Danıştay Kararı · E. 2024/1349 · K. 2024/2283

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/1349 E.  ,  2024/2283 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1349 Karar No:2024/2283 TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... 2. (DAVACI) ... Filo Kiralama A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E: ... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Destek Hizmetleri Başkanlığı'nca 08/11/2023 tarihinde açık ihale usulüyle e-ihale yöntemiyle gerçekleştirilen "Sürücüsüz Araç Kiralama İhalesi"ne ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 20/12/2023 tarih ve 2023/UH.I-1566 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Ankara 7. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 1. iddiası yönünden; İhale üzerinde bırakılan dava dışı PTT Anadolum Lojistik A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun "Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler" sütununda tek ortaklı anonim şirket olarak beyan edildiği, yöneticilere ait bilgiler sütununda ilgili yetkililere, yönetim kurulu başkanı, vekili ve üyelerine yer verildiği, bu bilgilerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılacak ihalelere teklif sunmak isteyen aday ve istekliler tarafından EKAP'a kaydedilmesinin zorunlu olduğu, kayıt sırasında ticaret sicil verilerinin esas alındığı, tek ortaklı şirketler hariç olmak üzere anonim şirketlerde ortaklar ve ortaklık oranlarının kaydı kapsamında beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının da taranarak EKAP'a yüklenmesi gerektiği, ihaleyi gerçekleştiren idarelerin EKAP üzerinden bu bilgileri edinerek değerlendirme yaptığı, bununla birlikte anılan şirketin tek ortaklı anonim şirket statüsünde olması sebebiyle Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği'nin 7/5-b maddesi uyarınca yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının EKAP'a yüklenme zorunluluğunun bulunmadığı, EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde yeterlik bilgileri tablosunda yer alan bilgiler ile sorgulama sonucu elde edilen bilgilerin uyumlu olduğu Davacının 2. iddiası yönünden; Dava konusu ihalede, benzer işin "her türlü sürücülü ve sürücüsüz araç kiralama işi" olarak belirtildiği, asgari iş deneyim belgesi tutarının "teklif edilen bedelin %15"i olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan PTT Anadolum Lojistik A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda iş deneyim belgesi olarak Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin "2805 Adet Filo (Şoförsüz ve Yakıt Hariç) Yöntemiyle Taşıt Edinilmesi Hizmet Alımı" işine ilişkin belgenin ibraz edildiği, söz konusu belgede ilk sözleşme bedelinin 279.961.200,00-TL, gerçekleştirilen iş tutarının ve toplam sözleşme tutarının 282.579.600,00-TL olarak belirtildiği, anılan istekli tarafından, iş deneyimini tevsiken sunulan ve EKAP’ta kayıtlı olan iş deneyim belgesine konu işin ihale konusu iş ve benzer işe uygun olduğu, ayrıca istekli tarafından teklif edilen bedelin en az %15'i tutarında iş deneyim belgesinin ibraz edilmesi gerektiği, dava konusu olayda bu tutarın 56.506.588,20-TL olduğu, dolayısıyla PTT Anadolum Lojistik A.Ş. tarafından beyan edilen belgenin sunulması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarını karşıladığı; Davacının 3. iddiası yönünden; İhale dokümanı uyarınca isteklilerce sunulacak bilanço oranlarına ilişkin olarak cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15 olması ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması gerektiği, iş hacmine ilişkin olarak tevsik edilmesi gereken toplam ciro tutarının teklif edilen bedelin %15'i, hizmet işleri ile ilgili ciro olarak ise teklif edilen bedelin % 9'u şeklinde belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan PTT Anadolum Lojistik A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun "Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler" başlıklı satırında 2022 yılı verileri kullanılarak sunulması gereken bilanço oranlarına ve "İş Hacmi Bilgileri"ne yer verildiği, bu kapsamda 2022 ve 2021 verileri toplam ciro tutarlarının beyan edildiği, beyan edilen bilanço oranları incelendiğinde anılan istekli tarafından ihale tarihinden önceki yıla ilişkin verilerin kullanıldığı, cari oranın 2,12, öz kaynak oranının 0,61 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,001 olduğu, iş hacmine ilişkin olarak beyan edilen tutarın son iki yıla ait toplam ciro tutarı olduğu ve ihale tarihinden önceki yıla ait toplam ciro tutarının dahi ihalede istenen asgari iş hacmi tutarını (56.506.588,20-TL) karşıladığı; Davacının 4. iddiası yönünden; Dava konusu ihalede geçici teminat tutarının, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmaması gerektiğinin düzenlendiği, ihale üzerinde bırakılan PTT Anadolum Lojistik A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun geçici teminata ilişkin satırında yapılan beyana esas geçici teminat mektubu tutarının 15.633.000,00-TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan şirket için asgari geçici teminat mektubu tutarının 11.301.317,64-TL olduğu dikkate alındığında, anılan şirketce asgari geçici teminat mektubu tutarından daha yüksek tutarlı bir teminat mektubunun beyan edildiği; Davacının 5. iddiası yönünden; İdari Şartname'nin 7.5.4. maddesinde belge adı "Araç Marka Adı, Tipi/Ticari Adı ve Model Yılı Özellikleri Listesi" olmak üzere ve Teknik Şartname'nin 8. sayfasında (ekinde) yer alan tablonun eksiksiz doldurulmuş kaşeli, yetkili imzalı ve aslının istendiği, mevcut hâliyle düzenlemenin teklife konu araçların tablo halinde yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesini değil, Teknik Şartname'nin 8. sayfasında yer alan tablonun fiziki olarak sunuluş şartlarına ilişkin belirlemeleri içerdiği, idarece söz konusu belgenin fiziken talep edilmesi üzerine PTT Anadolum Lojistik A.Ş.'nin ilgili tabloyu idareye sunduğu, mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemeleri doğrultusunda söz konusu istekli tarafından beyan edilen bilgilerin tevsikine ilişkin belgelendirme işlemlerinin oluşturulduğu, bu itibarla, davacının anılan iddialarının reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Davacının 6. iddiası yönünden; Davacının, ihale üzerinde bırakılan dava dışı isteklinin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin itirazlarını 17 bentte sıraladığı, (ç) bendinde yer verilen kiralama maliyetlerine ilişkin açıklamalarda işin süresinin dikkate alınmadığı yönündeki iddianın davalı idarece incelenmediği, amortisman, MTV, egzoz emisyon ve muayene maliyetlerine ilişkin açıklamalarda işin süresinin dikkate alınmadığı yönündeki iddianın yalnızca "işin süresinin dikkate alındığı" açıklamasına yer verilerek karşılandığı, bu hususa ilişkin başkaca herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, 6. iddiada yer alan hususların kimisi hakkında yeterli inceleme yapılmadığı, eksik kalan hususlar bulunduğu, kimisinin ise yeterli olarak karşılanmadığı, bu itibarla davalı idarece, davacı şirketin 6. iddiasına ilişkin olarak tüm hususlar yönünden hukuken denetime elverişli olacak şekilde inceleme yapılarak işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, eksik inceleme neticesinde tesis edilen dava konusu kararın 6. iddiaya ilişkin kısmı yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Kurul kararının 1, 2, 3, 4 ve 5. iddialar yönünden davanın reddine, 6. iddiaya ilişkin kısım yönünden ise iptaline karar verilmiş, anılan karar taraflarca temyiz edilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan ortaklık ve ortaklık oranları ile vekil ve temsilcilerine ilişkin bilgilerin eksik ve hatalı olduğu, beyan edilen kişilere ilişkin pay defteri ile dayanağı yönetim kurulu karar defterinin ilgili kısımlarının EKAP'a yüklü olmadığı, iş deneyimini tevsik amacıyla sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı, bilanço ve ciro bilgisine ilişkin olarak esas alınan yıl bilgisinin eksik ve hatalı olduğu, geçici teminat mektubunun teklif edilen tutarın %3'ünü karşılamadığı, İdari Şartname'nin 7.5.4. maddesine göre teklif edilen araçlar için araç marka adı, ticari adı ve model yılı özellikleri listesinin yeterlilik bilgileri tablosunda beyan edilmesi gerekmekte iken, anılan istekli tarafından teklif edilen araçlara ilişkin söz konusu bilgilerin beyan edilmediği, aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanına aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; davacının ileri sürdüğü iddiaların tümünün dava konusu kararda açıklığa kavuşturulduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında önemli teklif bileşenlerinin eksik belirlendiği, bu eksikliğin anılan istekli lehine avantaj sağladığı, bu nedenle, amortisman/kiralama, bakım ve onarım, kasko, trafik ve koltuk sigortası, lastik, sözleşme giderleri, MTV, egzoz emisyon ve muayene maliyetlerinin tamamının önemli bileşen olarak tespit edilerek aşırı düşük teklif sorgulaması açıklamasının tekrarlanması gerekmekteyken aşırı düşük sorgusunda davalı idare tarafından yalnızca bakım ve onarım, trafik ve koltuk sigortası maliyeti ile lastik maliyetinin talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu savunulmuştur. Davalı idare tarafından, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının, Kurul kararının temyiz edilen 1, 2, 3, 4 ve 5. maddeleri yönünden davanın reddine ilişkin kısımlarının onanmasına; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının Kurul kararındaki 6. madde yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına ve davanın bu madde yönünden de reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: TBMM Destek Hizmetleri Başkanlığı'nca 08/11/2023 tarihinde gerçekleştirilen, yaklaşık maliyeti 680.640.000,00-TL olan ve 01/01/2024 ila 31/12/2026 tarihleri arasında ifa edilmesi planlanan (36 ay süreli) "4 Kalem (113 adet) Sürücüsüz Araç Kiralama" ihalesine 8 istekli teklif vermiş, 2 isteklinin teklifi aşırı düşük olarak belirlenmiştir. İhale, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen ve 376.710.588,00-TL teklif veren dava dışı PTT Anadolum Lojistik A.Ş. üzerinde kalmış, davacı ise 648.900.000,00-TL'lik teklifi ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir. Davacı tarafından, ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması istemiyle yapılan şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruların reddi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri (…) değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 1, 2, 3, 4 ve 5. maddelerinde ileri sürülen iddialara yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden; İdare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 2. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 6. maddesinin iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde; Davacı tarafından başvuru dilekçesinde, ihale üzerinde kalan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerinin eksik belirlendiği, amortisman/kiralama, bakım ve onarım, kasko, trafik ve koltuk sigortası, lastik, sözleşme giderleri, MTV, egzoz emisyon ve muayene maliyetlerinin tamamı önemli teklif bileşeni olarak tespit edilerek açıklamanın tekrarlanması gerektiği hususlarıyla anılan istekli tarafından sunulan açıklamanın ihale dokümanı ve mevzuata uygun olmadığına dair 17 bent hâlinde sıralanmış iddialar ileri sürülmüştür. Temyize konu kararda, dava konusu Kurul kararının 6. maddesinde ileri sürülen hukuka aykırılık iddiaları konusunda davalı idarece yeterli inceleme yapılmadığı, nitekim bazı maliyet kalemlerinde (kiralama maliyeti) ihale konusu işin süresinin dikkate alınmadığı yönündeki iddianın Kurul kararında karşılanmadığı, bazı kalemlerde ise (amortisman, MTV, egzoz emisyon ve muayene maliyetleri) işin süresinin dikkate alındığı yönündeki açıklamayla yetinildiği belirtilerek, eksik inceleme nedeniyle bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Her ne kadar Mahkeme kararında, davacının, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan kiralama maliyetlerine ilişkin hesaplamalarda işin süresinin dikkate alınmadığı yönündeki iddiasının karşılanmadığı belirtilmiş ise de, dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu işi araç kiralama yoluyla değil, satın almak suretiyle ifa etmek istediği, nitekim anılan istekli tarafından, çalıştırılacak 4 araç tipi ve 113 adet araç için ... Oto Pazarlama ve Ticaret A.Ş.'den satın almaya yönelik fiyat teklifi alındığı, bu durumun dosyada mübrez satış tutarı tespit tutanağı ile de sabit olduğu anlaşıldığından Kurul'un kiralama maliyetine ve süresine ilişkin bir inceleme ve değerlendirme yapması mümkün bulunmamaktadır. Bunun yanında Mahkemece, davacının amortisman, MTV, egzoz emisyon ve muayene maliyetleri bakımından işin süresinin dikkate alınmadığına yönelik iddiasına karşılık, davalı idarece yapılan yalnızca anılan hususun dikkate alındığı şeklindeki açıklamanın yeterli görülemeyeceği belirtilse de dosya ve ekleri incelendiğinde, ihale üzerinde kalan istekli tarafından 2024-2026 yılları arasında 36 ay süreyle yerine getirilecek olan ihale konusu iş kapsamında 4 araç tipi ve işin ifa edileceği her bir yıl için ayrı ayrı amortisman maliyetleri hazırlanarak tablolar halinde sunulduğu, yine ihale konusu araçlara dair 30/12/2022 tarih ve 32059 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2023 yılı Motorlu Taşıtlar Vergisi'ne işin yapılacağı yıllar için ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi tablosundaki oran güncellenerek yıl bazında yapılan hesaplamaların dökümüne yer verildiği, egzoz-emisyon maliyeti yönünden ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 19/11/2023 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının sunulması konulu davalı idare yazısında, egzoz-emisyon maliyetine ilişkin açıklama istenilmediği görülmüş ise de, ihale üzerinde kalan isteklice ihale konusu işin yapılacağı yılları kapsayacak şekilde ve her yıl itibarıyla güncellenmiş oran üzerinden egzoz-emisyon maliyet analizi tablosunun sunulduğu, son olarak muayene maliyetlerine dair de işin yapılacağı her bir yıl için periyodik araç muayenesi maliyet analizi tablosunun aşırı düşük açıklamasına eklendiği görülmüştür. Bu itibarla, Mahkeme tarafından dava konusu Kurul kararında eksik incelendiği ya da hiç incelenmediği değerlendirilen davacının iddialarının, ihale dosyasına sunulan bilgi ve belgeler incelenerek, Kurul tarafından açıklığa kavuşturulduğu ve Kurul kararının 6. maddesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının 6. maddesinin eksik inceleme nedeniyle iptal edilmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu Kurul kararının 1, 2, 3, 4 ve 5. maddelerinde ileri sürülen iddialar yönünden davanın reddine dair kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan kararın bu kısmının ONANMASINA, 3. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 4. ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, dava konusu Kurul kararının 6. maddesinde ileri sürülen iddia yönünden dava konusu işlemin iptaline dair kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu kısım yönünden de DAVANIN REDDİNE, 5. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından temyiz aşamasında yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 6. Davalı idare lehine ilk derece mahkemesince vekâlet ücretine hükmedildiğinden yeniden vekâlet ücretine hükmedilmemesine, 7.Temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalıya iadesine, 9. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine, 10. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.