Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2009/14378 · K. 2011/16203

11. Hukuk Dairesi         2009/14378 E.  ,  2011/16203 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 14/09/2009 tarih ve 2006/692-2009/157 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 29/11/2011 gününde davacı avukatı .... ile davalılar avukatı .... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacılar vekili, davacılardan Prof. ... ‘in 2003 yılında ... tarafından basılan "KADİFE KARANLIK" adlı işleme-derleme eserin yaratıcısı ve isminin sahibi olduğunu, bu eserin davacılardan ... editörlüğünde seçilen konularda yazılan yazıların düzenlenmesi suretiyle yayına hazırlandığını, bu eserin gördüğü ilgi ve beğeni üzerine Prof. ...’ in "KADİFE KARANLIK 2" adlı kitap için hazırlıklara başladığını, bu çerçevede kitapta bir kısım bilim adamları hakkında yazı hazırlaması konusunda çeşitli akademisyenlerin belirlendiğini, böylece düşünür Niklas Luhmann üzerine eser yazması için Dr. ..., ... üzerine eser yazması için Dr. ... ile, George Gerbner üzerine eser yazması için doktora öğrencisi ... ile, Walter Ong üzerine eser yazması için Prof. ... ile, Edgar Morin üzerine eser yazması için Dr. ...ile, Louis Altussher hakkında eser yazması için aynı zamanda doktora danışmanlığını da yürüttüğü ... ile temasa geçtiğini, Prof. ...' in kendisinin de Umberto Eco ve Guy Debord üzerine birer eser yazacağını, böylelikle Prof. ...' in projesinin tamamlanmış olacağını, çalışmalar sürerken davacılardan Prof. ...' in 31 Ağustos 2005-1 Eylül 2006 tarihleri arasında ders vermek üzere ABD' ye gittiğini, bu dönemde Prof. ...' in davalılardan ... sahibi ...’ dan yurda dönünceye kadar çalışmaları durdurmasını istediğini, bu çalışmada yazıları bulunan akademisyenlerin büyük çoğunluğunun da yazılarını çektiğini ...’a bildirdiklerini, buna karşılık davalı ...’ın bu bildirimleri dikkate almayarak davacılardan izin almaksızın "KADİFE KARANLIK 2" adlı kitabı basıp ticaret mevkiine koyduğunu, editör olarak ise yazısını geri çekmeyen tek kişi ...’ ın gösterildiğini, kitabın akademik sorumluluk ve ciddiyetten uzak bir şekilde piyasaya sürüldüğünü, böylece davalıların, davacıların mali ve manevi haklarını ihlal ettiğini, haksız rekabetin de söz konusu olduğunu, Prof. ...’in FSEK 8/2. maddesi anlamında eser sahibi olduğunu, bu eserin işleme-derleme niteliğinde bir eser olduğunu, eser sahipliğinden kaynaklanan mali hakların ve manevi hakların Prof. ...’e ait olduğunu, davalılardan ... tarafından yayınlanan kitabın FSEK 48 ve 52. maddeleri gereğince gerekli ve zorunlu izin alınmaksızın ve muallak bedeli ödenmeksizin haksız olarak çoğaltılıp ticaret mevkiine konulduğunu, böylece FSEK 22. maddede yazılı çoğaltma hakkının , FSEK 23. maddesinde yazılı yayma hakkının ihlal edildiğini ayrıca Prof. ...’ in akademik prestijinin sarsıldığını ve kişilik haklarına tecavüz edildiğini, bunlardan başka FSEK 14 ve 16. maddeleri anlamında mali hakların da ihlal edildiğini, aynı zamanda davacılar ..., ... ve ...’ın manevi haklarının da tecavüze uğradığını, davalıların eyleminin FSEK 83/1 ve 83/5 maddesi anlamında haksız rekabet olduğunu ileri sürerek ...-...’ ın haksız eyleminin durdurulup önlenmesini, FSEK 70/2 ve 83 maddeleri gereğince çoğaltma ve yayma hakkına tecavüz ile haksız rekabet dolayısıyla şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın ve 5.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesini, davalıların eyleminin FSEK 83. madde anlamında haksız rekabet oluşturduğunun hükmen tespitini, önlenmesini ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, verilecek mahkeme kararının gazetede ilanını talep ve dava etmiştir. Davalılardan ...-.... vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle, davacılardan ...’in "KADİFE KARANLIK" adlı işleme-derleme eserin yaratıcısı ve isim sahibi olmadığını, kitapta .... ..., ..., ...’in yazılarının bulunduğunu, kitabın seçme ve toplama eser niteliğinde olduğunu ancak davacı ...’in tek başına bu eserin yaratıcısı ve isim sahibi olmadığını, esere adını verenin de müvekkili olduğunu, yazısı bulunan yazarların isimlerinin kitabın önsözünde yer aldığını, FSEK 11. maddesi gereğince ...’ın da eser sahibi olduğunu, davacının bilgisi dahilinde yayın haklarının yayınevinde olduğu konusunda kitabın künyesinde bilgi verildiğini, 2. kitabın 1. kitabın eser sahiplerinden ... ile yayınevi tarafından birlikte hazırlandığını, her iki kitapta farklı yazıların söz konusu olduğunu, bu nedenle iktibas ve dolayısıyla intihalden söz edilemeyeceğini, hangi davacının hangi hakkının ne şekilde ihlal edildiğinin açıklanmadığını, talep edilen mali ve manevi hak bedellerinin hangi davacı için ne kadar olduğunun belirtilmediğini, 1. kitabın editörlüğünü büyük oranda davalı ...’ın yaptığını, künyede yer aldığı gibi KADİFE KARANLIK kitabının tüm haklarının Su Yayınlarına ait olduğunu, buna dayalı olarak KADİFE KARANLIK dizisinin hazırlandığını, Prof. ...’in 1. kitabı tek başına yazmış ve adını da kendisi belirlemiş olsaydı dahi 2. kitap açısından ...’ın tek başına sorumluluğunun yine olmayacağını, ileri sürülen iddiaların yersiz ve hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece iddia,savunma,dosyadaki kanıtlar ve bilirkişi raporlarına göre gerek tanık beyanları gerekse KADİFE KARANLIK adlı 1. kitabın kapağındaki açıklamalar ve bilirkişi raporları karşısında, KADİFE KARANLIK adlı kitabın, davacı Prof. ...’ e ait bir projenin ürünü olduğu, kitapta yer alan konuların kendisi tarafından verilen yüksek lisans derslerinin konusu olduğu, kitapta hangi düşünürlerle ilgili yazıların yer alacağının ve bu yazıların kim tarafından hazırlanacağının Prof. ...tarafından belirlendiği, kitapta yazıları yer alacak olan akademisyenlere gerekli kaynakların dahi davacı Prof. ...tarafından gösterildiği, kitabın adının davacı Prof. ...tarafından belirlendiği ve bu adın FSEK 83. maddesi anlamında ayırt edici nitelik taşıdığı, bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere KADİFE KARANLIK adlı eserin FSEK 6. maddesi anlamında seçme ve toplama eser tertibi türünde bir işleme eser olup işleme eser sahibinin, projeyi oluşturan yazı konularını belirleyenin, yazarları tespit edenin, kitaba adını veren ve kitabı denetleyenin editör Prof. ... olduğu, eserin adı konusunda hak sahibinin de kendisi bulunduğu, diğer davacıların ise kendileri tarafından hazırlanan bağımsız bölümler üzerinde hak sahibi oldukları, ..., ... ve ...'dan FSEK 52. maddesi anlamında yazılı sözleşme ile mali hakların devralındığına ya da kullanma yetkisi elde edildiğine dair bir belge bulunmadığı, aynı şekilde Prof. ...'den de kitabın adının kullanılması için izin alındığı yönünde bir delile rastlanmadığı, bu durumda kitapta yazıları bulunan davacılar ile kitaba adına veren, önceki kitabı hazırlayıp editörlüğünü yapan kitap projesini yürüten, 2. kitabın da hazırlığını başlatan Prof. ...’in rızası hilafına bu kitabın yayınlandığı, ayırt edici nitelikteki "KADİFE KARANLIK 2” adının kitapta kullanılması nedeniyle davacılardan Prof. ...’in FSEK 83. maddesi anlamında hak ihlaline maruz kaldığı, bu eylemin FSEK 83. maddesi anlamında haksız rekabet oluşturduğu, KADİFE KARANLIK 2 adlı işleme eserde yer alan konuların Prof. ...tarafından verilen lisans ve lisansüstü derslerin konuları oluşu, kitapta yer alacak bir kısım yazıların ve konuların Prof. ...tarafından belirlendiği ancak Prof. ...yurt dışından dönmeden önce yayıneviyle meydana gelen anlaşmazlık nedeniyle kitabın erken yayınlandığı, editör olarak Prof. ...’in adına yer verilmediği dikkate alındığında KADİFE KARANLIK 2 adlı kitap üzerinde de Prof. ...’ in kitabın isminin sahibi, projenin sahibi, içeriğinin ve hakkında yazılar hazırlanacak düşünürlerin belirleyicisi olarak editör sıfatıyla işleme eser sahibi olarak kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle KADİFE KARANLIK 2 adlı kitabın izinsiz yayınından dolayı Prof. ...’ in de çoğaltma ve yayma mali haklarının ihlal edildiği, ayrıca eserin, işleme eser sahibinin karşı çıkmasına rağmen yayınlanması ve adının belirtilmemesi nedeniyle adın belirtilmesi ve umuma arz yetkisi biçimindeki manevi hakların da ihlal edildiği, diğer davacıların ise FSEK' nun 52. maddesine uygun mali hak devri ya da kullanma yetkisi konusunda yazılı sözleşme olmaksızın 2. kitapta yayınlanan yazıları nedeniyle FSEK' ten kaynaklanan çoğaltma ve yayma mali hakları yanında umuma arz manevi haklarının da ihlal edildiği, somut olayda dava konusu eser çeşitli bilim adamları hakkındaki makalelerden oluşan bir eser olup her bir bilim adamı ile ilgili olan bölüm farklı kimselerce yazıldığı ve her bir bölümün birbirinden ayrılması mümkün olduğundan her bir yazı yönünden yazının yazarının, meydana getirdiği bölümün sahibi sayılacağı, dolayısıyla FSEK 10. maddesi anlamında iştirak halinde eser sahipliği söz konusu olmadığı, FSEK 8/1. maddesi gereğince bir eserin sahibinin onu meydana getiren olduğu, aynı maddenin 2. fıkrasına göre ise bir işlenmenin ve derlemenin sahibinin, asıl eser sahibinin hakları mahfuz kalmak şartıyla onu işleyen olacağı, FSEK 6/7 maddesi gereğince ise belli bir maksada göre ve hususi bir plan dahilinde seçme ve toplama eserlerin tertibinin bir işlenme olduğu, editörün eserleri seçerken veya değerlendirirken, eseri planlarken FSEK 1/B- md. anlamında hususiyetini işlemeye yansıtmışsa toplama esere konulan bir bağımsız eserin sahibinin hakları saklı kalmak üzere toplama eserin sahibi olacağı, editörün sadece bütün üzerinde işleyici olarak sahiplik kazanacağı ve bütüne ilişkin mali ve manevi hakların sahibi olacağı, bölümler veya parçalar üzerinde herhangi bir hakkı bulunamayacağı, öte yandan sadece kitapta yer alan yazıların yayınlanması söz konusu olmayıp kitabın bu halde hazırlanmasının, tasarlanmasının, haklarında yazı yazılacak bilim adamlarının ve bu bilim adamları hakkındaki yazıları hazırlayacak kimselerin, konuların seçiminin Prof. ...tarafından yapılmış olup, gösterilen bu hususiyetin, dava konusu eserin sadece yazarları arasında FSEK 9. maddesi anlamında ortak eser sayılmasına engel old uğu, bir başka anlatımla, Prof. ...' in eserde yer alan makale sahiplerinin hakları saklı kalmak üzere" işleme eser sahibi olduğu, somut davada kitapta yer alan yazılardan her biri yazarın hususiyetini taşımakta iken, bir işleme eser olarak KADİFE KARANLIK 2 adlı eserin davacılardan Prof. ...’ in hususiyetini taşıdığı, zira bir akademik proje olarak kitabı tasarlayan, planlayan, hangi düşünürlerle ilgili yazıların kitapta yer alacağını ve bu yazıların hangi yazarlar tarafından hazırlanacağını, eserin adını, formatını belirleyen ve bu şekilde esere hususiyetini verenin davacı Prof. ... olduğu, davacılar ..., ... ve ...’ın uzun bir süre emek verdikleri yazılarının, Prof. ...tarafından başlatılan 2. kitap hazırlığı için meydana getirdikleri makaleleri yayın için Prof. ...aracılığı ile yayınevine ilettikleri ancak Prof. ...’ in 31 Ağustos 2005-1 Eylül 2006 tarihleri arasında bilimsel çalışma nedeniyle ABD’ de bulunduğu sırada meydana gelen anlaşmazlık üzerine yazılarının 2. kitapta yayınlanmasını istemedikleri, buna rağmen yapılan yayın nedeniyle bu çalışmaları üniversiteye bildirmemelerinin de kendilerinden beklenemeyeceği, böyle bir durumda herkesin aynı yolu tercih edeceği ve makalelerinin yayını izinsiz ve zamansız olsa bile bu makaleler için sarf ettikleri akademik çaba, zaman ile bu akademik yayınların mesleki anlamda kendilerine sağlayacağı getiriyi dikkate alarak üniversiteye gerekli bildirimlerde bulunacağının tabii olduğu, üniversitelere yapılan akademik çalışma bildirimlerinin zımnen yayın izni olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, zira FSEK'ın 52. maddesinin, mali haklara dair her türlü sözleşme ve tasarrufun yazılı olmasını ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesini emrettiği, her ne kadar davacı Prof. ...editör olarak KADİFE KARANLIK 2 adlı kitap yönünden işleme eser sahibi ise de, kitapta yazıları bulunan eser sahiplerinin manevi haklarının var olmaya devam edeceği, KADİFE KARANLIK 2 adlı dava konusu kitabın, gerçek işleme eser sahibi dışında diğer davacıların da iradelerine aykırı olarak, davalılarca basılıp gün ışığına çıkarılmasından dolayı artık umuma arz yetkisinin ihlalinin söz konusu olduğu, zira Prof. ...dışındaki davacıların iradesinin, eserin Prof. ...' in editörlüğünde basılması ve kendilerine ait makalelerin Prof. ...'in editörlüğünde, onun belirleyeceği zamanda çıkacak olan kitapta yer alması olduğu, mevcut yayının, davacıların yazılarının yazar iradeleri dışında gün ışığına çıkmasına yol açtığı, FSEK'nun 14. maddesinde yazılı umuma arz yetkisinin ihlali ve özünde haksız bir fiil olan izinsiz yayın nedeniyle BK'nun 49. maddesi uyarınca manevi tazminat talebinin kabulünün gerektiği, dava konusu kitapta yer alan yazılardan birisi Prof. George Gerbner hakkında olup, Macar asıllı Amerikalı bir bilim adamı ve iletişim uzmanı olan Prof. Gerbner' in 24 Aralık 2005 tarihinde öldüğü, Mart 2006' da çıkan kitapta "şu anda Gerbner Temple Üniversitesi' nde öğretim görevlisidir ve kurucusu ve başkanı olduğu Kültür Çevre Hareketi' nin çalışmalarını yürütmektedir" ibaresi ile sağ olduğu bilgisinin yer aldığı, kitaba adını veren ve kitabı tasarlayan, editörlüğünü yapan davacı Prof. ...'in bu hatalı bilgi nedeniyle kitabın adından dolayı akademik eleştiriye maruz kalabileceği, okuyucuların kitap üzerinde adı bulunmasa bile, kitabın Prof. ...'e ait olduğunu düşünerek, bu hatayı da Prof. ...'e mal edebilecekleri hususunun da ihlalin ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde dikkate alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, Kadife Karanlık 2 adlı kitabın izinsiz yayını nedeniyle davalıların haksız eyleminin durdurulup önlenmesine, takdiren 625 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılardan ...'e verilmesine, fazlaya dair maddi tazminat talebinin reddine, her bir davacı için 1.250 TL olmak üzere toplam 5.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara eşit şekilde paylaştırılmak üzere ödenmesine, davalıların eyleminin haksız rekabet oluşturduğunun hükmen tespitine, önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, karar kesinleştiğinde ilanına karar verilmiştir. Karar davalılar vekilince temyiz edilmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, takdir edilen 825.00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınıp, davacılara verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 221,00 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 01/12/2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.