Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2008/5830 · K. 2008/29774

9. Hukuk Dairesi 2008/5830 E., 2008/29774 K. 9. Hukuk Dairesi 2008/5830 E., 2008/29774 K. - FESHİN GEÇERSİZLİĞİ VE İŞE İADE - FESİH BİLDİRİMİNE İTİRAZ - İŞ MAHKEMELERİNİN GÖREVİ - İŞ SÖZLEŞMESİ- 4857 S. İŞ KANUNU [ Madde 20 ] - 5521 S. İŞ MAHKEMELERİ KANUNU [ Madde 1 ] "İçtihat Metni" Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteğin görev yönünden reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi S.Göktaş tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli sebep olmadan davalı işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliği ile işe iadesine ve buna bağlı tazminat ile boşta geçen süre ücretinin hüküm altına alınması isteğinde bulunmuştur. Davalı işveren, yapılan tahkim sözleşmesi uyarınca davanın özel görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, görev yönünden dava reddedilmez ise davanın bir aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını belirterek davanın bu nedenle reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, taraflar arasında yapılan 3.12.2003 tarihli sözleşmenin 7.maddesinde iş güvencesine ilişkin ihtilafların 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20.maddesi uyarınca özel hakeme götürülmesi gerektiğinin düzenlendiği gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlık tahkim şartının geçerliliği ve görev yönünde toplanmaktadır. Normatif dayanağı 4857 sayılı Kanunun 20. maddesidir. İşçi ve işverenler arasındaki uyuşmazlıkların çözüm yeri 5521 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince İş Mahkemeleridir. Doğal yargıcı iş yargıcıdır. İşe iade davalarında 4857 sayılı Kanunun 20. maddesi gereğince ayrık hüküm getirilmiştir. "Taraflar arasında uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme götürülür " tümcesi yeni bir yargı yeri getirmektedir. Başka bir anlatımla Yasa Koyucu "özel hakem" kurumunu feshe bağlı bir sonuç olarak görmüştür. Hükmün sözünden de bu anlaşılmaktadır. İşçinin işveren karşısında ekonomik açıdan zayıf olduğu iş sözleşmesinin kuruluşunda ve devamında işverene hukuken bağımlı olduğu tartışmasızdır. İşçi işveren otoritesi altında ve onun emir ve talimatları ile iş görür. Denetim altındadır. İrade serbestliği yoktur. Ancak fesihle bağımlılık ortadan kalkar. Gerek metodoloji gerek taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği, işe iade davalarının özel hakeme götürülmesinin ancak iş sözleşmesinin feshinden sonra anlaşma sözleşme ile mümkün olacağı sonucuna götürür. Aksi halde işçinin iradesi dışında kendisinin yabancı olduğu bir yargılama sürecine zorlanması söz konusu olur. Yasanın amacı dışında bir sonuç doğar. Hükmün bu fıkrasının önceki düzenlemesindeki "Toplu İş Sözleşmesinde hüküm varsa veya ..." tümcesinin Anayasa Mahkemesinin 19.10.2005, 2003/66 E - 2005/72 Sayılı Kararı ile iptal edilerek işçinin iradesine üstünlük tanınması yukarıdaki gerekçeyi doğrulamaktadır. Somut olayda davacı işçi davalı işyerinde çalışırken işe girerken özel hakem koşulunu içeren 3.12.2003 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalanmıştır. İş sözleşmesi devam ederken 21.5.2007 tarihli mutabakat protokolü ile İş Kanunun 20.maddesi ilgili uyuşmazlıklar bakımından özel hakem şartı kararlaştırılmıştır. Fesih 3.10.2007 tarihinde yapılmıştır. Fesihten önce yapılan özel hakem sözleşmesi geçersizdir. Davanın esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddi hatalıdır. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 03.11.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.