Danıştay Hizmetleri Dairesi · E. 2020/5464 · K. 2024/1895

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/5464 E.  ,  2024/1895 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/5464 Karar No : 2024/1895 DAVACI : ... Birliği (...) VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Huk. Müş. Av. ... DAVANIN_KONUSU: Tarım ve Orman Bakanlığı'nca yayımlanan; I) İl Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, II) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Merkez Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, III) Zirai Karantina ve Zirai Mücadele Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, IX) Tohum Sertifikasyon Test Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nde yer alan; A) 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Gereğince Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Fiyat Listesi'nin, B) 5553 sayılı Tohumculuk Yasası Kapsamında Çeşitli Tescil Denemesine Alınan Çeşit Adayları İçin 2020 Yılında Uygulanacak Deneme ve Diğer Ücretler Tarifesi'nin, dava dilekçesi ile işbu kararın ekinde liste halinde belirtilen tohumculuğa ilişkin kısımlarında yer alan birim fiyatların, yeniden değerlendirme oranını aşan kısımlarının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu edilen döner sermaye kalemlerine ilişkin olarak yapılan fiyat artışlarının, yeniden değerleme oranını aşan kısımlarının hukuka aykırı olduğu, %22,58 olan yeniden değerleme oranının fahiş şekilde üzerinde olacak şekilde artış yapıldığı, bu artışların tohum üretimini ve dolayısıyla tarımsal üretimi olumsuz etkileyeceği, gıda fiyatlarında yüksek enflasyona Devlet eliyle sebep olunacağı, yüksek fiyat artışının hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; usule ilişkin olarak, davanın öncelikle derdestlik, kesin hüküm, süre ve diğer ilk inceleme konuları yönlerinden incelenerek hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde davanın usulden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, üretilen mal ve hizmetlerin maliyetinin altında satılmasının mümkün olmadığı, hizmete ilişkin fiyatların ilgili Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlendiği, yeniden değerleme oranını aşan düzenlemelerin, hizmetin mahiyetinde oluşan değişikliklerden kaynaklı maliyet artışına bağlı olduğu, mevzuatta yeniden değerleme ücretinin üzerinde bir artış yapılamayacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığı, üretilen mal ve hizmetlerin maliyetinin altında satılmasının mümkün olmadığı, yapılan işin önemi, özelliği, kaç personelle yapıldığı gibi hususların değerlendirilerek fiyatların belirlendiği, bu fiyatlar üzerinden araştırma enstitülerine kesinti yapıldığı, artışlara son yıllarda yaşanan döviz kuru şokları kaynaklı akaryakıt fiyat artışlarının neden olduğu, 1 Ocak 2016’dan günümüze kur/akaryakıt artış ortalamasının %92 olduğu, döner sermaye kalemlerinin bu artışın altında kaldığı, sunulan hizmetlerin akaryakıt artışından doğrudan etkilendiği, yoğun kullanılan hizmetler bakımından 2020 yılı için yapılan ücret artış oranının %28,14 olduğu, bu oranın 2019 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranının %5,61 üzerinde olduğu, bu artışın dahi kur ve akaryakıt artışından kaynaklı kayıpları telafi edecek seviyede olmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu döner sermaye kalemlerinin yeniden değerlendirme oranını aşan kısımlarının iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Tarım ve Orman Bakanlığınca yayınlanan İl Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Merkez Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Gereğince Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Fiyat Listesi'nin, 5553 sayılı Tohumculuk Yasası Kapsamında Çeşitli Tescil Denemesine Alınan Çeşit Adayları İçin 2020 Yılında Uygulanacak Deneme ve Diğer Ücretler Tarifesi'nin ve Zirai Karantina ve Zirai Mücadele Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin yeniden değerlendirme oranını aşan kısımlarına ilişkin olmak üzere birim fiyatlarının iptali istenilmektedir. 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Gelirler" başlıklı 8. maddesinde, "(1) İşletmelerin gelirleri; a) İşletmelerin faaliyet alanlarıyla ilgili mal ve hizmetlerin satışlarından elde edilen gelirlerden, b) Faiz gelirlerinden, c) İşletmelere ait lüzumu kalmayan ve hurdaya ayrılan taşınır ve taşınmazların satış bedellerinden, ç) İstekli ve yüklenicilerden kesilecek gecikme cezaları ile gelir kaydedilecek teminatlardan, d) İşletmelere ait taşınır ve lojmanlar hariç taşınmazlardan elde edilen kira bedellerinden, e) Reklam gelirlerinden, f) Benzeri diğer gelirlerden,oluşur. (2) Her türlü imal ve üretim maddeleri toptan ve/veya perakende olarak işletmelerde, ticaret merkezlerinde, toptancı hal müdürlüklerinde ve işletmeler tarafından açılacak özel satış yerlerinde satılabilir. Fiyatlar, piyasa ve kalite dikkate alınarak Merkez Döner Sermaye İşletmesinde, İşletme Müdürünün başkanlığında, Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanı, Muhasebe Yetkilisi ve ilgili Genel Müdürlüğün/Başkanlığın yetkili personelinin; taşra teşkilatında ise, işletme müdürünün başkanlığında, müdür yardımcıları, müdür yardımcısı olmayan işletmelerde gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi ve ilgili şube müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlularından müteşekkil en az dört kişiden oluşturulacak Fiyat Tespit Komisyonu tarafından belirlenir. Komisyon eksiksiz olarak toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur, karşı oy kullanan komisyon üyeleri gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır. Komisyonca alınan kararlar komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır. Komisyonda oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu teşkil eder. Üretimi yapılan aşı, serum, biyolojik ve kimyasal maddeler ile tahlil, analiz, muayene, kontrol ve sertifika hizmet satış bedeli ilgili Genel Müdürlüğün görüşü alınmak kaydıyla Başkanlıkça belirlenir. Çiftçi kayıt sistemi belgesi, bitkisel ve hayvansal üretime verilen desteklemeler ile teşvik primleri ödemelerinde düzenlenen dosya ve basılı evrak bedelleri Başkanlıkça belirlenir. Fiyatlar mali yılın başından önce yayımlanır. Bu fiyatlar maliyetin altında olamaz. İşletme mahsul ve mamulleri, işletme personeline de ihtiyacı oranında bu fıkra hükümlerine göre satılır. (3) İşletmelerin, her türlü imal ve üretim maddeleri, gerçek ve tüzel kişilere Bakan Oluru ile bayilik verilerek satılabilir. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili esas ve usuller Bakanlıkça belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. 04/08/1984 tarih ve 18479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği'nin "Usul ve Bedel Tespiti" başlıklı 63. maddesinde, "Kuruluşların ürettikleri mal ve hizmetlerin satışında bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesindeki ihale usullerinin uygulanması mecburi değildir. Üretilen mal ve hizmetler maliyet bedelinin altında olmamak kaydıyla kuruluşlar tarafından tesbit edilecek bedelle ticari usullere göre satılır. Sipariş alınarak yapılacak mal ve hizmet satışında sipariş bedelinin en az % 10'u peşin, geri kalanı işin tesliminde alınır. Kuruluşun bağlı bulunduğu idarenin birinci derecedeki ita amirince izin verilecek mal ve hizmetler için kredili satış yapılması mümkündür. Bu takdirde, siparişle birlikte işin bedelinin % 10'u peşin alınır, mal veya hizmetin tesliminde işin bedelinin % 25'i ödenmiş olmak kaydıyla kalan bedel 12 ayı geçmemek üzere eşit miktarlarda takside bağlanabilir." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu düzenlemeler incelendiğinde; döner sermaye işletmeleri tarafından sunulan mal ve hizmetlerin çoğunluğunu (tescil belgesi, belge suret ücreti, isim inceleme ücreti, itiraz ücreti, tohumluk kontrol ücreti, bitki sağlık sertifikası vb.) Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tekelinde yürütülen kamu hizmetinin ifası niteliğindeki faaliyetlere ve bu faaliyetlerin yürütülmesi açısından alınması zorunlu olan mal ve hizmetlere ilişkin olduğu görülmektedir. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ücretlerin, üretilen mal ve hizmetin niteliğinde veya maliyetinde bir değişiklik olmaması durumunda yeniden değerleme oranı üzerinden hesaplanarak güncellenmesi, üretilen mal ve hizmetin niteliğinde veya maliyetinde bir değişiklik olması durumunda ise; verilen hizmete ilişkin maliyet hesaplaması yapılmak suretiyle hizmet bedeli somut verilere dayanılarak ortaya konularak tespit edilmesi gerekmektedir. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından fiyat artışları açısından referans kabul edilmesi gereken yeniden değerleme oranı, 28/11/2020 tarih ve 31318 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ'i uyarınca 2020 yılı için % 9,11 (dokuz virgül on bir) olarak tespit edilmiştir. Dava konusu düzenlemelerde, 2019 yılına ilişkin döner sermaye ücretleri üzerinden, farklı kalemlerde %365,12'ye varan oranlarda artış yapıldığı görülmektedir. Dairemizce, 18/02/2021 tarih ve E:2020/5464 sayılı ara kararı ile anılan artışların hangi kriter ve düzenlemeler esas alınarak yapıldığının sorulmasına rağmen, idarece, anılan artışlara ilişkin hukuken denetlenebilir bir açıklamanın yapılamadığı anlaşılmaktadır. Döner sermaye ücretlerinin belirlenmesi konusunda yetkisi bulunan davalı idarenin, yeniden değerleme oranı ile bağlı olmadığı görülmekteyse de, bu oranın ancak üretilen mal ve hizmetin niteliğinde veya maliyetinde bir değişiklik olması veya bu hizmete ilişkin maliyetin yeniden değerleme oranı üzerinde artması durumunda, verilen hizmete ilişkin maliyet hesaplaması yapılarak ve hizmet bedelinin somut verilere dayanılarak ortaya konulması neticesinde aşılması gerektiği açıktır. Aksi bir yorum, davalı idarenin hizmet sunduğu alanda yatırım yapan firmalar açısından öngörülmesi mümkün olmayan ve denetime elverişsiz bir durum oluşturacaktır. Bu nedenle, dava konusu edilen döner sermaye ücretlerinde, yeniden değerleme oranı üzerinde yapılan fiyat artışlarının, haklı, makul ve hukuken denetlenebilir bir gerekçesinin olmadığı, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olduğu görüldüğünden hukuka uyarlık bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle; Tarım ve Orman Bakanlığınca yayınlanan İl Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 yılı Birim Fiyat Listesi'nin, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Merkez Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılı Birim Fiyat Listesi'nin, 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Gereğince Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Fiyat Listesi'nin, 5553 sayılı Tohumculuk Yasası Kapsamında Çeşitli Tescil Denemesine Alınan Çeşit Adayları İçin 2020 Yılında Uygulanacak Deneme ve Diğer Ücretler Tarifesi'nin ve Zirai Karantina ve Zirai Mücadele Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin yeniden değerlendirme oranını (%9,11) aşan kısımlarına ilişkin olmak üzere birim fiyatlarının iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek, gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Dava; Tarım ve Orman Bakanlığı'nca yayımlanan, İl Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Merkez Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, Zirai Karantina ve Zirai Mücadele Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, Tohum Sertifikasyon Test Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nde yer alan; 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Gereğince Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Fiyat Listesi'nin ve 5553 sayılı Tohumculuk Yasası Kapsamında Çeşitli Tescil Denemesine Alınan Çeşit Adayları İçin 2020 Yılında Uygulanacak Deneme ve Diğer Ücretler Tarifesi'nin, dava dilekçesi ile işbu kararın ekinde liste halinde belirtilen tohumculuğa ilişkin kısımlarında yer alan birim fiyatların, yeniden değerlendirme oranını aşan kısımlarının iptali istemiyle açılmıştır. Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından dava dilekçesine eklenen listede Tohum Sertifikasyon Test Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nde yer alan Tohumluk Tarla ve Depo Kontrol, Laboratuvar Analiz ve Test Ücretleri kısmına da yer verilmişse de, dava dilekçesi içeriğinde anılan kısma ilişkin hukuka aykırılık iddialarına yer verilmediği gibi dilekçenin "Sonuç ve İstem" kısmında da iptal istemine yer verilmediği görüldüğünden, Tohumluk Tarla ve Depo Kontrol, Laboratuvar Analiz ve Test Ücretleri'ne ilişkin listenin sehven dava dilekçesine eklendiği sonucuna varılarak, bu kısım bakımından inceleme yapılmamıştır. Ayrıca, dava dilekçesine eklenen listede yer alan, ancak artış oranı, yeniden değerleme oranını aşmayan birim fiyatların da istemde belirtilen "yeniden değerleme oranını aşan kısımların" iptaline yönelik iradeyle uyuşmadığı ve bu bağlamda sehven eklendiği sonucuna varılarak, bu kısım bakımından da inceleme yapılmamıştır. İNCELEME VE GEREKÇE ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Resmi kontrollerin, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerinin finansmanı ve harcamalar" başlıklı 35. maddesinde, "(1) Bakanlık, bu Kanun kapsamında yürütülen faaliyetler ve yapılan resmi kontrollerin karşılığı olarak ücret alabilir. Hangi faaliyetlerden ve resmi kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı her yıl Aralık ayında Bakanlıkça belirlenir. (2) Bu Kanun kapsamında elde edilecek gelirlerden 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun ile ilgili olan faaliyet gelirleri, döner sermaye bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve bu gelirler öncelikli olarak bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılır. Diğer gelirler genel bütçeye gelir kaydedilir...(6) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına yer verilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesinin (B) fıkrasında, "Yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Maliye Bakanlığınca Resmi Gazete ile ilan edilir." kuralı bulunmaktadır. 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Gelirler" başlıklı 8. maddesinde, "(1) İşletmelerin gelirleri; a) İşletmelerin faaliyet alanlarıyla ilgili mal ve hizmetlerin satışlarından elde edilen gelirlerden, b) Faiz gelirlerinden, c) İşletmelere ait lüzumu kalmayan ve hurdaya ayrılan taşınır ve taşınmazların satış bedellerinden, ç) İstekli ve yüklenicilerden kesilecek gecikme cezaları ile gelir kaydedilecek teminatlardan, d) İşletmelere ait taşınır ve lojmanlar hariç taşınmazlardan elde edilen kira bedellerinden, e) Reklam gelirlerinden, f) Benzeri diğer gelirlerden oluşur. (2) Her türlü imal ve üretim maddeleri toptan ve/veya perakende olarak işletmelerde, ticaret merkezlerinde, toptancı hal müdürlüklerinde ve işletmeler tarafından açılacak özel satış yerlerinde satılabilir. Fiyatlar, piyasa ve kalite dikkate alınarak Merkez Döner Sermaye İşletmesinde, İşletme Müdürünün başkanlığında, Başkanlık Mali Hizmetler Daire Başkanı, Muhasebe Yetkilisi ve ilgili Genel Müdürlüğün/Başkanlığın yetkili personelinin; taşra teşkilatında ise, işletme müdürünün başkanlığında, müdür yardımcıları, müdür yardımcısı olmayan işletmelerde gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi ve ilgili şube müdürü/bölüm başkanı/şube şefi/birim sorumlularından müteşekkil en az dört kişiden oluşturulacak Fiyat Tespit Komisyonu tarafından belirlenir. Komisyon eksiksiz olarak toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur, karşı oy kullanan komisyon üyeleri gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır. Komisyonca alınan kararlar komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır. Komisyonda oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu teşkil eder. Üretimi yapılan aşı, serum, biyolojik ve kimyasal maddeler ile tahlil, analiz, muayene, kontrol ve sertifika hizmet satış bedeli ilgili Genel Müdürlüğün görüşü alınmak kaydıyla Başkanlıkça belirlenir. Çiftçi kayıt sistemi belgesi, bitkisel ve hayvansal üretime verilen desteklemeler ile teşvik primleri ödemelerinde düzenlenen dosya ve basılı evrak bedelleri Başkanlıkça belirlenir. Fiyatlar mali yılın başından önce yayımlanır. Bu fiyatlar maliyetin altında olamaz. İşletme mahsul ve mamulleri, işletme personeline de ihtiyacı oranında bu fıkra hükümlerine göre satılır. (3) İşletmelerin, her türlü imal ve üretim maddeleri, gerçek ve tüzel kişilere Bakan Oluru ile bayilik verilerek satılabilir. Bu fıkranın uygulanması ile ilgili esas ve usuller Bakanlıkça belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir. 04/08/1984 tarih ve 18479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği'nin "Kuruluşlarca Üretilen Mal ve Hizmetlerin Satış İşlemleri Usul ve Bedel Tespiti" başlıklı 63. maddesinde, "Kuruluşların ürettikleri mal ve hizmetlerin satışında bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesindeki ihale usullerinin uygulanması mecburi değildir. Üretilen mal ve hizmetler maliyet bedelinin altında olmamak kaydıyla kuruluşlar tarafından tesbit edilecek bedelle ticari usullere göre satılır. Sipariş alınarak yapılacak mal ve hizmet satışında sipariş bedelinin en az % 10'u peşin, geri kalanı işin tesliminde alınır. Kuruluşun bağlı bulunduğu idarenin birinci derecedeki ita amirince izin verilecek mal ve hizmetler için kredili satış yapılması mümkündür. Bu takdirde, siparişle birlikte işin bedelinin % 10'u peşin alınır, mal veya hizmetin tesliminde işin bedelinin % 25'i ödenmiş olmak kaydıyla kalan bedel 12 ayı geçmemek üzere eşit miktarlarda takside bağlanabilir." düzenlemesi yer almıştır. 23/12/2019 tarih ve 30987 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 512 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2020 yılındaki bedel artışlarında esas alınması gereken, yeniden değerleme oranı 2019 yılı için %22,58 (yirmi iki virgül elli sekiz) olarak tespit edilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Döner sermaye işletmelerince üretilen mal ve hizmetlerin, maliyet bedelinin altında olmamak kaydıyla tespit edilecek bedelle ticari usullere göre satılması gerekmekte olup; üretilen mal ve hizmetin niteliğinde veya maliyetinde bir değişiklik olmaması durumunda bedelinin yeniden değerleme oranı üzerinden hesaplanarak güncellenmesi, niteliğinde veya maliyetinde bir değişiklik olması durumunda ise, maliyet hesaplaması yapılmak suretiyle bedelinin somut verilerle ortaya konularak tespit edilmesi gerekmektedir. Somut olayda, dava konusu edilen ve işbu karar ekinde liste halinde yer verilen birim fiyatların, davalı Tarım ve Orman Bakanlığının merkez ve taşra birimlerinde kurulan döner sermaye işletmelerince üretilen, yüzlerce kalemden oluşan mal ve hizmetlere ilişkin olduğu ve davalı idarenin, bu mal ve hizmetlerin satış bedelinin belirlenmesinde yetkisinin bulunduğu anlaşılmış olup, idarece her ne kadar yeniden değerleme oranında artış yapma zorunluluğu olmasa da, satış bedelinin bu oranı aşacak şekilde belirlenebilmesi için, maliyet hesaplaması yapılarak bunun somut verilerle ortaya konulması gerekmektedir. Dava konusu düzenlemelerdeki artış oranları incelendiğinde; her kalem bazında genel itibarıyla %25-%30 aralığında artış yapıldığı, %57,89, %70,45, %100, %106,35, %257,14, %365,12, %508,57 gibi oranlarda yapılan birkaç artışın da mevcut olduğu görülmüş, yapılan hesaplamada artış ortalamasının (dava konusu edilen kalemlerdeki toplam artış oranı/kalem sayısı) %31,98 olduğu tespit edilmiştir. Dairemizin, 18/02/2021 tarih ve E:2020/5464 sayılı ara kararı ile dava konusu edilen ve yeniden değerleme oranı üzerinde yapılan birim fiyat belirlemelerinin hangi kriter ve düzenlemeler esas alınarak yapıldığı davalı idareye sorularak konuya ilişkin bilgi ve belgelerin birer örneği istenilmiş; ancak idarece, anılan artışlara ilişkin her kalem bazında ayrı ayrı nitelik değişikliği veya maliyet artışına ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılamadığı ve hukuken denetlenebilir, somut bir verinin sunulamadığı anlaşılmıştır. Bu durumda, davalı idarece, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olacak şekilde her kalem için ayrı ayrı hukuken denetlenebilir somut verilerle ortaya konulmadan belirlenen dava konusu fiyat artışlarının, %22,58 olan yeniden değerleme oranını aşan kısımlarının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU Açıklanan nedenlerle; 1. Tarım ve Orman Bakanlığı'nca yayımlanan; I) İl Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, II) Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Merkez Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, III) Zirai Karantina ve Zirai Mücadele Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nin, IX) Tohum Sertifikasyon Test Müdürlükleri Döner Sermaye İşletmeleri 2020 Yılı Birim Fiyat Listesi'nde yer alan; A) 5042 Sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Gereğince Islahçı Hakkı Verilmesine İlişkin Fiyat Listesi'nin, B) 5553 Sayılı Tohumculuk Yasası Kapsamında Çeşitli Tescil Denemesine Alınan Çeşit Adayları İçin 2020 Yılında Uygulanacak Deneme ve Diğer Ücretler Tarifesi'nin, davacı tarafından iptali istenilen ve işbu karar ekinde de liste halinde belirtilen tohumculuğa ilişkin kısımlarında yer alan birim fiyatların, yeniden değerlendirme oranını (%22,58) aşan kısımlarının İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre davacıya ve davalı idareye iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.