Danıştay Kararı · E. 2023/6047 · K. 2024/3239

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2023/6047 E.  ,  2024/3239 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/6047 Karar No : 2024/3239 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı 2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLLERİ : Av. ... 3- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Mardin ili, Kızıltepe İlçe Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediğinden bahisle meslekten çıkarılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, karar Danıştay Beşinci Dairesinin 04/10/2017 günlü, E:2016/23514, K:2017/20712 sayılı kararıyla "davacıya yönelik suçlamaların Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanmış olması nedeniyle, davacının bu suçları işleyip işlemediğinin ancak ceza mahkemesince verilecek karar sonucunda belirlenebileceği, ceza davasının sonuçlanıp sonuçlanmadığı hususunun İdare Mahkemesince araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fillerin işlenip işlenmediği konusunda yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulmuş ve 20/05/2019 günlü, E:2018/1927, K:2019/3841 sayılı kararla da karar düzeltme istemi reddedilmiştir. ... İdare Mahkemesi 20/09/2019 günlü, E:... sayılı ara kararıyla bozma kararına uyarak ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasının kesinleşip kesinleşmediğini sormuş, dosyanın temyiz incelemesinin devam ettiği cevabı üzerine 16/10/2019 günlü bekletme kararını almıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı temyize konu kararıyla; kamu görevlileri tarafından işlenilen disipliner eylemler nedeniyle bu kamu görevlilerine isnat edilen disiplin suçlarının bire bir veya çok benzer şekilde cezai anlamda suç olarak ceza kanunlarında düzenlenmiş olması ve aynı eylemlerinden dolayı kamu görevlileri hakkında cezai kovuşturma yürütülmesi halinde; yargılama sonucunda verilen ve kesinleşen beraat veya mahkumiyet kararlarının disiplin işlemine karşı açılan davalardaki yargılama sırasında idare mahkemeleri tarafından dikkate alınması gerekmekteyse de; ortada kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı bulunmadığı hallerde idare mahkemesinin ceza mahkemesi kararının kesinleşmesini beklemeye zorlanmasının disiplin yargılamalarının makul sürenin çok ötesinde bir sürede sonlandırılmasına ve bu nedenle de davacıların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. ve Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan adil yargılanma haklarının (makul sürede yargılanma ilkesi) ihlâl edilmesine yol açacak pratiklere sebebiyet vereceği, ceza mahkemesi kararlarının kesinleşmesinin beklenmesinin istenilmesinin ilk derece mahkemelerinde bazı yargılamaların çok uzun süre sürüncemede bırakacağı, davacıların makul sürede yargılanma haklarının ihlâl edilmesine sebep olacağı; bu gibi durumlarda, ortada henüz kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı bulunmuyor ise idare mahkemesi tarafından ceza soruşturma/kovuşturma dosyası da disiplin soruşturma dosyası ile birlikte değerlendirilerek varsa ceza mahkemesi kararı da dikkate alınmak suretiyle bir değerlendirme yapılarak davanın karara bağlanması gerektiği; böyle bir yol izlenerek verilen ve kesinleşen kararların daha sonradan kesinleşen ceza mahkemesi kararlarıyla çelişmesi durumunda, bu olgunun 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesinde düzenlenen olağanüstü kanun yollarından biri olan yargılamanın yenilenmesi müessesesine başvurulmasına olanak sağladığı ve bu yolla hukuk düzeninde birliğin sağlanabileceği, Danıştay Beşinci Dairesince verilen bozma kararının esasa yönelik bir bozma olmadığı, dolayısıyla doğrudan davacı ya da davalı idareler lehine veya aleyhine sonuç doğurmaya doğrudan elverişli bir bozma kararı olmadığı, bu çerçevede, bu bozma kararına Mahkemeleri tarafından daha önceden uyulmuş olmasının taraflar açısından usûli müktesep hak teşkil etmediği, bozmaya uyma kararından dönülmesinin ise tarafların usûli müktesep haklarının ihlali anlamına gelmeyeceği, Mahkemelerinin 16/10/2019 tarihli bekletme kararından dönülerek disiplin soruşturma raporu ve ekleriyle birlikte ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... esasına kayıtlı dava dosyası birlikte incelenmek suretiyle davacıya isnat edilen eylemlerin sübut bulup bulmadığının araştırılarak bir karar verilmesi gerektiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararında, davacının 3 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, anılan karara karşı temyiz yoluna başvurulması neticesinde Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile ''rüşvet alma suçunun zarar göreni olan İçişleri Bakanlığı'nın, bu sıfatının gereği olarak CMK'nın 233 ve 234 maddeleri gereğince davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için duruşmadan haberdar edilmesi gerektiği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verildiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamaya devam olunduğu, soruşturma raporu ile eki bilgi ve belgeler ile dava dosyasındaki diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi neticesinde ve davacıya ait telefon hatlarına yönelik ... Sulh Ceza Mahkemesince 17/08/2012 günlü, ...ile 24/02/2013 günlü, ... sayılı karar ile verilen iletişimin dinlenilmesine ilişkin karar uyarınca gerçekleştirilen dinlemelere ait tape kayıtları birlikte değerlendirildiğinde, davacının rüşvet ve görevi kötüye kullanma fiilerini işlediği sabit olduğundan, eylemine uyan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesi eklenmek suretiyle davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, 01/06/2023 günlü, E:2022/2110, K:2023/1241 sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta ısrara ilişkin hususun, İdare Mahkemesince, disiplin cezasına konu fiil ile ilgili ceza davasının sonuçlanmasının beklenilmesi gerekip gerekmediğine ilişkin olduğu, temyizen incelenen kararın, ısrara ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın ısrara konu bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği, temyiz incelemesine konu karar hakkında, Dairesince işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin temyize konu ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının ısrara ilişkin kısmının onanmasına, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, 2020/62 sayılı kararıyla yeniden belirlenen iş bölümü kararı doğrultusunda dosyanın Danıştay İkinci Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; polislik görevini yaptığı sürede birçok suçun ortaya çıkması için etkin rol üstlendiği, suç olaylarını çözebilmek için birçok siville irtibata geçmek zorunda olduğu, görüşmeler yaptığı ... isimli şahsın gayrı resmi muhbir olduğu, bu şahısla üç suç dosyası hakkında olayların aydınlanması ve bilgi almak amacıyla görüştüğü, rüşvetle suçlanmasına rağmen rüşvet alırken veya verirken yakalanmadığı, hakkında verilen meslekten çıkarma cezasının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesine göre verildiği, söz konusu olaylarda soruşturma işlemlerini yapmak, kişiyi serbest bırakmak gibi bir yetkisi olmadığından anılan madde kapsamında ceza verilmesinin de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALI İDARELERİN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Mardin ili, Kızıltepe İlçe Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararı ve İçişleri Bakanının 19/12/2013 tarihli oluruyla kesinleşen Mardin Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararıyla meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 5. maddesinde; "Disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir. A) İl Polis Disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki: 1. Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını, 2. Komiser muavini, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan öteki disiplin cezaları, ... Verebilir. ..." hükmüne, Ek 7. maddesinde de; "Disiplin Kurulunca verilen kararlardan: A) İl Polis Disiplin Kurulunun polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları Valinin; polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası kararları Valinin önerisi, Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile; ... Kesinleşir. ..." hükmüne yer verilmiştir. Uyuşmazlığa konu disiplin cezasının tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde "Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira" fiilleri ile 8/7. maddesinde "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiler arasında sayılmıştır. 08/03/2018 günlü, mükerrer 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, Tüzük'ün 8/6. maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş, 8/6-ç maddesinde ise "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili aynı şekilde meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dava dosyasının incelenmesinden, bir suç örgütüne yönelik olarak Kızıltepe Cumhuriyet Savcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında Kızıltepe İlçe Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yapan davacıya ait iki (2) telefon hattının iletişimlerinin denetlenmesine dair Kızıltepe Sulh Ceza Mahkemesince 17/08/2012 günlü, ... sayı ile 24/02/2013 günlü, ... sayılı kararların alındığı, anılan kararlara istinaden yapılan dinlemelerde davacı ile ... isimli şahıs arasında tespit edilen görüşmeler nedeniyle açılan disiplin soruşturmasında, 07/01/2013 tarihinde Mardin ili, Kızıltepe ilçesinde meydana gelen olayda müşteki beyanına istinaden ..., ... ve ... isimli şahısların gözaltına alındığı, gözaltına alınan şüpheliler ile irtibatlı olan ... isimli şahsın olayla ilgili olarak davacı ile iletişime geçtiği, davacının tutuklu şahıslarla ... isimli şahsı görüştüreceğini, yine aynı gün onları serbest bırakacağını beyan ettiği ve bunların karşılığında 1000 -TL para istediğinin dinleme kayıtlarından tespitinin yapıldığından bahisle Mardin Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararıyla Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde düzenlenen "rüşvet almak" fiili nedeniyle meslekten çıkarılmasına karar verildiği, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararıyla, davacıya fiili sebebiyle meslekten çıkarma cezası verilmesine ancak soruşturmaya konu davranışıyla Tüzüğün 8/7. maddesinde düzenlenen "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" suçunu işlediğine karar verildiği ve disiplin cezasının İçişleri Bakanı'nın 19/12/2013 tarihli oluruyla kesinleştiği anlaşılmıştır. Olayda, İl Polis Disiplin Kurulu'nca davacının soruşturma konusu fiili nedeniyle Tüzüğün 8/6. maddesinde düzenlenen "rüşvet" fiili uyarınca meslekten çıkarma cezası verilmiş ise de Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nca, davacının, Tüzüğün 8/7. maddesi kapsamında olan fiili nedeniyle meslekten çıkarılmasına karar verilmiş ve dava konusu disiplin cezası bu haliyle İçişleri Bakanı'nın oluruyla kesinleşmiştir. Bu itibarla, İdare Mahkemesince, davaya konu meslekten çıkarma cezasının, Tüzüğün 8/7. maddesinde düzenlenen "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili kapsamında değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken, Tüzüğün 8/6. maddesi esas alınarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.