Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2008/2633 · K. 2009/1034

21. Hukuk Dairesi         2008/2633 E.  ,  2009/1034 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Sivas İş Mahkemesi TARİHİ : 05/11/2007 Davacı, 29.3.1990-12.2.1997 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında isetğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine   karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin   reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan  ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. Dava, davacının Kurumca  sigortalı olarak kabul edilmediği 29.3.1990-12.2.1997 tarihleri arasında isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalı olduğunun   tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece istemin reddine  karar verilmiş ise de, bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır. 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı yasanın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir. 04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı yasa, Bağ-Kur’lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür. Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir. Nihayet, 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerden Kuruma 4.6.1998 de  verilen giriş bildirgesine istinaden, 31.7.1989 tarihi itibariyle vergi kaydı esas alınarak Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, 31.7.1989-29.3.1990 tarihleri arasında ve 12.2.1997 tarihinden itibaren devam eden vergi kaydının, 1.9.1998  tarihinden beri devam eden oda kaydının bulunduğu,  esnaf ve sanatkarlar sicil kaydının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının uyuşmazlık konusu dönem olan 29.3.1990-12.2.1997 tarihleri arasında vergi kaydı, esnaf ve sanatkar sicili kaydı veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı  bulunmadığından zorunlu Bağ-Kur sigortalılık koşullarının bulunmadığı açıktır. Ancak davacının, 4.4.2007 tarihli ekstreye göre  30.11.1998-29.12.2006 tarihleri arasında prim ödediği ve    706,00 TL fazla primödemesinin bulunduğu  anlaşılmaktadır Yapılacak iş,  davalının 30.11.1998-29.12.2006 tarihleri arasında ödediği primlerden fazla çıkan  706,00 TL prim ödemesinin uyuşmazlık konusu dönemi kapsayıp kapsamadığının başka bir deyişle, fazla ödenen primin ne kadar sürenin primi olabileceğinin kurumdan sorularak, sonucuna göre değerlendirme yapılmak, daha açık bir anlatımla, eğer davalı kurum geçmişe yönelik (uyuşmazlık konusu dönemi de kapsar şekilde) prim tahsil etmiş ve uzun süre bu primleri kullanmış ise, daha sonra davacının sigortalılığının iptal edilmesi Medeni Kanun’un 2. maddesinde ifadesini bulan objektif iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayacağından,  fazla ödenen primlerin kapsadığı süreler açısından davanın  kabulüne; geçmişe yönelik prim tahsil edilmediği, edilmiş olsa dahi kurum tarafından uzun süre bu primlerin kullanılmadığının saptanması halinde ise şimdiki gibi davanın reddine karar vermekten ibarettir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya  iadesine,   29.1.2009 gününde oy birliği ile karar verildi.