Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2008/10296 · K. 2010/5618

11. Hukuk Dairesi         2008/10296 E.  ,  2010/5618 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Denizcilik İhtisas Mahkemesi BİRLEŞEN DAVA : İstanbul Asliye 4. Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2002/592 E. Taraflar arasında görülen davada İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi’nce verilen 24.04.2008 tarih ve 2007/78 - 2008/130 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar (birleşen davanın davalıları)... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Centreal Beheer Schadeverzekerıng N.V vekili ile davalı (birleşen davanın davacısı) Kıyı Emniyeti Gn. Md. vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 18.05.2010 gününde davacı (birleşen dosyanın davalısı)... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Centreal Beheer Schadeverzekerıng N.V vekili Av. ... ile davalı (birleşen davanın davacısı) Kıyı Emniyeti Gn. Md. vekili Av. ... geldiler, davetiye tebliğine rağmen davalı karşı davacı Armatörler Liman İşlt. Tic. A.Ş. vekili duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacılar... Gıda Sanayi Ve Ticaret AŞ, Centraal Beheer Schadeverzekerıng N.V vekili, davacı ... Sanayi ve Ticaret AŞ’nin İstanbul’da mukim gıda sektöründe faaliyet gösteren bir kuruluş, diğer davacının da davalı M.Melody gemisinin 2 ve 5 numaralı ambarlarında bulunan davacı ... AŞ’ne ait yükün sefer risklerine karşı sigortalayan şirket olduğunu, geminin 17.04.2000 tarihinde boşaltma limanı Ambarlı-Armaport’a vardığını, 18.04.2000 akşamı 1, 3 ve 4 numaralı ambarlarda bulunan yükün tahliyesine başlanıldığını, tahliye devam ederken 24.04.2000 tarihinde saat 16.00 sıralarında 3 numaralı ambarın alt kısımlarından duman geldiğini, ambara karbondioksit uygulaması sonucu yangının söndürüldüğü izlenimi hasıl olmuşsa da, aynı gün gece yarısından sonra 3 numaralı ambardan tekrar duman çıktığını, gemi kaptanının ambar kapaklarını açtırması nedeniyle oksijenle temas neticesi yükün alev aldığını ve yangının kontrolden çıktığını, davalı liman işletmesinin römorkörleri ile su sıkmasına rağmen bir sonuç alınamadığını, diğer davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn Md’ne ait römorkörlerin gecikmeli müdahalesi sonucu yangının tamamen söndürüldüğünü, davalı gemi donatanının müşterek avarya ilan ederek, dispeççi olarak da Londra’da mukim Richards Hogg Lindley Ltd’i tayin ettiğini, müvekkilinin 28.04.2000 tarihli garanti teminat mektubunu vererek yükünü teslim aldığını, henüz dispeççi raporunun ibraz edilmemesi nedeniyle müşterek avaryadan müvekkilinin hissesine isabet edecek payın belli olmadığını, davalı donatana ait geminin denize ve yüke elverişli olmaması nedeniyle çıkan yangından ve davacıya ait yükte meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, kurtarma ve yardım işlerini tekel halinde yürüten davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri’nin yangından 24.04.2000 günü saat 16.00’da haberdar olduğu halde bir müdahalede bulunmadığını, 25.04.2000 tarihinde saat 03.20’de talep üzerine gecikmeyle müdahale ettiğini, adı geçen davalının kurtarma-yardım hizmetini layıkıyla yerine getirmediğini, diğer davalı Armaport’un da yangın söndürme çalışmaları sırasında olayın ciddiyetini yeterince değerlendiremediğini ve yangın söndürme organizasyonunda gereken koordinasyonu sağlayamadığını ileri sürerek, davacıya ait yükte meydana gelen hasar ve müşterek avarya paylaştırılmasında davacı payına düşecek kısım için uğranılabilecek en yüksek zarar miktarı olan 1.905.000 USD’nın ve 1.482.000 DM’nın dava tarihinden itibaren faiziyle birlikte ödeme tarihindeki TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı donatana ait M.Melody gemisi üzerinde davacının gemi alacaklısı hakkı olduğunun tespitine, yükün tahliyesini temin için verilen garanti mektubunun davacıya iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı (birleşen davanın davacısı) Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili, 24.04.2000 tarihinde saat 16.40 sıralarında M.Melody isimli geminin yangın tehlikesi geçirdiği, ancak gemi ve liman ilgilileri tarafından yangın tehlikesinin bertaraf edildiği ve bir tehlikenin olmadığı hususunun müvekkiline bildirildiğini, 25.04.2000 tarihinde saat 02.30 sıralarında tekrar başlayan yangının ihbarı üzerine gerekli yardımın yapılarak yangının söndürüldüğünü, müvekkiline izafe edilecek kusur bulunmadığını savunarak asıl davanın reddini istemiş; birleşen dava ile de, 390.222 USD kurtarma-yardım, yangın söndürme alacağının olay tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline veya teminat olarak verilen 500.000 USD bedelli teminat mektubu üzerinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Diğer davalılar vekilleri, davanın reddini istemişleridir. Mahkemece bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, M.Melody gemisinin İstanbul Armaport Limanı’na bağlı iken 24.04.2000 tarihinde saat 16.00 sıralarında çıkan yangının Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn Md’den 25.04.2000 tarihinde yardım istenmesi üzerine Kıyı Emniyeti tarafından görevlendirilen römorkörler ile söndürüldüğü, kurtarma ve yardımın başarı ile sonuçlandığı, ilk müdahalenin gemi, liman ve kara itfaiyesi tarafından yapıldığı göz önüne alındığında gemi içerisinde bulunan yükün ne kadarının gemi, liman ve itfaiye tarafından, ne kadarının Kıyı Emniyeti tarafından hasara uğratıldığının tespitinin mümkün olmadığı, Kıyı Emniyeti’nin kendisine düşen edimi yerine getirdiği ve kusursuz olduğu, davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn. Md.lüğü, husumet yöneltilemeyeceği; birleşen davada, göze alınan tehlike ve tazmin sorumluluğu nazara alındığında masraflar dahil davacı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn. Md.üğünün toplam 218.967 USD kurtarma ve yardım ücret alacağının doğduğu, ancak M.Melody gemisinin 1, 3 ve 4 numaralı ambarlarındaki yükü temsilen Ak Sigorta AŞ, Güneş Sigorta AŞ ve Commercial Union Sigorta AŞ ile Kıyı Emniyeti arasında yapılan protokol ile mutabakata varıldığı ve yine M.Melody gemisinin donatanı ve kaptanı adına vekili ile gene Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn. Md.lüğü arasında yapılan protokol ile de gemiye hasren kurtarma-yardım ücreti yönünden mutabakat yapıldığı, geriye kalan 2 ve 5 numaralı ambar yüküne düşen alacak miktarının 58.967 USD olduğu sonucuna varılarak, asıl davada davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn.Md.lüğü hakkındaki davanın husumet nedeniyle, diğer davalılar hakkındaki davanın feragat nedeniyle reddine, birleşen davada 58.967 USD’nın 25.04.2008 olay tarihinden itibaren faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının... Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ ile Centraal Beheer Schadeverzekerıng N.V’den müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. Karar, davacılar (birleşen davanın davalıları)... Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ ile Centraal Beheer Schadeverzekerıng N.V vekili ile davalı(birleşen davanın davacısı) Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Gn Md vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve dava dışı Garanti Bankası A.Ş. tarafından davalı(karşı davacı) Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne hitaben düzenlenen ve konusu “yükün kurtarılması hizmetine ilişkin ücretin ödenmesinin teminatı” olarak verilen teminat mektubunun davalı (karşı davacı) elinde tutulmasında hukuki yararının bulunduğunun anlaşılmış olmasına göre, davacılar (karşı davalılar) vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2- Davalı(karşı davacı) vekilinin temyizine gelince; Asıl davada davacılar vekili, davalı(karşı davacı) Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen kurtarma yardım hizmetinin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle davacı şirkete ait yükte meydana gelen hasar bedeli ile müşterek avarya paylaşımında davacı payına düşecek kısım nedeniyle ödenecek miktarın tahsilini istemiştir. Davacılar vekilinin 07.02.2005 tarihli dilekçesinde davacı ... Tic AŞ’nin, davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından kurtarma yardım hizmeti verilen gemideki yükün bir kısmının maliki, diğer davacı şirket ise bu yükün sigortacısı olduğu, dava tarihinden önce davacı sigorta şirketi tarafından yükte meydana gelen hasar nedeniyle sigorta bedelinin davacı yük sahibi şirkete ödendiğini, beyan edilmiş olması karşısında yükteki hasar nedeniyle dava açma hakkının hangi şirkete ait olduğunun açıklığa kavuşturularak, davacı ... Tic AŞ’nin dava hakkı olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Öte yandan, mahkemece dava konusu kurtarma yardım hizmetlerinin yerine getirilmesinde davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün kusulu olmadığı belirlenmiştir. Bu durumda asıl davada davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle değil, esastan reddiyle davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü yararına karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 3.kısmına göre nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, asıl davada verilen kararın bu nedenlerle davalı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü yararına bozulması gerekmiştir. 3-Karşılık davacı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili, müvekkili tarafından verilen kurtarma yardım hizmetlerinden doğan 309.222 USD ücret alacağının tahsilini istemiş, mahkemece 58.967 USD’na hükmedilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 1225.maddesinin 1.fıkrasında, taraflar arasında bir sözleşme yoksa kurtarma veya yardım ücretinin halin icabı gözetilerek hak ve nasafet dairesinde tayin olunacağı, aynı maddenin son fıkrasında ise, kurtarma veya yardım ücretinin para olarak tayin olunacağı, ilgililerin oybirliği olmadıkça ücretin emniyet altına alınan veya kurtarılan şeylerin değerinin bir yüzdesi nisbetinde tespit edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. TTK’nun 1226.maddesi hükmüne göre kurtarma yardım ücretinin tespitinde, “elde edilen netice, çalışmış olanların emeği ve hizmeti, emniyet altına alınan veya kurtarılan geminin ve içindeki can ve malların maruz kaldıkları tehlike, yardım veya kurtarmaya iştirak etmiş olanların kendileri ve gemileri için göze aldıkları tehlike, sarfedilen zaman, meydana gelen zararlar ve yapılan masraflar, kurtarma veya yardıma iştirak etmiş olanların göze aldıkları tazmin mesuliyeti veya diğer mahzurlar tehlikeye soktukları malzemelerin değeri ve yardım eden veya kurtaran gemi hususi bir maksada tahsis edilmişse bu maksat” nazara alınmalıdır. Uyuşmazlığa konu kurtarma yardım hizmeti nedeniyle taraflar arasında bir sözleşme bulunmamaktadır. Bu durumda, karşılık davacı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün karşı davalıdan isteyebileceği ücretin, anılan TTK hükümlerine göre belirlenmesi gerekmektedir. Hükme esas alınan 30.01.2006 tarihli bilirkişi raporunda kurtarma yardıma katılan gemiler ile kullanılan su ve köpük miktarı belirtildikten sonra değerlendirmeye alınan diğer etkenler sayılmış, gemi ve içindeki yükün kurtarılması için toplam 218.967 USD ücret istenebileceği, (karşı davalı) yük sahibine isabet eden miktarın da 58.967 USD olacağı belirtilmiştir. Karşı davalı vekili 13.02.2006 tarihli dilekçe ile bilirkişi raporunda belirlenen ücretin hak ve nasafete uygun olmadığını, karşı davalı tarafın elde ettiği menfaat ile verilen hizmetin niteliğinin dikkate alınmadığını, raporda ücretin nasıl hesaplandığının açıkça gösterilmediğini itirazen bildirmiştir. Taraf vekillerinin itirazı üzerine alınan 07.02.2008 tarihli ek raporda , “kurtarma yardım ücretinin hesaplanmasında TTK’nun 1226.maddesindeki hususların ayrı ayrı değerlendirildiğini ve puanlandırıldığı, hesaplamanın buna göre yapıldığı” belirtilmiş, ancak yapıldığı söylenen puanlamaya ilişkin denetime elverişli veriler gösterilmemiştir. Mahkemece karşı davacı ... ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile karşı davalı yük sahibi arasında yazılı bir sözleşmenin bulunmadığı dikkate alınarak, kurtarma yardım ücretinin tespitinde dikkate alınması gereken ve TTK’nun 1226.maddesinde sayılan unsurlar ve bunların ne miktar ve oranda ücretin belirlenmesine etken olduğu konusunda uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınarak, karşı davacı vekilinin 13.02.2006 ve 22.04.2008 tarihli dilekçelerindeki ciddi itirazlarının da cevaplandırılması gerekirken, eksik inceleme ile karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın karşı davacı yararına bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davaya yönelik davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle kararın davalı(karşı davacı) Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü yararına BOZULMASINA, takdir edilen 750.00 TL duruşma vekillik ücretinin davacılar -birleşen dava davalıları... Gıda San. Tic. A.Ş. ve Centreal Beheer Schade Verzekering N.V.'den alınarak davalı - birleşen dava davalısı Kıyı Emniyet Ve Gemi Kurtarma İşlt. Genel Müd.'ne verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 03,15 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacı birleşen dava davalılarından alınmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı birleşen dava davacısına iadesine, 20.05.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.