Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2007/19972 · K. 2008/15667

21. Hukuk Dairesi         2007/19972 E.  ,  2008/15667 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Antalya 1. İş Mahkemesi TARİHİ : 05/02/2007 Davacı, davalı işveren nezdinde 3.8.2000-13.9.2003 tarihleri arası çalıştığının tesbitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan  ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi Dava, davacının davalı şirkete ait iş yerinde 03.08.2000 ile 15.09.2003 tarihleri arasında geçen 3 yıl 1 ay 12 günlük çalışmasının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davacı ile davalı TEDAŞ arasında hizmet akti bulunmadığı ve bir kamu kuruluşu olan davalı işverenin sigortasız işçi çalıştırmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile   istemin reddine karar verilmiş ise de bu sonuç doğru değildir. Davacının TEDAŞ Korkuteli İşletme Şefliğinde  temizlik, çay servisi yapma ve soba yakılması işlerinde ücreti kurum işçileri tarafından karşılanarak çalıştırıldığı dosyadaki  bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Sigortalılığın oluşması yönünden ilk koşul, taraflar arasında hizmet akdinin varlığına ilişkindir. Hizmet akdi B.K. 313. maddesinde belirlendiği üzere iş sahibi ile işçi arasında yapılan belli veya belli olmayan bir süre için görülen iş karşılığı ücret ödenmesini gerektiren bir sözleşmedir. Bu sözleşmede ana unsur iş ve ücrettir. 506 sayılı Yasa açısından hizmet akdini  sadece bu unsurlara bağlı olarak kabul etmek mümkün değildir. Zaman ve bağımlılık unsurları hizmet akdinin ana koşulları olmak üzere 506 sayılı Yasa'nın öngördüğü hizmet sözleşmesi" bir veya birden fazla işveren ile çalıştırılan arasında oluşturulan, süreli veya süresiz belli bir zaman dilimi  içersinde, işveren emir ve gözetimi altında, iş görmeyi hüküm altına alan hukuksal ilişkidir.Sigortalılığın oluşumu yönünden ilk unsur iş görecek kişinin belli bir zaman dilimi içerisinde, hizmetini işverenin emrine hasretmesidir. Bu zaman dilimi günün tüm süresini kapsayabileceği gibi, günün veya haftanın belli saatlerine de hasredilebilir. Haftanın veya ayın belli gün ve  saatlerinde dahi çalışma söz konusu olabilir. Önemli olan düzenli bir çalışma ilişkisinin varlığıdır. Düzenli çalışma ilişkisinin varlığı iş akdinin zaman unsurunu ortaya koyar. Çalışanın, hizmetini belli zaman dilimi içerisinde, işveren emrinde ve onun vereceği direktif doğrultusunda gerçekleştirilmesi, hizmet akdinin ikinci unsuru olan bağımlılık unsurunu oluşturur. Hizmetin fiilen verilmesi her durumda, zorunlu değildir. İşverenin emir ve gözetim altında hazır beklemek durumunda dahi  bağımlılık unsuru gerçekleşmiş  sayılır. Öte yandan, işverence gösterilen işlerin, çalışan tarafından, işveren emir ve direktiflerine uygun olarak görülmesi gerekir.Belirtilen bu iki ana unsurun birlikte gerçekleşmesi  durumunda 506 sayılı Yasa açısından hizmet akdinin dolayısıyla sigortalılığın ilk koşulunun oluştuğu sonucuna varılır. Sigortalılığın ikinci  koşulu 506 sayılı Yasa'nın 5.  ve 8. maddelerinde öngörülen işin görüldüğü bir işyerinin bulunmasıdır. Bir işyerinin varlığının saptanamaması durumunda sigortalılığın gerçekleştiğinden söz edilemez. Üçüncü koşul eylemli çalışmanın varlığıdır. Yasal sigortalılıktan söz edebilmek için sigortalının işveren emir ve direktifleri altında, bir fiil, gösterilen işi yapması zorunludur. çalışmanın, kimi durumlarda, görülen işin, nitelik ve kapsamına göre devamın sürmesi mümkün olmayabilir. Sigortalının, işveren emir ve nezareti altında verilecek işi yapmaya hazır bir şekilde beklemesi dahi bu koşulun gerçekleşmesi için yeterlidir. Yasanın 3. maddesinde gösterilen istisnalardan bulunmama bir diğer koşuldur. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için Yasanın 2. maddesinde sayılan koşulları taşıması yetmez, ayrıca 3. maddede gösterilen kişilerden bulunmaması gerekir. Sigortalı sayılabilme yönünden gerek ücretin kendisi, gerekse ödenme biçim ve yöntemi zorunlu bulunmamaktadır. Parça başına ücret, götürü ücret, part-time  çalışma karşılığı yapılan ödeme biçimleri sigortalılık koşullarını etkilemez. Sigortalılık statüsünün oluşumu için herhangi bir şekil koşulu öngörülmemiştir. Resmi veya yazılı bir sözleşme biçimi şart değildir.  Asıl olan sigortalının çalışmaya başlama durumudur. Eylemli olarak gerçekleşen bu durum sonucu sigortalılık statüsü kendiliğinden oluşur. Somut olaya gelince davacının davalı TEDAŞ’a ait işletme şefliğinde  temizlik ve soba yakılması işinde  ücretini işçilerin aralarında topladığı paralarla ödenerek çalıştığı anlaşılmaktadır. Ücretinin işveren  dışındaki kişilerce karşılanması  çalışma olgusunun varlığını değiştirmez.  Öte yandan çalışmanın geçtiği iş yerinin bir kamu kurumu olduğu değerlendirildiğinde, işletmede görevli amir ve  yöneticilerin izni ve bilgisi dışında davacının iş yerinde çalışmasının da mümkün olamayacağı kabul edilerek  davacının hizmet aktine dayalı çalışmasının tespitine karar verilmesi gerektiği açıktır. Mahkemece; 506  sayılı Yasa yönünden irdelenmediği, hizmet akdinin unsurları ve sigortalılık koşulları göz ardı edilerek sonuca gidildiği ortadadır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın yazılı gerekçelerle istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup  bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 13.10.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.