhurbaşkanı kararının dikkate alındığı, davacıların karar tarihi itibarıyla ergin yaşta bulunduğundan 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca başvurunun sonuçlandırılamadığı, dosyalarının ayrıldığı ve 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca Türk vatandaşlığını kazandıkları, davacılar hakkında yapılan işlemlerin ilgili mevzuata uygun olduğu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, davacıların karar tarihi itibarıyla ergin yaşta bulunduğundan 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca başvurunun sonuçlandırılamadığı, dosyalarının ayrıldığı ve 5901 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca Türk vatandaşlığını kazandıkları dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, davacılardan ...'nın kendisi eşi ve 4 çocuğu için yapmış olduğu istisnai olarak Türk vatandaşlığının kazanılması başvurusunda yer alan çocukları ... ve ile ilgili olumlu karar verilmemesine yolundaki 09/05/2019 tarihli Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılmıştır. T.C Anayasasının 41. maddesinde; "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar." hükmüne yer verilmiştir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında İstisnai Haller başlıklı 12. maddesinde; " (1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler.(2) a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler. b) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.(1) c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler. d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler. (2) (Ek: 19/10/2017-7039/29 md.) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir." hükmü, Yetkili Makam Kararı ile Türk Vatandaşlığının Kazanılmasının Geçerliliği ve Sonuçları başlıklı 20. maddesinde de; " (1) Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder. (2) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığının kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez. Ana veya babanın (…)(1) velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır. Muvafakat verilmemesi halinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hakim kararına göre işlem yapılır. Türk vatandaşlığını birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da Türk vatandaşlığını kazanır. (3) Ana veya babanın Türk vatandaşlığını kazandığı tarihte kendileri ile birlikte işlem görmeyen çocukları, ergin olduktan sonra Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvurdukları takdirde haklarında 11 inci madde hükümleri uygulanır." hükmü getirilmiştir. Aynı Kanunun Vatandaşlık İşlemlerinde Müracaat Makamı ve Usul başlıklı 37. maddesinde " Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletname ile yapılır." hükmü öngörülmüştür. Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması, başvuru için gerekli belgeler ve yapılacak işlemleri açıklayan 20. Maddesinde; "(1) Kanunun 12 nci maddesinde sayılan hallerde yabancı, istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanabilir. (2) Türk vatandaşlığını istisnai olarak kazanmak isteyen yabancı hakkında Bakanlığın yazılı talimatı üzerine müracaat makamlarınca aşağıda belirtilen belgelerden oluşan dosya düzenlenir: a) İsteği belirten form dilekçe. b) Kişinin hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge, vatansız ise temininin mümkün olması halinde buna ilişkin belge. c) Medenî hal belgesi ve evli ise evlenme belgesi, boşanmış ise boşanma belgesi, dul ise eşine ait ölüm belgesi. ç) Kişinin kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği gibi belge ve evli ise eş ve çocuklarının aile bağını kanıtlayan nüfus kayıt örneği veya benzeri belge. d) Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınları varsa bu kişilere ait müracaat makamlarınca sistemden alınan nüfus kayıt örneği. e) Kişinin doğum tarihinin ay ve günü bulunmuyorsa, doğum tarihinin tamamlanması için ülkesinin yetkili makamlarından alınmış belge, belgenin temin edilememesi halinde ise 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 39 uncu maddesi gereğince işlem yapılmasını kabul ettiğine dair imzalı beyanı. f) Hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösteren makbuz. (3) Tamamlanan dosya karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir. (4) Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre vatandaşlığa alınacak kişilerin müracaatları, gerekli görülen hallerde Bakanlıkça alınır ve ikinci fıkrada belirtilen belgelerden oluşan dosya düzenlenir." hükmü , 64. maddesinde de (1) Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybı, ispatı ve çok vatandaşlığa ilişkin başvurular yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe, yurt dışında ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletname ile yapılır. Posta yoluyla yapılan müracaatlar kabul edilmez. (2) Ergin olmayan veya ayırt etme gücünden yoksun bulunan kişilerin vatandaşlıkla ilgili başvuruları veli ya da vasileri tarafından yapılır. (3) Yurt içinde çok vatandaşlığın tesciline yönelik bildirimler doğrudan yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne de yapılabilir. (4) Birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olup, Türk vatandaşlığını kazanma müracaatında bulunan kişinin işlemlerinde Bakanlıkça yapılacak araştırma sonucunda daha sıkı ilişki halinde bulunduğu tespit edilen devlet vatandaşlığı esas alınır. (5) Vatandaşlığa ilişkin müracaat ve işlemlerde Türk vatandaşı olanlarda Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancı olanlarda ise yabancı kimlik numarası esas alınır. (6) Vatandaşlık işlemlerinde başvuru tarihi olarak kişinin form dilekçesinin müracaat makamınca evrak kaydına alındığı tarih esas alınır." hükmü yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden; davacılardan ...'nın kendisi eşi ve 4 çocuğunun 5901 sayılı Yasanın 12. maddesi ve uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin 20 maddesi uyarınca 04/03/2019 tarihinde gerekli formları kendisi eşi ve çocuklarıyla ilgili bilgileri de yazmak ve gerekli diğer belgeleri sunmak suretiyle İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne başvuru yaptığı, 09/05/2019 tarih ve 1093 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla davacı eşi ve iki çocuğunun Türk vatandaşlığını kazandığı, ancak diğer davacılar ... ve 'nın karar tarihi itibariyle reşit olduklarından dolayı anne ve babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanamayacakları gerekçesiyle tesis edilen karar üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, yukarıda aktarımı yapılan mevzuat bir bütün olarak değerlendirildiğinde; anne ve babaya bağlı olarak çocukların Türk vatandaşlığının kazanılmasında, ergin olmadan önce başvuru yapılması koşulunun arandığı, onun dışında başvuru tarihi bakımından başka bir şart getirilmediği, 23/04/2001 doğumlu olan davacıların ise anne ve babasına bağlı olarak Türk vatandaşlığı alması talebiyle 04/03/2019 tarihinde İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulan tarih dikkate alındığında henüz 18 yaşını doldurmadıkları görüldüğünden, davacıların ergin olduğu gerekçesiyle tesis edilen dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince; Dairemizin 16/11/2023 tarihli ara kararına davalı İçişleri Bakanlığınca cevap verildiği görülmekle, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Yemen Cumhuriyeti vatandaşı olan 23/04/2001 doğumlu ikiz davacılar ... ile ...'nin, diğer davacı olan babaları 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca kendisinin, eşinin ve diğer davacıların da aralarında bulunduğu ergin olmayan çocuklarının Türk vatandaşlığını kazanması amacıyla 04/03/2019 tarihinde başvuru yapmıştır. Davacıların annesi, babası ve ergin olmayan diğer kardeşleri, 09/05/2019 tarih ve 1093 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanmışsa da anılan karar tarihi itibarıyla 18 yaşını ikmal ettiklerinden bahisle listelerde davacıların adı yer almamıştır. Bunun üzerine, 29/07/2019 tarihinde kayda giren dilekçe ile davacılar ... ile ...'nin Türk vatandaşlığına alınmaması bakımından 09/05/2019 tarih ve 1093 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler. a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler. b) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu. c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler. d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler. (2) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir." hükmüne yer verilmiştir. Davacıların Türk Vatandaşlığına Alınmaması Bakımından Dava Konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın İncelenmesi: Dairemizin 16/11/2023 tarihli ara kararı ile davalı idarelerden; davacılar ... ile ...'nin dava konusu işlemden sonra Türk vatandaşlığını kazanıp kazanmadığının sorulmasına, kazandılar ise buna ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın istenilmesine, bu kararın, hangi nedenlere dayalı olarak alındığının sorulmasına karar verilmiştir. Ara kararına davalı İçişleri Bakanlığı tarafından cevap verilmiş, davacılar ... ile ...'nin 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca 13/09/2022 tarih ve 6025 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türk vatandaşlığını kazandığına ilişkin belge dosyaya sunulmuştur. Bu durumda, bakılan davanın açılmasından sonra davacılar ... ile ...'nin Türk vatandaşlığını kazandığı dikkate alındığında, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/05/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.