Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2009/14383 · K. 2011/16062

11. Hukuk Dairesi         2009/14383 E.  ,  2011/16062 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 29.04.2009 tarih ve 2006/215 - 2009/92 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 29.11.2011 gününde davalılardan Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. avukatı Nilüfer Kaygılı gelip, davacı ve diğer davalılar avukatı tebligata rağmen duruşmaya katılmadıklarından, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan davalılardan Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacı vekili, uzman bir eğitimci ve dershane yöneticisi olan müvekkilinin 500 sayfalık ‘MATEMATİK ÖĞRETMENİ’ ve 445 sayfalık ‘GEOMETRİ ÖĞRETMENİ’ adlı üniversiteye hazırlık amaçlı eserlerinin izniyle o dönem ağırlıklı ortağı olan davalı ... Eğitim Hizm. A.Ş’nin kitapları arasında basıldığını, daha sonra şirketten ayrıldığını, kitapların izinsiz basılmaması hususunun ihtar edildiğini, buna rağmen davalıların mutabakatları ile ‘MATEMATİK ÖĞRETMENİ’ isimli kitabı iki ayrı cilt, diğer kitabı tek cilt halinde izinsiz şekilde ve müvekkili adı belirtilmeden bastıklarını, Ekim 2003-Ocak ve Şubat 2004 döneminde her bir cilt asgari 100.000 adet olarak toplam 300.000 adet davalı gazete bayileri vasıtasıyla dağıtıldığını, ayrıca davalı ... Eğitim Hizm. A.Ş’nin her bir cilt kitaptan 2000 adet olmak üzere kendi öğrencileri için bastırdığını, mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini, maddi tazminatın FSEK'nun 68. maddesine dayandırıldığını ileri sürerek, 150.000.000.000.-TL maddi ve 5.000.000.000.-TL manevi tazminatın eylem tarihinden itibaren avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekili, müvekkiline husumet düşmeyeceğini, anılan kitapların hiçbir şekilde müvekkilince basılmadığını, davacının bir hakkının bulunmadığını, başkasına devir hakkı dahil tüm haklarını diğer davalı şirkete devir ettiğini, tazminat istemlerinin yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Diğer davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının, davalı ... Eğitim Hizm.A.Ş’de bir ara çalıştığı ve bu şirkette ortak olduğu, dava konusu kitapları dershanedeki görevi dışında ve kendi bireysel çabası ile meydana getirdiği, somut olayda FSEK'nun 18/2. maddesi koşullarının bulunmadığı, davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. davacıya ait muvafakatname sunmuş ise de imza incelemesinde bu belgedeki imzanın davacıya ait olmadığının tespit edildiği, davalı şirketlerin birlikte dağıttıkları kitapların davacıya ait eserlerden oluştuğu, adına yer verilmediği, konuların ve test adetlerinin azaltılmasıyla bütünlüğünün bozulduğu, manevi haklarının ihlal edildiği, FSEK'nun 15, 16 ve 70. maddeleri ile BK'nun 49. maddesi uyarınca manevi tazminata hükmedildiği, kitapların davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. tarafından Sabah Gazetesi’nin 10.03.2003, 18.01.2003 ve 09.04.2004 tarihli sayılarıyla 2,5 ve 1 TL karşılığı olarak okuyuculara dağıtıldığı, çoğaltma ve yayma haklarının ihlal edildiği, iki ayrı bilirkişi raporunda farklı sonuca ulaşıldığı, ancak bir kitap için alınan bandrol rakamı esas alındığında iki kitabın toplam 60.400 adet basıldığı, promosyon tanıtım ilanlarında gösterilen 11,00 TL ile promosyon fiyatları olan 2.5 TL ve 1.0 TL’nin gerçekçi olmadığı, bu fiyat ile satış fiyatı olarak gösterilen 2,5 ve 1,0 TL’nın ortalamasının esas alınmasının hakkaniyete uygun olacağı, buna göre 291.732 TL rakamına ulaşıldığı, ikinci rapordaki yayıncı bilirkişinin tespit ettiği %5 lik telif oranı esas alındığında davacı zararının 14.586 TL olacağı, FSEK'nun 68. maddesi uyarınca davacının zararın belirlendiği, dağıtım tarihinin sonu olan 09.04.2004 tarihinin temerrüt tarihi olarak kabul edildiği, davalı gerçek kişinin eylemini temsil ettiği şirket adına yaptığı, bir sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle bu davalı hakkındaki davanın reddine, 43.759 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminatın 09.04.2004 tarihinden itibaren avans faiziyle diğer davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekili ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamları dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ndan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacının 5846 sayılı Kanun kapsamında eser niteliği bulunan iki ayrı üniversiteye hazırlık kitabının, izinsiz şekilde, üstelik genel yapıları değiştirilerek ve de eser sahibi adı belirtilmeden davalılarca basılıp, davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş.’nin sahibi olduğu ‘Sabah’ gazetesiyle promosyon olarak dağıtıldığı hususu uyuşmazlık konusu değildir. Davalılardan Feridun Farımaz hakkındaki davanın yazılı gerekçe ile reddine karar verilmiştir. Anılan davalının, Murat Eğitim Hiz. A.Ş’nin münferiden temsil ve ilzama yetkili yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğu ticaret sicili kayıtları ile sabittir. Davacı, bu davalı şirkette bir ara çalışmış ve pay sahibi olmuştur. TMK'nun 50. maddesi hükmüne göre, tüzel kişinin iradesi, organları aracılığı ile açıklanır. Kural olarak organlar, hukuki işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle tüzel kişiyi borç altına sokarlar. Ancak, organlar kusurlarından dolayı ayrıca kişisel olarak sorumludurlar. Somut uyuşmazlıkta davalı şirketlerin basıp dağıttığı iki ayrı kitabın önsözünü kurucu sıfatıyla bizzat davalı ...’ın yazdığı anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, davacının davalı ... Eğit. Hiz. A.Ş’nin bir ara ortağı ve çalışanı olduğu, yazılan önsözün içeriği, tüm dosya kapsamı dikkate alındığında davalı ...’ın bu kitapların davacıya ait olduğunu bildiğinin kabulü gerekir. O halde, davacı zararının meydana gelmesinde davalı ... Eğit. Hiz. A.Ş’nin temsilcisi olan davalı ...’ın kişisel sorumluluğunun da olduğu dikkate alınmadan yazılı şekilde hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir. 3-Ayrıca, maddi tazminatın tayini bakımından mahkemece iki ayrı bilirkişi kuruluna inceleme yaptırılmıştır. Özellikle kitapların fiyatı ve eser sahibine ödenecek telif ücreti bakımından düzenlenen raporlar arasında çelişkiler olup, davacı vekili ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekili her iki rapora da itiraz etmişlerdir. Anılan raporlardan ayrı olarak kitap fiyatları mahkemece re’sen belirlenmiş, ödenecek telif ücreti bakımından da ikinci rapora itibar edilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. Bu durum karşısında, raporlara yönelik taraf vekillerinin esasa müessir itirazları dikkate alınmadan, özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir konuda bilirkişi görüşüne başvurulmasına ve raporlar arası çelişki bulunmasına rağmen bu raporlar arasındaki çelişki giderilmeden yazılı şekilde telif ücreti belirlenmesi doğru görülmemiş, kararın davacı ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekili ile davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA, takdir olunan 825,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılardan Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş.'ne verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 02,80 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalı Merkez Gazete Dergi Basım ve Yay.San. ve Tic.A.Ş.'ne iadesine, 29.11.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.