Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2009/12169 · K. 2009/13961

1. Hukuk Dairesi         2009/12169 E.  ,  2009/13961 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : KARAKOÇAN ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ, TARİHİ : 04/03/2009 Taraflar arasında görülen davada; Davacılar, miras bırakanları Ş..’nin 18,33,78 ve 79 parsel sayılı taşınmazları 1967 yılında davalıya kardeşlerine, kız çocukları mirastan mahrum bırakmak amacıyla ve muvazaalı olarak satış suretiyle temlik ettiğini ileri sürerek, davalı adına olan tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tesciline karar verilmesini istemişlerdir. Davalı, satışın gerçek olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davacıların iddialarının kanıtlanamadığı, davacıların baraj inşaatı ve kamulaştırma bedeli nedeniyle dava açtıkları, temlikin muvazaalı olmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir. Karar, davacılar tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü. Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Dosya içeriği ve toplanan delillerden, muris Ş. A..’un çekişme konusu 18, 33, 78 ve 79 parsel sayılı taşınmazları 09.09.1967 tarihli resmi akitle davalı oğlu Ş.’ye satış suretiyle temlik ettiği anlaşılmaktadır. Davacılar, miras bırakanın davalıya yapmış olduğu temliklerin mirasçıdan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmışlardır. Bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir. Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler. Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. Ne var ki; mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yukarıda belirtilen ilkeler gözetildiğinde hükme yeterli ve elverişli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur. Somut olaya gelince; muris Ş..’nin 1980 yılında öldüğü, mirasçı olarak davacı kızları, davalı oğlu ve dava dışı çocuklarının kaldığı, diğer oğlu İbrahim’e yaptığı temlikler nedeniyle de dava bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece çekişme konusu taşınmazların akit tarihindeki gerçek değeri belirlenmediği gibi, muris adına kayıtlı başka taşınmazların bulunup bulunmadığı, muris ve davalının sosyal-ekonomik durumu yönünde de araştırma yapılmış değildir. Hal böyle olunca; yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda araştırma ve incelemenin yapılması, taraf delillerinin etraflıca toplanması, diğer oğluna yapılan temlikler nedeniyle açılan aynı nitelikteki davanın da miras bırakanın iradesini saptama açısından değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Davacıların temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle HUMK’nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.12.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.