Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/4217 · K. 2024/3228

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/4217 E.  ,  2024/3228 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/4217 Karar No : 2024/3228 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Bilişim A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davası şirket tarafından "..." adı altında izinsiz ve ruhsatsız eğitim - öğretim faaliyeti yürütüldüğünün tespit edildiğinden bahisle, kapatma ve faaliyetlerin sonlandırılması ve davacı şirketin idari para cezası ile tecziyesine ilişkin Yalova Valiliği'nin ... tarihli Valilik Oluru ile işlemin bildirimine yönelik İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K...sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu yer ile ilgili olarak 5580 sayılı Kanunu kapsamında düzenlenmiş kurum açma izninin bulunmadığı, davacı şirket tarafından izinsiz eğitim - öğretim faaliyeti yürütüldüğünün tespit edildiğinden bahisle dava konusu idari yaptırımların uygulanmasına karar verildiği, ancak; buna ilişkin tespitlerin yer aldığı 25/02/2021 ve 24/03/2021 tarihli tutanakların, bu iddiayı ortaya koyacak şekilde şüpheye yer bırakmayacak açıklıkta olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının sunduğu hizmetin uzaktan öğretim kurumu niteliğinde olduğu ve Bakanlığın vereceği kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile Bakanlığın denetimi altında anılan faaliyetin sürdürülebileceği, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzinsiz eğitim - öğretim faaliyeti yürütüldüğünün tespit edildiğinden bahisle, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca davacının faaliyetinin sonlandırılması ve davacının idari para cezası ile tecziyesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri belirtilmiştir. 1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir. (2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, uzaktan öğretim kurumu ise; çeşitli nedenlerle öğrenimlerini sürdüremeyenlere her türlü iletişim araçları ile eğitim-öğretim yapmak amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup; aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir. Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır: a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi. b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi. c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır. 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir. Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile "uzaktan öğretim kurumunun" Milli Eğitim Bakanlığı'nın iznine ve denetimine tabi olduğu, izin alınmadan bu kapsamda eğitim öğretim faaliyetinin yapılması halinde işyerinin kapatılacağı ve para cezası uygulanacağı, uzaktan öğretim kurumunda, çeşitli nedenlerle öğrenimlerini sürdüremeyenlere her türlü iletişim araçları ile eğitim-öğretime yönelik hizmet verileceği kurala bağlanmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için, üniversiteler bünyesinde uygulama ve araştırma/sürekli eğitim/... boyu eğitim gibi adlarla kurulan merkezler ile gerçek ve/veya tüzel kişiler arasında "eğitimde işbirliği protokolü" "örgün eğitim projesi" "uzaktan eğitim projesi" "eğitim protokolü" vb. Adlar altında yapılan sözleşme ve/veya anlaşmaların hukuki niteliği, kapsamı ve bu sözleşmelere konu faaliyetlerin denetiminin açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. Konuya ilişkin olarak; Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısıyla; üniversiteler bünyesinde uygulama ve araştırma/sürekli eğitim/... boyu eğitim gibi adlarla kurulan merkezlerinin hukuki statüleri ve ülkemizde hangi tür faaliyetlerde bulunabilecekleri, üniversitelere bağlı araştırma ve uygulama merkezleri ile Bakanlığa bağlı çeşitli kursların faaliyet alanlarının birbirinden ayrılması ve uygulama birliğinin sağlanması adına; uygulama ve araştırma/sürekli eğitim/... boyu eğitim gibi adlarla kurulan merkezlerin çalışma prensipleri ve bu merkezlerin diğer illerde hangi usullerle temsilcilik kurdukları, kurulan bu temsilciliklerin yürüteceği faaliyetlerin sınırları, sertifika programlarının merkez veya üçüncü kişiler eliyle yürütülüp yürütülemeyeceği, benzer şekilde yurtdışında kurulan üniversitelerin ülkemizde şube veya temsilcilik açıp açamayacaklarına ilişkin görüş yazısı talep edilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı kararıyla; yükseköğretim kurumları bünyesinde uygulama ve araştırma / sürekli eğitim / ... boyu eğitim gibi merkezlerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7/d-2 maddesine dayanarak kurulduğu, aynı Kanunun 3/j maddesinde; "Uygulama ve Araştırma Merkezinin yükseköğretim kurumlarında eğitim öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim -öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir yükseköğretim kurumudur." şeklinde tanımlandığı, bu merkezlerin çalışma prensipleri ve yürüteceği faaliyetlerin söz konusu tanım çerçevesinde yükseköğretim kurumlarının kendi mevzuatlarında belirlendiği, "Başlıca TYÇ Yeterlilik Türleri ve Öngörülen Seviyeler" den 5-8 arası eğitim seviyesindeki mesleklerin eğitim ve öğretiminden dolayısıyla bu mesleklerin bilgi, beceri ve yetkinliklerinin kazandırılmasından yükseköğretim kurumlarının sorumlu olduğu, bu merkezlerin diğer illerde temsilcilik kuramayacakları ve merkezin faaliyetlerinin üçüncü kişiler eliyle yürütülemeyeceği, yurtdışında kurulan üniversitelerin de ülkemizde şube veya temsilcilik açamayacaklarına karar verilmiştir. Görüldüğü üzere; üniversiteler bünyesinde uygulama ve araştırma/sürekli eğitim/... boyu eğitim gibi adlarla kurulan merkezler ile gerçek ve/veya tüzel kişiler arasında "eğitimde işbirliği protokolü" "örgün eğitim projesi" "uzaktan eğitim projesi" "eğitim protokolü" vb. adlar altında sözleşme ve/veya anlaşmaların yapılması; sözleşmenin tarafı olan gereçk ve/veya tüzel kişi tarafından sunulan eğitim öğretim hizmetini, özel öğretim mevzuatı açısından hukuka uygun hale getirmeyecek olup, hizmetin izinsiz ve ruhsatsız sunumu niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. Uyuşmazlıkta; 25/02/2021 tarihinde davacı şirketin bulunduğu "Süleymanbey Mahallesi Vural Sokak No:4 Kat:2 Merkez/Yalova" adresinde gerçekleştirilen denetim neticesinde tanzim edilen -davacı şirket yetkilisi ...'ın da imzasının yer aldığı- tutanakla; gelinen yerin bakımda olduğunun görüldüğü, ...'ın kendilerinin bir şirketi olduğunu ve Beykoz Üniversitesi ...boyu Gelişim Merkezi ile yapılan sözleşme gereği pazarlama faaliyeti yaptıklarını, eğitim yapmadıklarını ifade ettiği, alanın çağrı çalışanlarının kullanacağı biçimde tefriş edildiğinin ve çalışan kimsenin bulunmadığının görüldüğü, 12-13 çağrı elemanının hepsinin evden çalıştıkları, elektrik kesintisi olmasından dolayı kopya alınamadığı, sertifika örneği, sözleşme metni, vergi levhası ve sorumlu kişiye ait belgelerin fotoğraflandığı hususları kayıt altına alınmıştır. Öte yandan; 24/03/2021 tarihinde yapılan değerlendirme sonucunda tanzim edilen tutanak ile; "https://....com/ adlı web sitesi adresi üzerinden izinsiz eğitim yapıldığı iddiaları hakkında, bildirilen iletişim adresinin boş ve bakım yapılmakta olduğunun görüldüğü, https://....com/ adlı web sitesi adresinde üzerinden izinsiz eğitim yapıldığı iddiaları hakkında ise; https://....com/ sitesinin eğitim ve kariyer merkezi olarak sitede ifade edildiği ve sitede 32 farklı sertifika eğitimleri duyurusunun görüldüğü, https://....com/ sitesinde "Meslek Burda Sürekli Eğitim Merkezleri İle Yaptığı Anlaşmalar Sonucunda örgün mesleki eğitim programlarını düzenlemekte ve bu şekilde nitelikli personel açığını kapatarak ülke ekonomisinin gelişmesine katkıda bulunmaktadır." denildiği, sitede örnek olarak gösterilen sertifika eğitimlerinin "Beykoz Üniversitesi" onaylı olduğu takipçilere bildirildiği ve "Beykoz Gelişim ...boyu Öğrenme Merkezi" logolu ve imzalı sertifika örneklerinin ziyaretçilere paylaşıldığı ve şirket yetkilisi ...’ın kendilerinin bir şirket olduklarını, Beykoz Üniversitesi ile anlaşma yaptıklarını ve kendilerinin sadece pazarlama yaptıklarını ifade ettikleri, Yalova Valiliği’nce, Bakanlık Müfettişlerince yapılan soruşturmaya istinaden adresi aynı, kurucusu ... Enstitü Eğitim Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti, kurucu temsilcisi ... olan Özel Meslek Burda Uzaktan Öğretim Kursunun ... tarih ... sayılı onay ile kurum açma izninin ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, https://....com/ adlı web sitesinin sorumlusu olan ... tarafından yapılan faaliyetin Beykoz Üniversitesi ile olan sözleşme gereği gereği yürüttüklerini ifade ettiği tespit ve değerlendirmelerine yer verilmiştir. Yukarıda ifade edilen sözleşme incelendiğinde; sözleşmenin başlığında; "Beykoz Üniversitesi ... Boyu Öğrenme Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Meslek Burda Eğitim Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Arasında Örgün ve Uzaktan Eğitim Projesi Sözleşmesi" ibaresine yer verildiği ve taraflarca 06/01/2019 tarihinde imzalandığı, https://....com/ sitesinde bulunan ve müşterilere ilan edilen satış sözleşmesinde ... Enstitü Eğitim Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti.'nin taraf olarak beyan edildiği, sözleşmenin tarafları Beykoz Üniversitesi ... Boyu Öğrenme Uygulama ve Araştırma Merkezinin (Beykoz Gelişim) İstanbul ili sınırlarında, Meslek Burda Eğitim, Yaz Dan. Ltd. Şti.'nin ise (Danışman) Yalova İli sınırlarında oldukları, sözleşmede düzenlenen yükümlülükler arasında; (Danışman -yani davacı-), eğitim programını önermek, eğitim içeriklerini hazırlamak, telif haklarının sorumluluğu olmak, eğitim programlarına kayıt yapmak, planlamak, sınıflara atamak, eğitimlerin açılmasını tamamlamak, özgün eğitim içerikleri hazırlamak, eğitim personellerini belirlemek, gerekli tanıtım ve reklam faaliyetlerini yürütmek, eğitim takvimine uygun programları tamamlamak, uzaktan ve örgün sertifika programları yapmak, sertifika, katılım ve başarı belgesi hazırlamak, eğitim altyapısını sağlamak, eğitim programlarını sınav sorularını hazırlamak, gerçekleştirmek, sonuçlandırmak hususlarının belirtildiği, Beykoz Gelişim'in ise; onay verme, komisyonu kurma ve koordinatör görevlendirme yetkilerinin belirtildiği" hususlarına yer verildiği görülmektedir. Davacı tarafaından, dava dışı "Beykoz Üniversitesi ... Boyu Öğrenme Uygulama ve Araştırma Merkezi ile davacı arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında"Beykoz Üniversitesi ... Boyu Öğrenme Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin reklam, tanıtım ve alt yapı hizmetlerinin sunumuna yönelik faaliyette bulunduğunu ileri sürülmekte ise de; dosyada yer alan bilgi ve belgenin değerlendirilmesinden; eğitim programını önermek, eğitim içeriklerini hazırlamak, telif haklarından sorumlu olmak, eğitim programlarına kayıt yapmak, planlamak, sınıflara atamak, eğitimlerin açılmasını tamamlamak, özgün eğitim içerikleri hazırlamak, eğitim personellerini belirlemek, gerekli tanıtım ve reklam faaliyetlerini yürütmek, eğitim takvimine uygun programları tamamlamak, uzaktan ve örgün sertifika programları yapmak, sertifika, katılım ve başarı belgesi hazırlamak, eğitim altyapısını sağlamak, eğitim programlarını sınav sorularını hazırlamak, gerçekleştirmek, sonuçlandırmak suretiyle eğitim öğretim hizmetinin sunulmasına ilişkin iş ve işlemlerin davacı şirket tarafından gerçekleştirildiği görülmekte olup; davalı idarenin görev ve yetki alanına giren faaliyetin sunumuna yönelik gerekli izin ve ruhsatların alınmadığı, uyuşmazlığa konu uzaktan eğitim öğretim hizmetinden birinci derece sorumlu olduğu tartışmasız olan davacı şirketin, gerekli izin ve ruhsatları almadan anılan faaliyetleri yürüttüğü hususlarının sabit olduğu kanaatine ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan; her ne kadar davacının "... Uzaktan Öğretim Kursu" adı altında 19/01/2018 tarihli kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatı bulunduğu görülmekte ise de; anılan izin ve ruhsatı uyuşmazlığa konu faaliyetleri nedeniyle "kurum açma izninin amacı dışında kullanıldığından" bahisle ... tarih ... sayılı Yalova Valiliği işlemiyle iptal edilmiştir. Bu itibarla; dava konusu işlemde hukuka aykırılık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 28/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.