Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2009/3981 · K. 2011/1029

11. Hukuk Dairesi         2009/3981 E.  ,  2011/1029 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasında görülen davada Karabük 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 25/12/2008 tarih ve 2004/257-2008/572 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar vekili tarafından istenmiş olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, duruşma için belirlenen 01.02.2011 gününde davacı avukatı SS Doğuş Konut Yapı Kooperatif vekili Av. ....geldi, davetiye tebliğine rağmen davalı taraf duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: Davacı kooperatif denetçileri dava dilkeçesinde, davalıların 16/06/2002-31/05/2004 tarihleri arasında kooperatifin yönetim kurulu üyeleri olduklarını,davalılardan ...'in Başkan, .....ün ikinci başkan, ...'in muhasip, ... ve ...'nın da üye olarak görev yaptıklarını, kooperatif genel kurulunun 30/05/2004 tarihli toplantısında yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmediğini, defter ve belgeler üzerinde yapmış oldukları incelemeler sonucunda tespitlerini 18/07/2004 tarihli genel kurulda sunduklarını ve genel kurul kararı ile eski yönetim kurulu üyelerine dava açılmasının kararlaştırıldığını, buna göre kooperatifin çek karnesi olmasına rağmen büyük ödemelerin kasadan yapıldığını, ödemelere ilişkin belgelerin bulunmadığını, kooperatif işlemleri ile ilgili yöneticilerin iş yapmaları ve borç para alınması konusunda yetkilerinin bulunmamasına rağmen yönetim kurulu başkanı ...' in kooperatife 120.881.00 TL borç verdiğinin kayıtlara geçmiş olmasına rağmen ve borca karşılık davalılardan ... adına yine kayıtlara göre 52.181.00 TL ödenmiş olmasına rağmen bununla ilgili olarak herhangi bir belgenin bulunmadığını, 68.700.00 TL borç için 2005 yılında ödenmek üzere senetler tanzim edilerek kooperatifin borç hanesinde gösterildiğini, yapılan bu işlemin hukuki olmadığı gibi dar gelirli insanların bir araya gelip güçlerini birleştirmek sureti ile konut sahibi olma amacında bulunması nedeniyle hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, kooperatif başkanı olan kişinin bu kadar parayı borç vermesinin mümkün olmadığını, olsa bile bu parayı bir yıl sonra taksitler halinde geri almasının düşünülemeyeceğini, bu hususların kooperatiften karşılıklısız para alındığının delili olduğunu, 2000 yılından beri ticari faaliyeti bulunmayan Akcebe İnşaat A.Ş'den 150.000.00 TL'lık alınan faturanın VUK hükümlerine göre geçerli olmadığını, faturada yapıldığı belirtilen işlemin başka bir şahıs yada şirketlere yaptırılıp ödemiş olmasına rağmen hiç yaptırılmadan gider hanesine konulan bu faturanın gelir gider dengesini sağlama gayretinden kaynaklandığını, yine bu faturanın karşılığı bedelde değişik tarihlerde kasadan yapılan ödemelerin de şirketin faaliyetini sürdürmüyor olması nedeniyle nereye yapıldığının belli olmadığını, vergi dairesince Akcebe İnşaat A.Ş'nin 1997 yılında ünvanını Safrantaş A.Ş. olarak değiştirdiğinin ve 2000 yılından beri de işlem görmediğinin belirtildiğini, bu haliyle faturanın VUK hükümlerine göre fatura niteliğinde olmadığını, haklarında suç duyurusunda bulunulan davalıların görev süresi içersinde yapmış oldukları harcamaların yapılan işlerin çok üzerinde olduğunu, yönetim kurulunun 08/08/2003 tarihli kararı ile tuğla örümü, sıva şap gibi kaba inşaatın tamamen bitirilmiş olduğu belirtilmiş olmasın rağmen 2004 yılında 535 torba çimento 135 metre küp kum ve 2250 adet tuğla alındığına ilişin faturaların bulunduğunu, malzemelerin stoklarda olmadığını ya hiç alınmadığını yada alınmış ise başka yerlerde kullanıldığı, kooperatifin fayans işi yapmamış olmasına rağmen kabarık bir fayans çimentosu faturasının bulunduğunu, inşaat malzemesi olarak alınan malzemelerin faturalarda muhasebe kayıtlarında yapılan diğer ödemelerin karşılığı olarak gösterildiğini, bu durumun bile faturaların gerçek kullanılan malzemeler olmadığını gösterdiğini, yine 2002 tarihli genel kurul toplantısında verilen şartlı üyelere ilişkin yetkinin yönetim tarafından kötüye kullanıldığını, kapıcı dairesi olduğu için üye alınması mümkün olmayan dairelere tadilat ruhsatı ile normal daireye dönüştürüleceği vaadi ile şartlı üye alındığını, 25/05/2003 tarihli genel kurulda ise kazan dairesinde yapılacak yedi adet daire içinde şartlı üye alımına ilişkin yetki alındığını, gerekli proje tadilatları yapılmadan olmayan dairelere üye kaydedilerek ve dolayısıyla da daire sayısından fazla üye kaydı yapılarak kooperatifin zarar görmesine ve şartlı üyelerin mağduriyetine sebep olduklarını, davalılar haklarında Karabük Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını ileri sürerek, şimdilik davalıların kooperatife vermiş oldukları 5.000,00 TL zararın kısa vaadeli kredilere uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, davalılardan ...'in kooperatiften alacaklı olduğu gerekçesiyle kendi adına düzenlediği 68.700.00YTL lik bononun iptaline karar verilmesini talep etmişlerdir. Davalılardan ... vekili ile diğer davalılar, davanın reddini istemiştir. Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporlarına göre, davanın, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin kooperatife vermiş oldukları zararların tazmini ile yönetim kurulu başkanı lehine düzenlenen bonu nedeni ile kooperatifin borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu,davacı kooperatifin 16/06/2002 tarihinde yapılan genel kurulu toplantısında davalıların iki yıl süre ile kooperatife yönetim kurulu üyesi olarak seçildikleri, davalıların 31/05/2004 tarihine kadar bu görevlerini sürdürdükleri, kooperatifin devam eden inşaatlarına ilişin olarak bir takım faaliyetlerde bulundukları, davalıların yönetim kurulu görevlerini bıraktıkları 31/05/2004 tarihine kadar kooperatif belge ve kayıtlarına göre söz konusu inşaat için kooperatif tarafından toplam 1.060.577.07 TL harcandığı, buna rağmen fiilen gerçekte kooperatif inşaatları için inşaat mühendisi bilirkişi raporuna göre 330.918,65 TL, makine mühendisi bilirkişi raporuna göre 48.152,00 TL ve elektrik mühendisi bilirkişi raporuna göre 167.845,36 TL olmak üzere toplam 546.816,01 TL'lik inşaatın gerçekleştiği,bu haliyle aradaki fark kadar davacı kooperatifin zararının söz konusu olduğu, yine kooperatif yönetim kurulu başkanı olmasına ve Kooperatifler Kanunu'nun 59.maddesi uyarınca kendisi ve başkası namına bizzat veya dolaylı olarak kooperatif ile ticari bir muamele yapamayacak olmasına rağmen davalılardan ...'in muhasebeci bilirkişinin raporunda belirttiği üzere kooperatife borç para verdiği ve kooperatif lehine ödemeler yaptığına ilişkin kooperatif kayıtlarında belirlemelerin bulunduğu, söz konusu borç ve alacak kalemlerinin tamamamın nakit olarak iade edildiğinin ve netice olarak bakiye 68.700.00 TL kooperatiften davalı ... 'in alacaklı olduğunun hesaplarda yer aldığı, yine söz konusu borcun kapatılması için sekiz adet bonunun tanzim edildiği, yine dosyada mevcut protokol başlıklı bir belge ile de kooperatif tarafından söz konusu bonoların gününde ödenmemesi halinde kalan tüm senetlerin muccel hale geleceği şartı ile toplam senet bedeline karşılık gelen 68.700,00 TL'lik senedin alacaklı ...'e verildiği, bu senedin tahsili için ...'nin cirantası ... tarafından Karabük 1.İcra Müdürlüğü'nün 2005/1524 sayılı icra takip dosyasında yapılan icra takibi neticesinde borcun tahsil edildiği, Karabük 1.Asliye Ceza mahkemesinin 2005/349 esas sayılı dosyasında davalı ... ile ... haklarında kooperatif kayıtlarında yer alan 150.000.00 TL'lik Akcebe İnşaat A.Ş den alınan ve karşılığı bulunmayan faturayı kullandıkları için haklarında VUK'na muhalefet suçundan açılan kamu davasını bulunduğu, söz konusu dava dosyası içerisinde yer alan 07/05/2005 tarihli vergi denetleme raporuna göre söz konusu faturanın faturayı düzenleyen Akçebe İnşaat A.Ş.'nin 29/07/1997 tarihinde ticaret ünvanını Safrantaş A.Ş olarak değiştirdiği,sonuç olarak faturanın herhangi bir mal yada hizmet karşılığı olmadan düzenlenen sahte fatura olduğu, yine aynı dosyada mevcut 06/05/2005 tarihli vergi denetmeni raporunda da söz konusu faturayı tanzim eden Akçebe İnşaat A.Ş. (Safrantaş A.Ş.) nin kayıtlarının incelenmesi neticesinde söz konusu faturanın sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı olduğu ve davacı kooperatife düzenlenmiş olmasına rağmen yapılan iş karşılığı olmadığı, davacı kooperatifin kuruluş amacının anasözleşmenin 6. maddesi uyarınca ortakların birlikte hareket ederek konut ihtiyacını karşılamak olarak belirlendiği, davalılardan ... tarafından kooperatif defter ve kayıtlarında yer aldığı şekilde kendisinin nakit olarak davalı kooperatife doğrudan ya da dolaylı olarak 120.881.00 TL para vermiş olması ve bu paranın bir kısmının yine kayıtlara göre nakit olarak davalıya iade edildiği, ancak davalı tarafından yapılan bu ödemelerin nereye ve ne şekilde yapıldığı başkaca belgelerle ispat edilemediği, kooperatif yöneticisinin belirtilen şekilde kooperatife nakit olarak borç vermesi ya da onun hesabına ödeme yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi, söz konusu borcun bakiyesi niteliğinde olup üçüncü kişi ciranta tarafından icra takibi yolu ile tahsil edilen bononun gerçek bir hukuki ilişkiye istinaden düzenlendiğinin bu davalı tarafından ispat edilemediği ve tanzim tarihinde yönetim kurulu başkanı olması nedeniye Kooperatifler Kanununun 59. maddesinde yer alan ticari iş yasağına da giren söz konusu bonunun tanziminin hukuka aykırı olması nedeniyle kooperaitf aleyhine sonuç doğuramayacağından bonoyla ilgili olarak davacı kooperatifin borcunun olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir. Dava, 17.08.2004 tarihinde açılmış olup, davalılardan ...'in lehdarı, davacı kooperatifin borçlusu olduğu, 28.05.2004 keşide, 05.05.2005 vade tarihli bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve tüm davalılardan şimdilik 500,00 TL davacı kooperatif zararının tazmini istemine ilişkindir. Davalıların görevde kaldıkları 16.06.2002/31.05.2004 tarihleri arasındaki dönem itibariyle tazminat istendiğine göre, bu tarihler arasında toplanan aidatların miktarı belirlenerek, genel giderler düşülüp, bakiye miktarın ne kadarının inşaat gideri olarak filen harcandığı, genel kurullarda görüşülen faaliyet ve denetim raporlarından ve varsa şantiye defterinden yararlanılarak, inşaatların hangi tarihte başladığı bu tarihler arasında gerçekleşen inşaatın ve bunun piyasa rayicinin ne kadar olduğu hususlarını aydınlığa kavuşturan denetime elverişli bir bilirkişi kurulu raporu alınması gerekirken, mahkeme aracılığı ile yaptırılmayan biri 18.12.2002 tarihini diğeri dava tarihinden sonraki 01.06.2006 tarihini yansıtan inşaat seviyelerine ilişkin tespit tutanakları içeriğini ve Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarını esas alan bilirkişi raporlarına dayalı olarak sonuca gidilmesi doğru olmamıştır. Öte yandan, menfi tespit isteminin kabulüne yönelik temyiz itirazlarına gelince; davalılardan ..., kooperatife borç para vermiş ve bu para kooperatif işlerinde fiilen harcanmış ise, nedensiz zenginleşme hükümlerine göre paranın iadesini isteme hakkını ilke olarak haizdir. 08.01.2003-27.05.2004 tarihleri arasında davalı ...'in borç para verdiğine ve kısmen geri tahsil ettiğine ilişkin muhsabe kayıtlarında bahsi geçen bu dönem itibariyle kooperatifin ne kadar aidat topladığı, ne kadar harcama yaptığı, diğer anlatımla kooperatifin borç para almasına gerek olup olmadığı, ödünç para alınmasına gerek var ise bunun kooperatifçe harcanıp harcanmadığı üzerinde durulması ve bu hususlarda uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınması gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmadan, ödünç para vermenin kooperatifler kanunu'nun 59 ncu maddesi kapsamında görülmesine ve birtakım varsayıma dayalı yazılı gerekçelerle sonuca gidilmesi eksik incelemeye dayalı olduğu gibi, 150.000,00 TL tutarındaki faturanın kullanılması ile ilgili olarak davalılardan ... ve ... hakkında VUK'a muhalefet suçundan açılan kamu davasının sonuçlanmasının beklenilmemesi ve bu ceza davasına esas olan vergi denetleme raporunda, faturanın mal ve hizmet karşılığı düzenlenmediğine yönelik tespit ile yetinilmesi ve bu faturanın bu dönem harcamaların tamamına yönelik olup olmadığının da netleştirilmemesi de doğru olmamıştır. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün davalılar yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 01.02.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.