Danıştay Kararı · E. 2021/3267 · K. 2024/2925

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/3267 E.  ,  2024/2925 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/3267 Karar No : 2024/2925 TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALILAR) 1. ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2... Belediye Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ... II- (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR) 1. ...Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2. ... Belediye Başkanlığı-... II- (DAVACI) ... İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara İli, Çubuk İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Çubuk Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ve ...tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin ...tarihli, ... sayılı kararı ve ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan ve Çubuk Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların reddi üzerine kesinleşen ... etap sayılı parselasyon işlemi ile anılan parselasyonun dayanağı Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve...sayılı kararıyla kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsellerin bulunduğu Çubuk merkezi alanındaki mevcut yapılaşmanın eskimiş, yıpranmış ve ekonomik ömrünü tamamlamış olması nedeniyle dava konusu plan kararlarının alındığı ve plan notlarının düzenlendiği, alanın “Özel Proje Alanı-(ÖPA)” olarak belirlenmesi ile plan kararları ve plan notlarının parsel bazlı yapılaşma yerine kentsel dönüşüm proje anlayışına benzer şekilde düzenlenecek alan veya ada bazlı kentsel tasarım projeleri ile kamu müdahalesi ve mülkiyet sahipleri ile yapılacak organizasyona bağlı olarak yapı ruhsatı düzenlenmesi ve yapılaşmaya gidilmesinin öngörüldüğü, dava konusu ... sayılı parselasyon ile yoğun yapılaşma bulunan alanda çok hisseli parseller oluşturulması ve mülkiyet sahipleri arasında sorunlar yaşanmaması için mümkün olduğunca kök taşınmaz sahiplerine küçük parsellerde tahsis yapıldığı, alandaki dönüşümün kentsel tasarım projesi ile gerçekleştirilmesi öngörüldüğünden, bağımsız yapılaşmaya elverişli olmayan parsel oluşturulmasında sonucu itibarıyla olumsuzluk görülmediği ancak kamu müdahalesi anlamındaki kentsel tasarım projesi düzenlenmesi işleminden vazgeçilmesi üzerine şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararı uyarınca inşaata elverişli parsel oluşturulmasına olanak sağlayacak yeni plan kararları verilmediği anlaşıldığından dava konusu işlemlerde parsel oluşturulması ile planlama ve uygulama yönlerinden imar mevzuatı hükümlerine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, imar planlarına ilişkin kısmı yönünden; dava konusu alanda, mevcut yapılaşmaların ömrünü ve işlevselliğini yitirdiğinden yeni yapılaşmaya gidilmesinin öngörüldüğü, yapı adaları ile ulaşım ağının da bu yaklaşıma göre kurgulandığı, dava konusu alandaki plan revizyonunda alana kamunun öncülüğünde bir organizasyon ile müdahale gerektiği yaklaşımı ile alanın "Özel Proje Alanı (ÖPA)" olarak tanımlandığı, bu yaklaşım içinde onaylanan revizyon imar planına göre ... Caddesinin öngörülen 24 metre enkesiti nedeniyle çoğu parsel ve yapının yolda kaldığı, mevcut doku karmaşık olduğundan mümkün olduğunca daha düzgün konum ve geometride yapı adaları konumlandırıldığı ve ulaşım sisteminin iyileştirildiği, anılan dava konusu planların üst kademe 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planına uygun olduğu, ... Caddesinin genişletilmesi dışında mevcut dokunun korunduğu ve kullanım kararları ile yapılaşma haklarının bölgenin kent içindeki konumuna ve işlevine uygun olduğu ve planın uygulanmasına yönelik alınan meclis kararlarının iptal edilmiş olmasının dava konusu planları hukuka aykırı hale getirmeyeceği, İdare Mahkemesince anılan belediye meclisi kararlarından hareketle dava konusu planların iptaline karar vermesinde hukuki isabet bulunmadığı, parselasyon işlemine ilişkin kısmı yönünden; "cami" alanında şahıs hisselerinin tahsis edildiği parsel oluşturulması ile inşaata elverişli parsel oluşturulmadığı dikkate alındığında dava konusu parselasyonun dağıtım ilke ve tekniklerine, parsel oluşturulması yönünden onaylı imar planına ve parselasyon tekniklerine aykırı olduğundan dava konusu parselasyon işleminin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun parselasyona ilişkin kısım yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, imar planlarına ilişkin kısım yönünden kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı ...Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu parselasyonun mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu ileri sürülmektedir. ... Belediye Başkanlığı tarafından; dava konusu parselasyon işlemi ile mümkün olduğunca inşaat faaliyetlerinin gerçekleşebileceği boyutta parseller üretildiği ancak dava konusu parselin komşu parsellerinde kat mülkiyeti kurulu yapılar bulunduğundan, anılan parsellerden şuyulandırma yapılamadığı, parselasyonun mevzuata kamu yararına uygun olduğu ileri sürülmektedir. Davacı tarafından; dava dosyasına sunulan bilirkişi raporunda, kamu müdahalesi anlamındaki kentsel tasarım projesi düzenlenmesi işleminden vazgeçilmesi üzerine şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararı uyarınca inşaata elverişli parsel oluşturulmasına olanak sağlayacak yeni plan kararları verilmediği anlaşıldığından dava konusu plan revizyonu ve ... sayılı parselasyon işleminde parsel oluşturulması ile planlama ve uygulama yönlerinden imar mevzuatı hükümlerine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluk olmadığı yönünde tespitlere yer verildiği, yapılaşmaya elverişli olmayan parsel üretilmesine yönelik parselasyon işleminin dava konusu plan karlarından kaynaklandığı, dava konusu planların şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından; savunma verilmemiştir. Davacı tarafından; parselasyon işlemine yönelik iptal kararının yerinde olduğu, usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarelerin temyiz isteminin reddi ile kararın parselasyona ilişkin kısmının onanmasına, davacının temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verimesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Ankara İli, Çubuk İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ...parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe girmiş, anılan planda davaya konu taşınmazların bulunduğu alan “D” Düzeltilecek, Sağlıklaştırılacak Alanlar tanımında ve “Altmerkez” olarak belirlenmiş, ayrıca ana ulaşım sisteminin kurgulandığı, söz konusu plan kararları ile uyum sağlanması maksadıyla Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve...sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kabul edilerek, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmış, anılan revizyon uygulama planında alanın kullanım kararları genel hatlarıyla korunmuş, düzenli kentleşmenin sağlanması maksadıyla dava konusu taşınmazları da kapsayan bölge "Özel Proje Alanı-ÖPA” olarak belirlenmiş ve bu alanda yapılacak uygulamalara dair plan notları getirilmiş, söz konusu uygulama imar planının dayanağı olan ve Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planda ise bir değişiklik yapılmamıştır. Yukarıda belirtilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına dayanılarak davacının taşınmazlarını da kapsayan alanda Çubuk Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile ...sayılı parselasyon kabul edilmiş, anılan encümenin... tarihli, ... sayılı kararı ile söz konusu parselasyonda tadilat yapılmış ve bu kararlar Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarihli, ... sayılı kararı ve ... tarihli, ...sayılı kararıyla onaylanmış, parselasyona karşı yapılan itirazlar Çubuk Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmiştir. Söz konusu parselasyon ile dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kararları ve notları doğrultusunda özel proje alanı olarak belirlenen alandaki yapılaşma dokusu dikkate alınarak kat mülkiyeti kurulu parseller korunmuş, küçük parsellerden tahsis yapılarak, alanda kütle çalışması yapılması yönünde karar alınmış ve alandaki sorunlu yapının plan notları uyarınca yapılacak uygulamalarla çözüme kavuşturulması amaçlanmıştır. Davacı tarafından; 03/10/2016 tarihli dilekçe ile, dava konusu ... sayılı parselde yapı yapmak amacıyla imar çapı başvurusunda bulunulması üzerine, Çubuk Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile dava konusu parsel ve çevresini kapsayan alanda kütle çalışması yapılmadığı, parselin taban alanı üzerinden yapılan hesaplamalar üzerine tek başına yapılaşamayacak boyutta olduğu ve bu nedenle imar çapı düzenlenemeyeceğinin belirtilmesi üzerine, kendisine inşaata elverişli olmayan parselden tahsis yapıldığı ve bu tahsislerin parselasyonun dayanağı olan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kararları ve bu planın notlarından kaynaklandığı, bu kapsamda 5, 9, 10, 11 ve plan kararlarının "kentsel alan kullanımı" başlıklı bölümde yer alan 1.4, 1.5 ve 1.6 sayılı plan notlarının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla ... etap sayılı parselasyon işlemi ile anılan parselasyonun dayanağı Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile Çubuk Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde: "Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın parselasyon işlemine ilişkin kısmı yönünden; Dairemizin istikrar kazanmış içtihatlarında ifade edildiği üzere parselasyon işlemi yapılırken imar planı kararları ile kapanmış olan kadastral yollardan ihdasen belediye adına tescil edilmiş parsellerin düzenleme ortaklık payının düşürülmesi amacıyla umumi hizmet alanlarının toplamından düşülmesi ve düzenleme ortaklık payı oranının bundan sonra hesaplanması gerekmektedir. Dava konusu parselasyon işlemi yapılırken kapanan kadastral yollardan belediye adına ihdasen tescil edilmiş 141,22 m2'lik parselin alanının umumi hizmet alanları toplamından düşülerek düzenleme ortaklık payının düşürülmesi gerekirken söz konusu yoldan ihdas alanına karşılık belediye adına hisse tahsis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, yoldan ihdasen oluşturulan parsele karşılık belediyeye tahsis edilen hissenin trafo yerinde oluşturulan parselden verilmesinin de bu sonucu değiştirmediği dikkate alındığında dava konusu parselasyon işleminde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Ayrıca aynı parselasyon işlemine karşı açılan davalarda Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2021 tarih ve E:2020/980, K:2021/8928 sayılı bozma kararına uyularak verilen ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile parselasyonun iptaline karar verildiği, bu kararın kanun yollarına başvurulmadan kesinleştiği, yine aynı parselasyon hakkında, Danıştay Altıncı Dairesinin 24/11/2015 tarih ve E:2015/1757 K:2015/6858 sayılı bozma kararına uyularak ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... kararı ile işlemin iptali yolunda verilen kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2021 tarih ve E:2020/4504, K:2021/8927 sayılı kararı ile onandığı ve anılan karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin Danıştay Altıncı Dairesinin 13/05/2024 tarih ve E:2021/10069, K:2024/2918 sayılı kararı ile reddedildiği görülmüştür. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın bu kısmının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Temyize konu kararın imar planlarına ilişkin kısmı yönünden; Mevzuatta belirtilen ölçülere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değişitirilebilir. Yapılan plan değişikliklerinin ve revizyonlarının yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, sadece plan kapsamına alınan belirli bir yerin plan içindeki durumu incelenerek sonuca varılamayacağı planlanan alanın özel niteliklerinin yanı sıra planın bütünlüğü içinde yörenin koşulları, taşınmazın bulunduğu bölgenin genel özellikleri, çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde ele alınarak kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir. Öte yandan; davacının dava dilekçesinde plan notlarına yönelik olarak hukuka aykırılık iddiası bulunması halinde plan notlarına yönelik hukuka aykırılık iddiasının yargı yerlerince incelenebileceği ve Mahkeme ve İdari Dava Dairesince öncelikle bu doğrultuda bir belirleme yapılıp plan notlarının iptalinin istenilip istenilmediği, isteniyor ise hangi plan notunun hangi açılardan hukuka aykırılığı ileri sürüldüğünün tespit edilmesi gerektiği açıktır. Dosyanın incelenmesinden; Ankara İli, Çubuk İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ...parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Çubuk Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının kabul edildiği, bu plan kapsamında alanın özel proje alanı olarak belirlendiği ve bu alana dair plan notları ile düzelemeler getirildiği ve bu düzenlemelere dayanılarak parselasyon yapıldığı, davacı tarafından; kendisine inşaata elverişli olmayan parselden tahsis yapıldığı ve bu tahsislerin parselasyonun dayanağı olan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kararları ve bu planın notlarından kaynaklandığı, bu kapsamda 5, 9, 10, 11 ve plan kararlarının "kentsel alan kullanımı" başlıklı bölümde yer alan 1.4, 1.5 ve 1.6 sayılı plan notlarının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bakılan davanın açıldığı görülmüştür. Bu kapsamda; imar mevzuatı uyarınca, imar planı, plan notları ve açıklama raporunun bir bütün olduğu ve dava konusu edilen parselasyonda yapılan tahsislerin plan kararlarından kaynaklandığı ve davacı tarafından dava dilekçesinde plan notlarına ilişkin iddialarda bulunulmasına karşın bu iddialar kapsamında herhangi bir araştırma yapılmadığı, davacının dava konusu ettiği plan notlarının dava dosyasında bulunmadığı ayrıca, karara esas alınan bilirkişi raporunda nazım imar planı yönünden inceleme ve değerlendirme yapılmadığı da dikkate alındığında tüm bu hususlar irdelenerek, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve bu planın dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı hakkında davacının iddiaları da gözetilerek, dava konusu planların davacının taşınmazlarına ilişkin kısmının imar mevzuatına, şehircilik esasları ve planlama ilkelerine uygunluğu konusunda plan notları da getirtilerek ve gerekirse ek rapor alınarak yukarıda tespit edilen hususların açıklığa kavuşturulması suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun imar planlarının iptaline ilişkin kısım yönünden kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın bu kısmının reddi, diğer istinaf talebinin reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının anılan imar planlarına ilişkin kısmının BOZULMASINA, kararın parselasyon işlemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.