Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2009/4337 · K. 2010/1375

4. Hukuk Dairesi         2009/4337 E.  ,  2010/1375 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 12/10/2004 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 12/02/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili ile davalı vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü. Dava, haksız şikayet nedeniyle kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davacı ile davalı tarafından temyiz olunmuştur. Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa’nın 36. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir. Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın “Temel Haklar ve Hürriyetlerin niteliği” başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25.maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK.nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir. Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. 2009/4337-2010/1375 Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır. Somut olayda; davacının, davalıya birçok kez elden borç para ve hatır çeki verdiği, borcun ödenmemesi üzerine, davalıdan alacağına karşılık olarak aldığı bono ile icra takibine başladığı, davalının Cumhuriyet Savcılığına verdiği dilekçe ile davacının icra takibine konu olan bono aslını bozarak (tahrif ederek) 6000 YTL olan sayıları, 16000 YTL olarak değiştirdiğini belirtilerek, belgede sahtecilik suçundan dolayı şikayette bulunduğu anlaşılmaktadır. Cumhuriyet Savcılığı tarafından yaptırılan bilirkişi incelemesinde, bono üzerindeki “1” sayısı ile “6” sayısı arasında, kalemin yüzeye uyguladığı baskı miktarı (presyon) ve konum farkı olduğu ancak, kalem rengi ve çapı (kalibresi) yönünden fark olmadığı, aynı kişinin eli ürünü olduğu, yazıların aynı anda yazıldığının saptanamadığı ancak, bunun bono aslının bozulmadığı anlamına gelemeyeceğinin belirtildiği, benimsenen bu rapor gereğince davacı hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kamu davası açıldığı, yeterli kanıt elde edilemediği gerekçesiyle davacı (sanık) hakkında beraet kararı verildiği anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporu ile bono üzerinde bazı farklılıklar bulunduğunun saptanmış olması, bu rapor benimsenerek davacı hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kamu davası açılarak yargılama yapılmış olması gözetildiğinde, şikayetin bazı emarelere dayalı olduğu ve yasal şikayet hakkının kullanıldığı sonucuna varılmaktadır. Yerel mahkemece açıklanan olgular gözetilerek istemin tümden reddine karar verilmesi gerekirken, dosya içeriğine uymayan gerekçeyle davalının manevi tazminat ile sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA; bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve temyiz eden davalıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 16/02/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi. Bu doküman 5070 Sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.