Danıştay Kararı · E. 2021/688 · K. 2024/2202

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/688 E.  ,  2024/2202 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/688 Karar No : 2024/2202 DAVACI : ...Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Huk. Müş. Av. ... MÜDAHİLLER (DAVALI YANINDA): 1- ... Derneği 2- ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN_KONUSU:08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilen 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "çocuk genetik uzmanı" ibaresinin iptali istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu değişiklik ile çocuk genetik uzmanlarına merkez sorumlusu olabilme yetkisi tanınmakla tıbbi genetik alanında uzman olan ve bu hususta uzun sürede eğitimini tamamlamış tıbbi genetik uzmanlarının kazanılmış hak ve haklı beklentilerinin korunmadığı, dava önceki Yönetmelikte böyle bir yetkinin bulunmadığı, dava konusu Yönetmeliğin ilk halinde de merkez sorumlusu olma hakkının yalnızca tıbbi genetik uzmanlarına tanındığı, bir yıl sonra dava konusu değişiklik ile çocuk genetik uzmanlarına da bu yetkinin verilmesinin hukuka aykırı olduğu, tıbbi genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatı ile çocuk genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatında yer alan klinik ve girişimsel yetkinlikler arasında büyük farklar bulunduğu, çocuk genetik uzmanlığının bir ana dal olmayıp üç yıllık yan dal eğitimi olduğu, çocuk genetik uzmanlarına bu alanın yetkinlik ve uzmanlık sınırını aşacak şekilde yetki veren dava konusu hükmün kamu zararına neden olduğu ve dayanağı 3359 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle Sağlık Bakanlığına verilen yurt sathında kaliteli ve verimli hizmet sunma görevine de aykırılık teşkil ettiği, çocuk genetik uzmanlarına merkez sorumlusu olma yetkisi verilmesinin Yönetmeliğin kendi içerisinde de çelişmesine sebebiyet verdiği ileri sürülerek dava konusu ibarenin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALININ_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, usul yönünden, dava konusu düzenleme ile tıbbi genetik uzmanlarının merkez sorumluluk hakları ile ilgili olarak hiçbir değişiklik yapılmadığı ve hak kaybına sebebiyet verilmediğinden davacı Derneğin bakılan davayı açmakta güncel ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı, bu nedenle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden, dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra Yönetmeliğin bazı maddelerine ilişkin bildirilen görüşler ile her uzmanlık alanının eğitim içeriği ve yetkinliğinin tanımlandığı Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) Uzmanlık Çekirdek Eğitim Müfredatında çocuk genetik hastalıkları uzmanlarının da genetik hastalıklar ile ilgili hem klinik takip hem de laboratuvar uygulama yetkilerinin bulunduğu hususları dikkate alınarak dava konusu değişiklik ile merkez sorumlusu olabilecekler arasına “çocuk genetik uzmanları”nın da dahil edildiği, "tıbbi genetik" ve "çocuk sağlığı ve hastalıkları"nın ana dal, "çocuk genetik hastalıkları"nın yan dal olduğu, ancak ana dal olan tıbbi genetik alanında dört yıllık eğitim alanların, dört yıllık çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı ana dal eğitimine ilave olarak üç yıl çocuk genetik hastalıkları uzmanlığı yan dal eğitimi alanlardan daha üstün olduğundan söz edilemeyeceği, kalıtsal genetik hastalıkların büyük kısmının çocukluk çağında ortaya çıktığı da gözetildiğinde, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı ana dal eğitiminin ardından çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığı alan bir hekimin yedi yıllık eğitimi süresince tıbbi genetik uzmanlarından çok daha fazla genetik hastalıklı bireyi değerlendirdiğinin açık olduğu, çocuk genetik uzmanlarının, çocuk genetik hastalıkları müfredatında belirtildiği gibi, genetik hastalıklar ile ilgili olarak hem bir laboratuvarı hem de bir kliniği yönetebilecek şekilde eğitim aldığı ve yetkilendirildiği, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının genetik yan dal eğitimlerinin, bazı tanımlama farklılıkları dışında tıbbi genetik uzmanlarının eğitim programlarıyla tamamen örtüştüğü, dava konusu Yönetmeliğin 16. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan merkez sorumlusu görevlerinin tamamının çocuk genetik hastalıkları müfredatı kapsamında belirlenen görev tanımlarında da aynen yer aldığı, dava konusu düzenlemeyle kamuya verilecek hizmetin kalitesinin ve yoğunluğunun arttırılarak hem tıbbi genetik uzmanlarının hem de çocuk genetik uzmanlarının bilgi, tecrübe ve mesleki yetkinliklerinden etkin bir şekilde faydalanılmasının amaçlandığı, hukuka ve kamu yararına uygun bulunan düzenlemeye karşı açılan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DAVALI YANINDA MÜDAHİLLERİN SAVUNMALARI: Davalı idare yanında müdahiller tarafından, davalı idarece tesis edilen düzenleyici işlemin, çocuk genetik uzmanlarının ellerinden alınmış olan haklarını iade eden, kazanılmış hakkı koruyan, telafi edici ve hukuka uygun bir düzenleme olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin üst hukuk normları ile hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: ... DÜŞÜNCESİ : Dava; 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilen, 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "çocuk genetik uzmanı" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği, (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı, (i) bendinde, sağlık hizmetlerinin yurt çapında istenilen seviyeye ulaştırılması amacıyla; bakanlıklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sağlık kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliği yapılacağı, sağlık kurum ve kuruluşlarının coğrafik ve fonksiyonel hizmet alanlarının, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ilişki ve bağlantıları gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen görevleri yapmakla yükümlü oldukları belirtilmiş; anılan Kanun'un 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde de; bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarının belirlenmesinin, sağlık kurum ve kuruluşlarının sınıflandırılmasının ve sınıflarının değiştirilmesinin, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarının, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasının, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 352. maddesinde , herkesin bedenî, zihnî ve sosyal bakımdan tam bir iyilik hâli içinde hayatını sürdürmesini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığının görev ve yetkileri düzenlenmiş; bu kapsamda (a) bendinde, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi, hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi için çalışmalar yapmak, (b) bendinde, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin yürütmek, (f) bendinde ise, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler tarafından açılacak sağlık kuruluşlarının ülke sathında planlanması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yapmak görevleri arasında sayılmış; 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak görevi ve (c) bendi ile kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek görevi Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne verilmiş; aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir. Davalı idareye Yasayla tanınan yetkiye istinaden uyuşmazlığa konu alanda düzenleme yapma yetkisi tanınmış olup, anılan Yasa hükümleri dayanak alınmak suretiyle 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği yürürlüğe girmiş ; anılan Yönetmelikle , genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlenmiştir. Dava konusu düzenleme ile anılan Yönetmelikte yapılan değişiklik ile çocuk genetik uzmanlarının merkez sorumlusu olarak görevlendirilebilecek kişilerden olduğu düzenlemesi getirilmiştir. Davacı Dernek tarafından 2003 yılı itibarıyla Tıbbi Genetik Anabilim Dalının uzmanlık eğitimi vermeye başlaması ile davalı idarece bu alanda yetişen insan gücü sayısının yeterli olduğu değerlendirilerek 2020 tarihli Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece Tıbbi Genetik Uzmanlığı olan hekimlere merkez sorumlusu olma yetkisi verilmişken bir yıl sonra dava konusu düzenlemeyle Çocuk Genetik uzmanlarına da bu yetkinin verilmesinin Tıbbi Genetik uzmanları açısından hukuki güven, haklı beklenti ve kazanılmış haklara ilişkin büyük hak kayıplarına sebebiyet verdiği iddia edilerek dava konusu düzenlemenin iptali istenilmiştir. İdareler, mevzuatla kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmek adına, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve toplumsal ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler gibi farklı nedenlerle ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda da idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. Kanun koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gereği tartışmadan uzaktır. Davalı idarece; 2020 tarihli Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra Yönetmeliğin bazı maddelerine ilişkin bildirilen görüşler ile her uzmanlık alanının eğitim içeriği ve yetkinliğinin tanımlandığı Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) Uzmanlık Çekirdek Eğitim Müfredatında çocuk genetik hastalıkları uzmanlarının da genetik hastalıklar ile ilgili hem klinik takip hem de laboratuvar uygulama yetkilerinin bulunduğu hususları dikkate alınarak, dava konusu değişiklik ile merkez sorumlusu olabilecekler arasına “çocuk genetik uzmanları”nın da dahil edildiği, "tıbbi genetik" ve "çocuk sağlığı ve hastalıkları"nın ana dal; "çocuk genetik hastalıkları"nın yan dal olduğu, ancak ana dal olan tıbbi genetik alanında dört yıllık eğitim alanların, dört yıllık çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı ana dal eğitimine ilave olarak üç yıl çocuk genetik hastalıkları uzmanlığı yan dal eğitimi alanlardan daha üstün olduğundan söz edilemeyeceği, kalıtsal genetik hastalıkların büyük kısmının çocukluk çağında ortaya çıktığı da gözetildiğinde, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı ana dal eğitiminin ardından çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığı alan bir hekimin yedi yıllık eğitimi süresince tıbbi genetik uzmanlarından çok daha fazla genetik hastalıklı bireyi değerlendirdiğinin açık olduğu, çocuk genetik uzmanlarının, çocuk genetik hastalıkları müfredatında belirtildiği gibi, genetik hastalıklar ile ilgili olarak hem bir laboratuvarı hem de bir kliniği yönetebilecek şekilde eğitim aldığı ve yetkilendirildiği, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının genetik yan dal eğitimlerinin, bazı tanımlama farklılıkları dışında tıbbi genetik uzmanlarının eğitim programlarıyla tamamen örtüştüğü, çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığı ihdas edildikten sonra ilgili uzmanlığı almak isteyenlere bu yan dal için kriter olarak laboratuvarda çalışma şartı ve belirli sayıda genetik laboratuvar tetkiki yapma şartı konulduğu ve uzmanlıklarının bu iki şartı birlikte sağlayanlara verildiği, bunun da dava konusu Yönetmelik kapsamında Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezlerinde çalışmak ve merkez sorumlusu olmak için yeterli olduğu, Yönetmeliğin 16. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan merkez sorumlusu görevlerinin tamamının çocuk genetik hastalıkları müfredatı kapsamında belirlenen görev tanımlarında da aynen yer aldığı, dava konusu düzenlemeyle kamuya verilecek hizmetin kalitesinin ve yoğunluğunun arttırılarak hem tıbbi genetik uzmanlarının hem de çocuk genetik uzmanlarının bilgi, tecrübe ve mesleki yetkinliklerinden etkin bir şekilde faydalanılmasının amaçlandığı savunulmuştur. Dava dosyasında yer alan bilgiler, davacı Derneğin iddiaları ve davalı İdarenin savunması birlikte değerlendirildiğinde; Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 30'uncu maddesi ile yürürlükten kaldırılan 10.06.1998 tarihli ve 23368 sayılı Resmi Gazete'de yayımlaran Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliğinin hazırlandığı ve yayımladığı dönem dikkate alındığında, o tarih itibarıyla ülkemizde gerek tıbbi genetik uzmanlığı, gerek çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığı alanında yetişmiş uzman hekim sayısının az olması nedeniyle hizmet bakımından yetersiz kaldığı, ayrıca 1998 yılında söz konusu uzmanların mesleki yetkinliklerinin de tam olarak ortaya konulmadığı; 22 yıl yürürlükte kalmış olan 1998 tarihli -mülga- Yönetmeliğin yürürlükte olduğu dönemin koşullarına göre; revize edilerek düzenlenen ve yürürlükte olan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin de eğitim müfredatları, teknoloji ve tıp alanında yaşanan gelişmeler, insan gücü çeşitliliği ve kapasitesi vb. alanlardaki değişim ve gelişmelere göre değerlendirmesi yapılarak ve bu Yönetmelik döneminde çok sayıda klinik genetikçi olarak genetik alanında yetişmiş çocuk uzmanının merkez sorumlusu olarak görev almış olduğu da dikkate alınarak, dava konusu düzenleme ile, tıbbi genetik uzmanlarının yanında güncel tıbbi gelişmelere ve yandal uzmanlığı eğitimi alan tabiplerin artışı ile de uyumlu olarak çocuk genetik uzmanlarının da merkez sorumlusu olarak görevlendirilebilmesine ilişkin olarak yapılan düzenlemede, İdarece uyulması zorunlu olan; hukuk devleti, hakkaniyet, adalet ve kamu yararı gereklerine aykırılık bulunmadığı, aksine kamuya verilecek hizmetin kalitesinin ve yoğunluğunun arttırılarak hem tıbbi genetik uzmanlarının hem de çocuk genetik uzmanlarının bilgi, tecrübe ve mesleki yetkinliklerinden etkin bir şekilde faydalanılması amacı güdüldüğü ve 3359 saylı Kanunun 3. maddesi çerçevesinde düzenleme yapıldığı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 28/05/2024 tarihinde davacı vekili Av. ...'in, davalı Sağlık Bakanlığını temsilen Hukuk Müşaviri Av. ... ve Hukuk Müşaviri Av. ...'in ve davalı yanında müdahilleri temsilen Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır bulunan tarafa son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Davalı idarenin usul itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi. MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği, 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, ardından anılan Yönetmelik'te 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile bazı değişiklikler yapılmıştır. Anılan değişikliğin 2. maddesi ile esas Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi değiştirilmiş, davacı tarafından anılan maddede yer verilen "çocuk genetik uzmanı" ibaresinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İlgili Mevzuat: 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; 9. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği; Ek 11. maddesinde de, sağlık hizmeti sunumu ile ilgili tüm iş ve işlemlerin Sağlık Bakanlığınca denetleneceği hükümlerine yer verilmiştir. 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin yürütülmesi görevi Sağlık Bakanlığına verilmiş olup, 355. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (b) bendinde, organ ve doku nakli, kan ve kan ürünleri, diyaliz, üremeye yardımcı tedavi, evde sağlık, yanık, yoğun bakım gibi özellikli planlama gerektiren sağlık hizmetlerini planlamak ve bu hizmetleri sunan kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek; (f) bendinde, planlama ve standartlar oluşturulması için gerekli komisyonları kurmak; (k) bendinde, sağlık insan gücü planlaması yapmak, sayı ve nitelik olarak ihtiyaca uygun insan gücü yetiştirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak; (l) bendinde ise, mevcut sağlık insan gücünü, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar düzeyinde planlamak ve istihdamın bu plan çerçevesinde yürütülmesini denetlemek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir. Anılan mevzuat hükümlerine dayanılarak genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek amacıyla Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği hazırlanmış ve 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Hukuki Değerlendirme: Yukarıda yer verilen ve dava konusu Yönetmeliğin dayanakları arasında sayılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Sağlık Bakanlığının, ülke genelindeki sağlık hizmetinin dengeli, planlı, verimli, kaliteli ve koordineli sunulmasında asli yetkili otorite olduğu; Anayasayla Devlete sağlık hizmeti alanında verilen görevlerin anılan Bakanlık aracılığıyla yerine getirildiği; dava konusu Yönetmelik bakımından ise, Sağlık Bakanlığının genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, Devlet ve vakıf üniversiteleri, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine ve gerçek kişilere ait genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları belirlemeye yönelik düzenleme yapmaya yetkili olduğu tartışmasızdır. Anılan yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi "Mesul müdür tarafından, tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi merkez sorumlusu olarak görevlendirilir. Merkez, özel hastane bünyesinde açılacak ise, merkez sorumlusu olma yetkisini haiz her hekim için tıbbi genetik kadrosu bulunması zorunludur. Merkez sorumlusu merkezde tam zamanlı olarak görev yapar. Bir merkezde bu nitelikleri haiz birden fazla personel olması halinde, Müdürlüğe bildirmek ve izin almak kaydıyla izin, hastalık durumu gibi hallerde merkez sorumlusunun yerine vekâlet edebilir. Merkez açma yetkisini haiz kişiler adına sadece bir merkez sorumlusu belgesi düzenlenir. Mesai saatleri dışında başka Merkezde ancak ikinci hekim olarak, Müdürlüğe bildirilmek kaydıyla çalışabilir ayrıca kadro aranmaz." şeklinde iken; dava konusu 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi "Mesul müdür tarafından, tıbbi genetik uzmanı, çocuk genetik uzmanı veya geçici 1 inci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi merkez sorumlusu olarak görevlendirilir. Merkez, özel hastane veya tıp merkezi bünyesinde açılacak ise, merkez sorumlusu olma yetkisini haiz hekim için tıbbi genetik kadrosu bulunması zorunludur. Ancak kadrosuzluk nedeniyle emekli olan veya 60 yaşını dolduran hekimler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan hekimler için kadro şartı aranmaz. Merkez sorumlusu merkezde tam zamanlı olarak görev yapar. Bir merkezde bu nitelikleri haiz birden fazla personel olması halinde, Müdürlüğe bildirmek ve izin almak kaydıyla izin, hastalık durumu gibi hallerde merkez sorumlusunun yerine vekâlet edebilir. Merkez açma yetkisini haiz kişiler adına sadece bir merkez sorumlusu belgesi düzenlenir. Mesai saatleri dışında başka Merkezde ancak ikinci hekim olarak, Müdürlüğe bildirilmek kaydıyla çalışabilir ayrıca kadro aranmaz.” şeklinde değiştirilmiştir. Buna göre, dava konusu değişiklik ile genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinde merkez sorumlusu olarak görevlendirilecekler arasında tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1. maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişiler yanında çocuk genetik uzmanlarının da sayıldığı görülmektedir. Davacı tarafından, merkezlerde merkez sorumlusu olarak yalnızca tıbbi genetik uzmanlarının görev alması gerektiği, tıbbi genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatı ile çocuk genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatında yer alan klinik ve girişimsel yetkinlikler arasında büyük farklar bulunduğu, çocuk genetik uzmanlarının bu alanda çalışacak gerekli yetkinlik ve uzmanlığa sahip olmadıkları iddia edilerek düzenlemede yer verilen "çocuk genetik uzmanı" ibaresinin iptali istenilmektedir. Anayasa'nın 124. maddesine dayanan idarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisinin, anayasal bir yetki olması nedeniyle, idareler tarafından mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapılabilecektir. Ancak, bu düzenlemeler yapılırken, yine Anayasa'da yer alan hukuk devleti ilkesi gereğince, söz konusu düzenlemelerin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçeler doğrultusunda, kamusal ve toplumsal ihtiyaçlara binaen tesis edilmesi gerektiği de idare hukukunun bilinen en temel ilkelerinden biridir. Bu çerçevede, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin tamamına bakıldığında, genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla planlama kapsamında açılacak olan genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinde çalışacak personelin nitelikleri ile görev ve sorumluluklarının ayrıntılı olarak belirlendiği, buna göre, merkezde, merkezin faaliyeti ve denetimi ile ilgili her türlü işlem ile idari işlerden bizzat sorumlu olan mesul müdür dışında, mesul müdür tarafından görevlendirilen merkez sorumlusunun görev aldığı görülmektedir. Adı geçen merkez sorumlusunun görevlerinin de Yönetmeliğin 16. maddesinin ikinci fıkrasında "merkez personelinin tüm faaliyetlerini izlemek, eğitim almalarını sağlamak; tıpta uzmanlık eğitimi veren kurum ve kuruluşlarda eğitimle ilgili faaliyetleri eğitim sorumlusunun koordinasyonunda yürütmek; cihazların bakım ve kalibrasyonları ile test kalibrasyonlarını uygun periyotlarda yapmak ya da yaptırmak, değerlendirmek ve gerekli düzeltici/önleyici faaliyetleri yapmak ya da yaptırmak; merkezin güvenliği de dâhil olmak üzere, merkezin yönetimi ve tüm faaliyetlerinin mevzuata ve kalite yönetim sistemine göre yürütülmesini sağlamak ve bu iş ve işlemlerin yürütülmesi için iş bölümü yapmak; denetimlerde istenilen bilgi ve belgeleri sunmak." şeklinde sıralandığı görülmüştür. Bununla birlikte merkezlerde merkez sorumlusu dışında çalışma belgesi ile çalışan hekimlerden bahsedilmiş, merkez sorumlusu veya çalışma belgesi alan hekimlerin ortak görevleri ise 16. maddenin üçüncü fıkrasında "merkezin ihtiyaçlarını tespit etmek, kalite standartlarına uygun çalışılmasını sağlamak; hastalar ile ilgili uygulamalar ve testlerin zamanında yapılmasını ve sonuçların kayıt altına alınmasını, hizmet talebinde bulunan kişi, kurum veya kuruluşa zamanında rapor edilmesini sağlamak; gerektiğinde diğer tıpta uzmanlık alanları ile işbirliği yaparak genetik danışmanlık, test süreci, sonuçlar, sonuçların yorumlanması ve ileri tetkik gerekliliği konusunda hizmet vermek" şeklinde belirlenmiştir. Davalı idare savunmasında, dava konusu eklemenin Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra bazı maddelere ilişkin bildirilen görüşler ile her uzmanlık alanının eğitim içeriği ve yetkinliğinin tanımlandığı Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) Uzmanlık Çekirdek Eğitim Müfredatına göre, çocuk genetik uzmanlarının, genetik hastalıklar ile ilgili olarak hem bir laboratuvarı hem de bir kliniği yönetebilecek şekilde eğitim aldıkları ve yetkilendirildikleri hususlarının dikkate alınarak yapıldığı, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının genetik yan dal eğitimlerinin, bazı tanımlama farklılıkları dışında tıbbi genetik uzmanlarının eğitim programlarıyla tamamen örtüştüğü, Yönetmelikte sayılan merkez sorumlusu görevlerinin tamamının çocuk genetik hastalıkları müfredatı kapsamında belirlenen görev tanımlarında aynen yer aldığı savunulmaktadır. Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Müfredatı incelendiğinde ise, çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığının kalıtsal hastalıklar, genetik sendromlar ve doğumsal anomaliler gibi genetik nedenlere bağlı ya da genetik yatkınlık sonucu ortaya çıkan hastalıklara gebelik döneminden başlayarak tanı koyulduğu, bu hastaların ve gereğinde ailelerinin tedavi ve izlem şemalarının planlandığı ve uygulandığı; risk değerlendirmesi yapılarak tüm bu bilgilerin genetik danışmanlık seansları ile ailelere iletildiği; bireyler, aileler ya da toplumları genetik hastalıklardan koruma yöntemleri ve tarama programları geliştirildiği; bu alanın uzmanlarının sayılan görevleri yapabilmek için gerekli teorik bilgiye, klinik uygulama pratiğine, laboratuvar tanı tetkiklerini uygulayabilecek ve sonuçlarını yorumlayabilecek deneyime sahip olması gerektiği ve eğitim müfredatının da bu amaçları gerçekleştirmeye yönelik olarak hazırlandığı görülmekte olup, çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlarının klinik ve girişimsel yetkinliklerinin davalı idarenin savunmasını teyit eder nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, yukarıda bahsedilen merkez sorumlularının görevleri, çocuk genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatı ve davalı idarenin savunmaları birlikte dikkate alındığında, çocuk genetik uzmanlarının, merkez sorumluları için tanımlanan iş ve görevleri gerçekleştirmeye yönelik yeterli eğitimi aldıkları, bu nedenle genetik değerlendirme merkezlerinde merkez sorumlusu olarak görev yapacaklar arasına çocuk genetik uzmanlarının da dahil edilmesine ilişkin dava konusu düzenlemenin etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasının sağlaması amacıyla getirildiği anlaşıldığından, anılan ibarede kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, davalı yanında müdahil tarafından ödenen ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak anılan müdahile verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya ve müdahile iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 28/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.