Yargıtay 19.Hukuk Dairesi · E. 2009/357 · K. 2009/469

Hukuk Genel Kurulu         2009/19-357 E.  ,  2009/469 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Kadıköy 3.Asliye Ticaret Mahkemesi TARİHİ : 21/10/2008 Taraflar arasındaki “Menfi Tespit” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kadıköy 3.Asliye Ticaret  Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 18.01.2007 gün ve 2005/57 E., 2007/9 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay  19.Hukuk Dairesinin 12.11.2007 gün ve 5144-9921 sayılı ilamı ile; (…Davacılar  vekili, müvekkillerinden davacı ...İnş.Ltd.Şti  hesabından keşide olunmuş olan çeklerin  yine  davalı ...  Ltd.Şti. kasasında  iken, davacı  H. A..  ile .. Ltd.Şti'nin   ortağı olan  davalı S.  T..  tarafından çalındığını ve diğer davalıya  ciro yolu ile  devir olunduğunu, hamil  S. U..'nın  çeklerin bedelsiz  olduğunu bildiğini  iddia ederek  davalılara borçlu olmadıklarının  tespitini  talep ve  dava etmiştir. Davalı S. T..  savunmasında, davaya  konu çeklerin davalılardan  H. A..  ile birlikte  yaşadıkları dönemde  kurdukları  ... Ltd.Şti. ile  yine davacı  H.  A..'a ait  .. Ltd.Şti'nin  finansmanı  için verdiği  paraya karşılık  olarak düzenlenip  verildiğini, diğer davalıya olan  borç nedeniyle de ciro  yolu ile  devir ettiklerini  beyan ederek davanın  reddini istemiştir. Davalı S.  U.. savunmasında dava konusu  çekleri  alacaklarına  karşılık olmak üzere  ciro yolu ile  devir aldıklarını  beyan ederek  davanın reddini istemiştir. Mahkemece, davalı S.  T..'nun  çeklerin davacı şirketleri  finansman  ettiği ve  alacağına karşılık aldığı  yolundaki  savunmasını  kanıtlayamadığı  ve davalı  S. U..'nın  da meşru bir alacağı olduğunu  ispat edemediği  gerekçeleriyle  davanın kabulüne  karar verilmiş, hüküm davalılar  tarafından temyiz edilmiştir. Dava  İİK.nun  72.maddesine  dayalı olarak  açılan menfi tesbit  davasıdır. Davacılar dava dilekçesinde  davaya konu  ettikleri  çeklerin, davalı S. T.. tarafından  davacı .. Ltd.Şti. kasasından çalındığını iddia etmişlerdir. Bu durumda  mahkemece  açıklanan iddia  gözetilerek  davacıya  iddiasını  ispat  olanağı tanımak  ve hasıl olacak  sonuca göre bir karar verilmek  gerekirken ispat  külfetinin  tayininde hataya düşülerek  davalı S. T..'nun alacağını kanıtlayamadığı  gerekçeleriyle yazılı şekilde  karar verilmesi  doğru görülmemiştir. Öte yandan  davalı S. U.. davaya konu çeklerin  düzgün  ciro silsilesine  göre meşru  hamilidir. Davalı çeklerin  kendisine intikalinin  dosyaya sunulan  sözleşmeye ve  dava dışı kooperatifin  karar defterlerine  göre  üstlenilen  inşaat  işinin yapımı karşılığında  verildiğini  bildirmiştir. Hal böyle olunca  adı geçenin  kötüniyetli  hamil  olduğu  benimsenerek yazılı şekilde  karar verilmesi  ve icra takibini  yapanın  Suat Usta  olduğu gözetilmeden  haksız ve  kötü niyetli takip tazminatından davalı S. T..'nun da  sorumlu tutulması  kabul şekli ile  isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; kabul şekline göre yapılan bozmaya uyuşmuş sair yönlerden önceki kararda direnilmiştir. TEMYİZ EDEN: Davalılardan Suat Usta vekili HUKUK GENEL KURULU KARARI Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü: Dava  İİK.nun  72.maddesine  dayalı menfi tespit  istemine ilişkindir. Verilen direnme kararı davalılardan sadece S. U.. tarafından temyiz edilmiş olduğundan çeklerin S. T.. yönünden karşılıksız olduğu hususu kesinleşmiştir. Bu durumda çözümlenmesi gereken uyuşmazlık davalı S. U..’nın iyi niyetli hamil olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Türk Ticaret Kanunu 730/5.madde uyarınca çekler hakkında da uygulanacak olan TTK.599/1. maddesine göre “Poliçeden(çekten) dolayı kendisine müracaat olunan kimse keşideci veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan defileri müracaatta bulunan hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi(çeki) iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.”şeklindedir. Kural olarak çeki düzgün bir ciro zinciri ile iktisap edip elinde bulunduran kişi iyiniyetli  olup aksi  ancak iddia eden tarafından ispat edilebilir. Somut olayda davalı S. U.. çeklerin avans olarak kendisine verildiğini belirtmekle  dava konusu çeklerin sebepten soyutlanmış bir ödeme vasıtası olma özelliğini ortadan kaldırmıştır. Mahkemece yapılan incelemede S. U.. tarafından herhangi bir işin yapılmadığı belirlenmiş olup çekler bu nedenle karşılıksız kalmıştır. Diğer taraftan ciranta S. T..’nun sözkonusu çeklerden dolayı alacaklı olmadığı temyiz edilmeyen mahkeme kararıyla belirlenmiş olup, S. U..’nın yapmış olduğu icra takip masraflarının ciranta S. T.. tarafından verilmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı bulunduğu; toplam 450.000,00 YTL bedelli çeklerin .. Ltd. ile Açı Ltd. Şirketlerinin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, her iki şirket defterlerinde S. U.. adına açılmış bir hesabın bulunmadığı, söz konusu çeklerin S. U..’ya verilme nedeni olarak gösterilen .. Ltd.Şti. adına S. T... ile davalı S. U.. arasındaki 10.11.2004 tarihli sözleşmenin her zaman hazırlanması mümkün olup; ana sözleşme bedelinden de fazla olduğu, yapılması gereken imalatların cinsine, miktarına ve boyutlarına uymadığı, S. U.. tarafından ....Kent Kooperatifinde yapılan veya yapılmakta olan herhangi bir ahşap imalatının mevcut bulunmadığı tüm dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Ciro silsilesinde teselsülde bir eksikliğin bulunmaması son hamilin mutlaka iyi niyetli olduğu sonucunu doğurmaz. Düzgün bir ciro zinciri ile çeki elinde bulunduran davalının iyi niyetli olduğunu  ispat etme mükellefiyeti bulunmamakla birlikte ispat yükü üzerinde olan davacı, yukarıda açıklanan nedenlerle son hamilin yani davalı S. U..’nın bu durumu bildiği ve bu nedenle iyi niyetli hamil sayılamayacağını ispatlamıştır. Bu nedenle, usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının onanması gerekir. S O N U Ç : Davalı Suat Usta vekilinin  temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı 18.225 TL.nın temyiz edenden alınmasına, 04.11.2009 gününde oyçokluğu ile karar verildi.