Yargıtay 18. Hukuk Dairesi · E. 2007/10610 · K. 2008/843

(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2007/10610 E.  ,  2008/843 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Y A R G I T A Y K A R A R I Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak; 1-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır. Mahallinde yapılan keşif sırasında bu yönde herhangi bir tespit yapılmamış olduğu halde, bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın çiftçinin kendi imkanları ile (kaynak ve ...) sulanabileceği şeklindeki yetersiz gerekçeye dayanarak sulu tarım arazilerindeki ürünler münavebeye alınarak bu arazilerde öngörülen verim miktarlarına göre değer biçilmiş ise de, sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilmeden (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), sulamanın taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama yada başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan hangi sistemle yararlanıldığı hususları ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmeden, ... varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden düzenlenen bilirkişi kurulu raporuna dayalı hüküm kurulması, 2- 8140 m2 yüzölçümlü taşınmaz üzerinde 40 yaşlarında 23 ..., 12 yaşlarında 53 ......, 8 yaşlarında 15 ... ... ile ... ve ... ... bulunmaktadır. Kamulaştırma nedeniyle bedelin tespiti davalarında yerleşmiş uygulama üzerinde meyveli veya meyvesiz ağaç bulunan taşınmaz kapama bahçe olarak net gelirine göre, zemini ve üzerindeki ağaçları kapsamak üzere değerlendirilir. Bu nedenle ağaçların taşınmazda kapladıkları alan dikkate alınarak taşınmazın niteliği (............) saptanıp -... Müdürlüğünden bir dekara düşen ... ve ... sayısı ile bunlara ait dekar başına ortalama verim, üretim gideri ve kg. başına ortalama satış fiyatını gösterir resmi veriler getirtilip, yine ... Müdürlüğü ve ... Enstitüsünden ... ... yaşında kesim çağına gelebilecekleri, bir dekarda ... ... bulunabileceği sorulduktan sonra ... bir yılda hasat edilemeyeceği göz önünde tutularak ... yılda kesim durumuna geleceği bilimsel yöntemlerle ortaya konup, brüt geliri bulunup, kamulaştırma gününden (değerlendirme tarihi) kesim gününe kadar yapılması gerekecek masraflar da düşülerek ... kesim durumuna geldiği gündeki net değeri bulunup bu değer, ... kesim durumuna gelmesi için geçecek yıl sayısına bölünmeli ve bu suretle bir yıllık net gelir bulunduktan sonra bilimsel formül uygulanmak suretiyle (tarım arazisi formülü) hesaplama yapılması- buraların kapama bahçe, kapama kavaklık olarak değerlendirilmesi, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlardan sınır ... niteliğinde olanlara ayrıca değer verilmesi, kapama bahçe dışında kalan açık tarım arazisi bulunması durumunda ise bu kesimin münavebeye alınacak ürünlerin net gelirine göre değerinin bulunması gerekirken zeminin ve ağaçların ayrı ayrı değerlendirilmesi, 3-Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında, iklim koşulları, arazinin topoğrafik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı vb) gözönünde tutulduğunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki (değeri önemli şekilde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve özel bir faktör bulunması hali hariç) sulu tarım arazilerinin değerlendirilmesinde kapitalizasyon faiz oranı %5, kuru tarım arazilerinde ise %6 olarak alınmaktadır. Dava konusu taşınmazın sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olduğu açıkça saptandıktan sonra, yukarıda açıklandığı gibi belirlenen bu niteliğine uygun kapitalizasyon faiz oranının esas alınması gerekirken, %6 oranına göre kamulaştırma bedelini tespit eden bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda hüküm kurulması, 4- Bilirkişi kurulunca ... niteliğinde olan ... ağaçlarına maktuen değer biçilmiştir. Bu ağaçların ... Müdürlüğünden ve gerektiğinde ilgili kurumlardan yaş ve cinsine göre 2006 yılı itibariyle rayiç birim fiyatlarının sorulup buna göre raporların denetlenmemiş olması, Doğru görülmemiştir. Mahkemece, yukarıda (1) numaralı bentte belirtildiği üzere taşınmazın sulu ya da kuru tarım arazisi niteliği açıkça ve denetime olanak verecek biçimde saptanmalı, diğer bentleri de dikkate alır biçimde ek rapor alınmalı ve oluşacak sonuca göre karar verilmedir. Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 04.02.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.