Danıştay Onuncu Dairesi · E. 2022/331 · K. 2024/2061

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/331 E.  ,  2024/2061 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/331 Karar No : 2024/2061 KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN (DAVALI) : ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı ve İnş. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 04/10/2021 tarih ve E:2019/4844 K:2021/4508 sayılı kararının; davalı idare tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, iş yerinde yapılan denetim sonucu düzenlenen 30/06/2014 tarih ve ÇG-081 sayılı denetim raporu uyarınca, iş yerinde çalışan işçilerin işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile ... dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 216.770,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; uyuşmazlık konusu olayda; davacı şirkete idari para cezası verilmesi hususunda, ilgili binanın "Mühürlü Ziyaretçi Defteri" kayıtlarının dayanak alındığı; defter kayıtlarında her ne kadar giriş yapan kişilere yönelik "tadilat, elektrik, parke, boya" gibi sebepler belirtilmişse de, ilgili kişilerin belirtilen işyerinde çalıştıklarına ilişkin görgü, tespit veya başkaca somut bilgi/belgenin bulunmadığı; yine denetim raporunda yer verilen isimlerin de herhangi bir ifadesinin alınmamış olduğu anlaşıldığından yetersiz tespit dayanak alınmak suretiyle davacı şirkete idari para cezası verilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir. KARAR_DÜZELTME TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının Kurumun işlerini dahi yaparken çalışanlarının sigorta haklarını ihlal ettiği, tablo halinde sunulan işçilerin, şirket adına elektrik, parke, boya işlerini yaptıklarının tespit edildiği, eksik inceleme ile hatalı karar verildiği ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : İdare tarafından düzenlenen fiili denetim tutanaklarında bir kısım işçilerin imza ve beyanlarının yer aldığı göz önüne alındığında davalı idarenin işleminin bu işçiler yönünden hukuka uygun olması nedeniyle karar düzeltme isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 04/10/2021 tarih ve E:2019/4844, K:2021/4508 sayılı kararı kaldırılarak davalının temyiz istemi yeniden incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından bina bakım, onarım ve tadilat işi kapsamında faaliyet gösterilen İstanbul ili, Fatih ilçesi, Unkapanı, Zeyrek 1. Blok'ta yer alan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü binasının yer aldığı adreste şikayet üzerine yapılan fiili denetim ve davacı şirket tarafından faaliyet gösterilen binadaki giriş-çıkış kayıtlarının tutulduğu Mühürlü Ziyaretçi Defterinin incelenmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Denetim Raporu'nda söz konusu iş yerinde davacı şirket bünyesinde sigortasız çalışan olduğunun tespiti üzerine anılan rapor dayanak alınmak suretiyle, belirtilen işyerinde sigortasız işçi çalıştırıldığından bahisle davacı şirkete Fatih Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle 216.770,00 TL idari para cezası uygulanmış, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ''Sigortalı Bildirimi ve Tescili'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; ''Sigortalılığın Sona Ermesi'' başlıklı 9. maddesinde, "...Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmüne, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle ''Prim Belgeleri ve İşyeri Kayıtları'' başlıklı 86. Maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını, gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır." hükmüne, ''Kurumca verilecek idarî para cezaları'' başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 1. alt bendinde, ''8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi, bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usȗle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükmü; 2. alt bendinde, ''8. maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. "hükmü; aynı maddenin c/4 bendinde, "c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır." hükmü; (j) bendinde ise, ''9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyizen incelenen kararın Durum Tespit Tutanağında isim, imza ve bilgileri bulunan işçilere ilişkin işe giriş bildirgelerinin ve aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının iptaline ilişkin kısmının incelenmesi: Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından bina bakım onarım ve tadilat işi kapsamında faaliyet gösterilen İstanbul ili, Fatih ilçesi, Unkapanı, Zeyrek 1. Blok'ta yer alan Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü binasının yer aldığı adreste şikayet üzerine yapılan fiili denetimde tutulan 21/05/2014 tarihli Durum Tespit Tutanağında 4 işçinin fiilen çalışırken görüldüğü ve bu işçilerden 3 tanesinin sonradan yapılan Kurum incelemesinde sigortasız çalıştığının tespit edildiği, ayrıca davacı şirket tarafından faaliyet gösterilen binadaki giriş-çıkış kayıtlarının tutulduğu Mühürlü Ziyaretçi Defterinin incelenmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Denetim Raporu'nda söz konusu iş yerinde davacı şirket bünyesinde sigortasız çalışanlar olduğunun tespit edilmesi üzerine davacı hakkında Fatih Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemle 216.770,00 TL idari para cezası uygulandığı bu işlemin iptali talebiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dosyada görüldüğü üzere; Kurum denetim elemanlarınca fiilen yapılan denetimde söz konusu iş yerinde çalışırken görülen ve iş yeri yetkilisi olduğu beyan edilen Metin Polat isimli işçi tarafından da imzalanan Durum Tespit Tutanağında yer alan işçiler için iş yerinde çalıştıklarına ilişkin görgü, tespit veya başkaca somut bilgi/belgenin bulunmadığı yönünde değerlendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu durumda, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, işlemin tamamının sanki Mühürlü Ziyaretçi Defterinin incelenmesi sonucunda yapılmış gibi değerlendirilerek ilgili kişilerin belirtilen işyerinde çalıştıklarına ilişkin görgü, tespit veya başkaca somut bilgi/belgenin bulunmadığı, denetim raporunda yer verilen isimlerin de herhangi bir ifadesinin alınmamış olduğu için yetersiz tespit dayanak alınmak suretiyle davacı şirkete idari para cezası verildiği gerekçesiyle iptali yolunda verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığından temyize konu kararın bu kısmının bozulması gerekmektedir. Temyize konu kararın Mühürlü Ziyaretçi Defterinin incelenmesi sonucunda tespit edilen işçiler yönünden işe giriş bildirgelerinin, aylık prim ve hizmet belgelerinin ve tüm işçiler yönünden işten ayrılış bildirgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının iptaline ilişkin kısmının incelenmesi: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı temyize konu kararının Durum Tespit Tutanağında isim, imza ve bilgileri bulunan işçilere ilişkin işe giriş bildirgelerinin ve aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezası yönünden BOZULMASINA, Mühürlü Ziyaretçi Defterinin incelenmesi sonucunda tespit edilen işçiler yönünden işe giriş bildirgelerinin, aylık prim ve hizmet belgelerinin ve tüm işçiler yönünden işten ayrılış bildirgelerinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezası yönünden ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 21/05/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.