Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2009/5613 · K. 2009/13775

12. Hukuk Dairesi         2009/5613 E.  ,  2009/13775 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara 4. İcra Hukuk Mahkemesi TARİHİ : 27/01/2009 Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü : TTK. nun 715.maddesi uyarınca; “ bir çekin keşidecisi veya hamili, onu, 716. maddede gösterilen neticeleri doğurmak üzere çizebilir. Çekin çizilmesi, çekin iç yüzünü birbirine muvazi iki çizgi çekmek suretiyle yapılır. Çek, umumi veya hususi olarak çizilebilir. İki çizgi arasına hiçbir işaret konmamış veya "Banka" kelimesi veya buna benzer bir tabir konmuş ise çek, umumi olarak çizilmiştir.” Aynı kanunun 716.maddesine göre ise, “Umumi olarak çizilen bir çek, muhatap tarafından ancak bir bankaya veya muhatabın bir müşterisine ödenebilir.” Bu maddenin son fıkrasında ise bu hükümlere aykırı hareket eden muhatap veya bankanın doğacak zarardan sorumlu olacağı hükmüne yer verilmiştir. Takip dayanağı 27.10.2008 keşide tarihli çekin ön yüzünde sol alt köşeden sağ üst köşeye birbirine paralel iki çizginin çizili olduğu ve çizgiler arasında herhangi bir yazı ve ibarenin bulunmadığı görülmektedir. Dayanak çek bu hali ile TTK. nun 715.maddesinde öngörülen umumi olarak çizilen bir çek niteliğindedir. Bir diğer ifade ile çekin ön yüzüne birbirine paralel iki çizgi çizili olması halinde belge çizgili çek olup, bu durum kambiyo senedi vasfını etkilemediği gibi çek bedelinin ödendiği anlamına da gelmez. Öte yandan çizgili çek hükümlerine aykırı hareket TTK. nun 716/son maddesi uyarınca muhatap bankanın tazminat sorumluluğu ile ilgili olup, çekin yetkili hamilinin takip hakkını etkilemez. O halde mahkemece şikayetin reddi yerine yazılı gerekçe ile takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir. SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 23.06.2009 gününde oyçokluğuyla karar verildi......karşı oy yazısı:TTK.nun 716/111. maddesi hükümlerine göre çizgili bir çekte gerek muhatap gerek çekin tahsile verileceği banka açısından işlem yapılabilecek kişilerin çevresi sınırlandırılmış böyle bir çekin herhangi bir hamil değil, sadece bankasının “”müşteri” sıfatını taşıyan, dolayısıyla en azından kimliği ve adresi konusunda emin bilgiye sahip olunan bir kişi tarafından  tahsile verileceği veya ödenmek üzere ibraz edilebileceği hükmünü içermektedir. Bir çekin çizilmesinin temelde iki hukuki sonucu vardır. Bunlardan ilki çizgili bir çekin muhatap tarafından ancak bir bankaya yada kendi müşterisine ödenebilmesi, ikincisi ise bankaların çizgili bir çeki ancak kendi müşterilerinden yada bir bankadan  iktisap edebilmesi ve sadece onların hesabına tahsil edebilmesidir. (Prof.Dr.Hüseyin Ülgen, Doç.Dr.Mehmet Helvacı, Doç.Dr. Abuzer Kendigelen, Doç.Dr.Arslan Kaya, Kıymetli Evrak Hukuku sy.242-243) Özellikle emre ve hamiline yazılı çeklerle kayıp ve çalınmaya dayalı riskleri  asgariye indirmek amacıyla getirilen bu düzenleme nedeniyle, mahkemece bu yönde bir araştırma yapılarak takip alacaklısının maddede belirtilen nitelikte yetkili hamil olup olmadığı tesbit edilerek oluşacak sonuca göre bir karar vermek gerekeceği düşüncesinde olduğumdan takip alacaklısının yetkili hamil olduğuna dair çoğunluk düşüncesine katılmamaktayım.