Yargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2009/13058 · K. 2009/14352

(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2009/13058 E.  ,  2009/14352 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 30.04.2007 gününde verilen dilekçe ile bayilik sözleşmesinden kaynaklanan elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 12.05.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: K A R A R Davacı vekili, davacı şirketin 5368 ada 5 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı Çimenler Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.ye verdiği bayilik yoluyla intifa hakkını kullandığını, bu arada müvekkilinin Aygaz A.Ş. ile yaptığı sözleşme nedeniyle bayisine otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar otogaz satışına izin verdiğini, ancak sözleşme süresinin dolduğunu, buna rağmen Aygaz A.Ş.nin ve diğer davalının otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemece, otogaz satış sözleşmesinin 29.07.2002 tarihli ve 5 yıl süreli olduğu, ihtarnamenin 22.03.2007 tarihinde çekildiği, otogaz satış sözleşmesi süresi dolmadan dava açıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, ayrıca gerekçede davacının sözleşme süresinin daha önce dolduğu iddiası karşısında kar payı alarak ve otogaz işletmesi sahibi olarak yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin davalı yana bildirilerek sözleşmesi ilişkisini sürdürme iradesini belirttiği hususları da irdelenmiştir. Davacı yan, intifa hakkı sahibi oldukları taşınmazda bu hakka dayanarak elatmanın önlenmesi isteğinde bulunduğunu ileri sürmekte ise de dayanılan vakıalar doğrultusunda uyuşmazlığın temelini intifa hakkını davacı adına kullanan bayi ve bu bayi ile diğer davalı ...Ş’nin yaptığı otogaz satış sözleşmesi ve bu sözleşmeye onay veren çerçeve sözleşmede tanınan sürenin sona erdiği iddiası oluşturmaktadır. Dosya içeriğine göre, davacı ...nin 5368 ada 5 parsel sayılı taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı Çimenler Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.ye bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, Çimenler Otomotiv Tic. ve San. A.Ş.'nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan Aygaz A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Çerçeve sözleşmede otogaz satışının süresi sözleşmenin 3-a maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre davacı POAŞ, sözleşme ekindeki listede belirtilen istasyonlarında Aygaz A.Ş.nin "otoaygaz" markası ile satış yapmasını Aygaz A.Ş. ile istasyon arasında imzalanmış olan otogaz satış sözleşmesi sürelerinin sona ermesine kadar izin vermiştir. Süresi sona eren sözleşmelerle ilgili olarak taraflar sona erecek ilk sözleşmenin bitim tarihinden 3 ay önce bir araya gelerek durumu değerlendireceklerdir. Dosya incelendiğinde, davacının davalı ...’a sözleşme süresi dolmadan önce 26.02.2004, 05.04.2004 ve 07.10.2004 tarihlerinde bu sözleşmeyi yenilemeyi düşünmediklerini belirten yazı gönderdiği görülmektedir. Davacı yan ayrıca Beyoğlu 41. Noterliğinden 22.03.2007 tarihli ihtarname ile davaya konu istasyondaki otogaz faaliyetlerinin durdurulması ve tesislerin kaldırılması için ihtarname göndermiştir. Çerçeve sözleşme dikkate alındığında sözleşmenin süreli olduğu ve yenilenmesinin tarafların anlaşmasına bağlı bulunduğu, davacı POAŞ ile davalılardan Aygaz A.Ş. arasında böyle bir mutabakatın sağlanamadığı, tam aksine davacının söz konusu sözleşmeyi yenilememe konusundaki iradesini karşı tarafa bildirdiği görülmektedir. Davacı şirket, bununla birlikte dosya içerisinde bulunan ve gönderildiğini iddia ettiği ihtarnamelere rağmen ve davanın açılmasından sonra da çerçeve sözleşmeye göre kendisine düşen kar payını almaya devam ettiği dosya içerisindeki belgelerden anlaşılmaktadır. Bütün bunlardan ayrı olarak davalı ...ye 29.11.2006 tarihli yazılı bildirimle POAŞ'ın otogaz satışı yapılan istasyonlara kendi amblemlerinin konulmasını istendiği de sabittir. Somut olay, bu şekilde ortaya koyduktan sonra taraflar arasındaki bayilik sözleşme ilişkisinin devam edip etmediği olgusunun saptanması gerekmektedir. Bayilik sözleşmeleri kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle bayilik sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde Borçlar Kanununun sözleşmeye ilişkin genel hükümlerinden yararlanılmaktadır. Bilindiği gibi sözleşme “iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan etmeleridir” şeklinde tanımlanmaktadır. Borçlar Kanununun 1. maddesinde tanımını bulan sözleşmenin tamamlanabilmesi için rıza beyanı açık olabileceği gibi zımni (örtülü) de olabilir. Taraflar arasındaki 02.01.2001 tarihli sözleşme ile davalılar arasındaki otogaz satış sözleşmesinin süresi sonuna kadar davacının intifa hakkı sahibi olduğu taşınmazda bu hakkını kullandırttığı bayisinin otogaz satışına oluru vardır. Otogaz satışı sözleşmesi sona ermeden önce de değinilen çerçeve sözleşmesinin 3-a maddesi gereği sözleşmenin süresinin uzatılmayacağı da davalılara bildirilmiştir. Ne var ki, davalılar faaliyetlerini sona erdirilen sözleşme hükümleri çerçevesinde sürdürmeye devam ettirmişlerdir. Gerçekten de, sözleşme süre bitmesine rağmen aynı koşullarda fiilen devam ettirilmiştir. Sözleşmenin kurulmasında olduğu gibi devamında da tarafların rızasının açık ya da örtülü olabileceği kuşkusuzdur. Davacı yanın sözleşme ilişkisinin sürdürülmesine dair açık bir beyanı yoktur. Susma (olumlu ya da olumsuz) bir beyanda bulunma olarak kabul edilemez. Ancak bazı durumlarda, Borçlar Kanunu 1/2 maddesi anlamında örtülü bir irade beyanı sayılabilir. Bu örtülü beyanın karşı taraf açısından olumlu yönde bir irade beyanı kabul edilip edilmeyeceği Türk Medeni Kanununun 2. maddesi uyarınca değerlendirilerek saptanmalıdır. Ayrıca, karşı tarafın susmanın kendisine örtülü bir irade beyanı olarak bağlanmasına yol açan olguları bilmesi ya da bilebilecek durumda olması gerekir. Somut olayda taraflar tacirdir. Eylemli olarak iki yılı aşan otogaz satışına ses çıkartılmaması, kar payı almaya devam edilmesi ve savunulduğu gibi 29.11.2006 tarihli bildirim ile Aygaz A.Ş’nin otogaz tesislerinde kendi amblem ve logolarını kullanmasının istenmesi olgularının karşı tarafça sözleşmenin aynı koşullarda devam ettiğinin kabulü anlamına geleceğini davacı yanın basiretli bir tacir olarak öngörmesi gerekir. Bu arada POAŞ'ın yurt çapında otogaz dağıtım lisansı aldıktan sonra 22.03.2007 tarihli ihtarnameyi gönderdiği olgusu da gözden uzak tutulmamalıdır. Davacı ve davalı ...Ş. arasındaki çerçeve sözleşmede otogaz satış sözleşmesinin Eylül 2005 tarihli olduğu yazılıdır. Dosya içerisindeki otogaz satış sözleşmesi ise 29.07.2002 tarihli olup 5 yıl sürelidir. Mahkeme bu sözleşmeyi esas alarak sözleşmenin süresinin dolmadığını kabul etmiştir. Taraflar arasında değinilen sözleşmeye ilişkin bir çekişme yoktur. Çerçeve sözleşmede sözü edilen otogaz satış sözleşmesi çerçeve sözleşmeye esas kabul edildiğinde de yukarıda değinilen gerekçeler karşısında davanın en erken Eylül 2005 tarihinden sonra açılması gerektiği olgusu karşısında davacının tüm temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 17.12.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. TL : 15.60 O.H. 15.60 P.H. 00.00 Kalan