Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2007/2914 · K. 2008/55

21. Hukuk Dairesi         2007/2914 E.  ,  2008/55 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi     :  Isparta Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi Tarih               :  29.11.2006 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici  nedenlere göre  davalı kurumun  aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine. 2-Dava davacının 2.10.1985-17.4.1997 tarihleri arasında  Bağ-Kur  sigortalısı  olduğunun tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece  davacının 2.10.1985-16.1.1997 tarihleri arasında Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine  karar verilmiştir.  1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde  zorunlu Bağ-Kur  sigortalılığı için  esnaf sicili veya kanunla  kurulu  meslek kuruluşu kaydı aranırken  20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren  2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı  Yasa'nın  24. maddesi değiştirilecek  zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için  gelir vergisi  mükellefi olması şartı getirilmiş ancak  gelir vergisinden  muaf olanlar  için meslek kuruluşuna kayıtlı  olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı  Yasa ile 24. madde  değiştirilerek  zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması  yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek  zorunlu Bağ-Kur   sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak  gelir vergisinden muaf olanlar için  esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür. 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu Esnaf ve Küçük Sanatkarları 2. maddesinde tanımlamıştır. Bu tanıma göre “ ister gezici olsun, ister bir dükkanda veya belli bir sokağın belli yerinde sabit bulunsunlar, ticareti sermayesi ile birlikte vücut çalışmalarına dayanan ve geliri o yer gelenek ve teamülüne nazaran tacir niteliğini kazanmasını icap ettirmeyecek miktarda sınırlı olan ve bu bakımdan ticaret sicili ve dolayısıyla Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtları gerekmeyen, aynı niteliğe (sermaye unsuru olsun, olmasın) sahip olmakla beraber, ayrıca çalıştığı sanat, meslek ve hizmet kolunda bilgi, görgü ve ihtisasını değerlendiren hizmet, meslek ve küçük sanat sahipleri ile bunların yanlarında çalışanlar ve geçimini sınırlı olarak kamyonculuk, otomobilcilik ve şoförlükle temin eden kimselerin birinci maddeye göre kuracakları dernekler (odalar) bu Kanun hükümlerine tabidir. 507 sayılı Yasa'nın 2.5.1983 tarihli ve 62 sayılı K.H.K. ve K.H.K’nun aynen kabulüne dair 14.2.1985 tarihinde   yürürlüğe  giren 3153 sayılı Yasa  ile değişik   5.   maddesine   göre   ise   “Esnaf ve Sanatkar siciline kayıtlı esnaf ve küçük sanatkarlar  çalışma  bölgesi  içindeki  derneğe  kayıt  olmak zorundadır. Kayıt zorunluluğunu 1 ay içinde yerine getirmeyenler sicile kayıt tarihinden itibaren geçerli olmak üzere doğrudan doğruya kaydedilirler.” Değişik 119. maddeye göre “ mesleki faaliyette bulunabilmeleri ve ilgili derneğe kaydedilmeleri için sicile kayıtları şarttır.” 62 sayılı K.H.K.’nun geçici 2. maddesine göre “Esnaf siciline kayıt ilgili yönetmeliklerin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde yaptırılmak zorundadır.” İlgili yönetmelik ise 1.1.1984 tarihinde yürürlüğe konmuş ve 1 yıllık geçiş süresi 1.1.1985 tarihinde sona ermiştir. Yukarıda açıklanan yasal sisteme göre 1479 sayılı Yasa'nın 24 ve 25. maddelerinde esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşları kayıtları Bağ-Kur sigortalılığına esas alınmıştır. 507 sayılı Yasada tanımı yapılan, ticareti sermayesi ile beden gücüne dayalı olup, kazancı tacir niteliğini kazandırmayacak miktarda sınırlı olan bakkal, manav, lokantacı, kasap, tamirci, berber, şoför vs. gibi esnaf ve küçük sanatkarların faaliyette bulunabilmeleri ve bu Kanuna göre kurulu esnaf ve sanatkar derneklerine (odalarına) kaydedilebilmeleri için esnaf ve sanatkar siciline kayıt koşulu getirilmiştir. Oda kaydının sicile kayıt tarihine göre yapılması gerekmektedir. Bu nedenlerle sicil kaydı olmaksızın yapılan oda kayıtlarının yasal dayanağı olmadığı ortadadır. Bu durumda 1479 sayılı Yasa'nın kapsama aldığı kanunla kurulu meslek kuruluşları 507 sayılı Yasaya göre kurulan dernekler dışında kalan kuruluşlardır. 507 sayılı Yasaya göre esnaf siciline kayıt zorunluluğu olmayan başka bir anlatımla,  esnaf  ve  küçük  sanatkar  tanımı  dışında  kalan  5590 sayılı Yasaya göre kurulan ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı tüccar ve sanayiciler, aynı şekilde faaliyetlerini esnaf odalarına değil kanunla kurulu ilgili meslek odaları, birlikleri kayıtlarına göre sürdürebilen mimar, mühendis, eczacı, tabip gibi meslek mensupları kanunla kurulu bu meslek kuruluşları kayıtları ile Bağ-Kur kapsamına alınacaklardır. Hal böyle olunca, yasal dayanağı olmadan oluşturulan esnaf odası kaydı Yasa'nın anladığı anlamda kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı niteliğinde değildir. Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının  2.10.1985 ve devamı şeklinde oda, 18.11.1987 ve devamı şeklinde sicil,  1.5.1992-/29.3.1996 tarihleri arasında vergi kaydı  bulunduğu,  24.7.1972 tarihli bildirge  üzerine oda kaydı  esas alınarak 2.10.1985 tarihi itibariyle  zorunlu Bağ-Kur  sigortalısı olarak tescil edildiği bilahare oda ve sicil kaydının tescil tarihinde  bir arada bulunmadığının anlaşılması üzerine davalı  kurumca tescil tarihinin iptal edilerek  tescilinin vergi kaydının başladığı 1.5.1992 tarihine  çekildiği davacının 29.3.1996 tarihinde terk dilekçesi vermesi ve fazla ödenen primlerin isteğe bağlı sigortalılık  olarak değerlendirilmesini talep etmesi üzerine davalı Kurumca 29.3.1996 tarihinde terkin edilerek 29.3.1996- 16.1.1997 tarihleri arasında isteğe bağlı sigortalı olarak kabul edildiği, davacının 17.1.1997 tarihinde SSK'na tabi zorunlu sigortalı olarak çalışmaya  başladığı,  2.10.1985-1.5.1992  tarihleri arasındaki dörem yönünden prim ödemesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dosya içeriğinden mahkeme kararının gerekçesinden de anlaşıldığı gibi davacının mahkemece 18.11.1987-01.05.1992 tarihleri arasında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı, 29.03.1996-16.01.1997 tarihleri arasında ise isteğe bağlı sigortalı olduğunun tesbitine ilişkin olarak verilen hüküm doğrudur. Davacının 02.05.1992-28.03.1996 tarihleri arasında zorunlu sigortalı olduğuna ilişkin taraflar arasında bir uyuşmazlıkta bulunmamaktadır. Ancak davacının  2.10.1985-17.11.1987 tarihleri arasında oda ve sicil kaydı birarada  bulunmadığından bu dönemde sigortalılık şartlarını taşimadığı, bu dönemle ilgili primlerde ödenip davalı Kurumca tahsil edilip uzunca süre kullanılma olgusu somut olayda gerçekleşmediğinden davacının MK'nun 2. maddesi uyarınca bu dönemde sigortalı olarak kabul edilmeside mümkün değildir. Mahkemece 02.10.1985-01.05.1992 tarihleri arasındaki  döneme ilişkin istemine reddine  karar verilmesi  gerekirken bu döneme ilişkin istemin    kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma  nedenidir. O halde, davalı kurumun   bu yönleri amaçlayan  temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 14.1.2008  gününde oybirliğiyle karar verildi.