Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2010/13071 · K. 2012/9383

(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2010/13071 E.  ,  2012/9383 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalışırken geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle maluliyetinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacı ile davalı ... Uluslararası Yat. Tar.Peyz.İnş.Tur.San.Tic.A.Ş'nin tüm, davalı Kurumun ise, aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, Dava, davalı şirketin Kazakistan’daki işyerinde davacının geçirdiği iş kazası sonucu malüliyetin tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir Davacı M. O.’nın davalı şirketin Kazakistan’daki inşaat işyerinde kalıpçı ustası olarak çalışmakta iken 29/04/2007 günü kalıp panolarını vinç halatına bağladığı sırada meydana gelen kazada belinden , kaburgalarından ve dalağından yaralanması şeklinde cereyan eden olayın davalı işveren yönünden “iş kazası” olduğu tartışmasızdır. Uyuşmazlık konusu olayın, Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden 506 sayılı Yasa'nın 11. maddesine göre “iş kazası” sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasa'nın 86.maddesinde SGK'nun 2.ve 3.maddelere göre sigortalı bulunmayanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla(iş kazalarıyla meslek hastalıkları), (hastalık) ,(analık), (malullük,yaşlılık ve ölüm) sigortalarından birine,birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutulmaları için,işverenlerle sözleşmeler yapabileceği bildirilmiştir. Davacı ile davalı şirket arasında yapılmış İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından onaylı hizmet sözleşmesinde, davacının davalı şirketin Kazakistan’daki işyerinde çalıştırılması kararlaştırılmış ve sosyal güvenliğinin uzun vadeli sigorta kollarında topluluk sigortası ile sağlanması öngörülmüş, kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası ve meslek hastalıkları dahil) topluluk sigortası kapsamı dışında bırakılmıştır. Dosya içerisindeki SSK Antalya Sigorta İl Müdürlüğü’nün 20/03.2009 tarihli yazısından, Kazakistan’da kaza geçiren davacının sözleşmeye göre 506 sayılı Yasa’nın 86 maddesine göre topluluk sigortasına tabi olduğu belirtilip davacının maluliyet tespiti isteminin de davacı için iş kazası ve meslek hastalığı primi kesilmediğinden reddedildiği anlaşılmaktadır. Kamu hukuku alanına giren sosyal güvenlik hukukunun hizmet akdiyle çalışanlar yönünden başlıca kaynağını oluşturan 506 sayılı Yasa Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren bir sosyal güvenlik sözleşmesi veya topluluk sigortası bulunmadığı takdirde kural olarak Türk Milli sınırları içerisinde ve Türkiye’de tescilli işyerleri ve işverenler ile yasa kapsamındaki işçiler için uygulanabilir. Başka bir anlatımla, 506 sayılı Yasa'nın uygulama alanı devletin hükümranlık sahası ile sınırlı olup, ülke sınırları dışında uygulanamaz. 506 sayılı Yasa'nın ülke dışında meydana gelen sigorta olaylarında uygulanabilmesi Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren sosyal güvenlik sözleşmesi veya kısa vadeli sigorta kollarını da kapsayan topluluk sigortaları bulunması halinde mümkün olabilir. Somut olayda, davacının davalı işverenin yurtdışında Kazakistan’da bulunan işyerinde çalışmakta iken zararlandırıcı olaya maruz kaldığına ve Kazakistan ile Türkiye arasında Sosyal Sigortalar Kurumu’nu yükümlülükler altına sokan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi bulunmadığına ve topluluk sigortası ise iş kazası ve meslek hastalığını kapsamadığına göre olayın Sosyal Sigortalar Kurumu yönünden iş kazası sayılması mümkün değildir. Dolayısıyla topluluk sigortası kısa vadeli sigorta kollarını kapsamadığından Kuruma husumet düşmez. Davanın Kurum yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir. Mahkemece, yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeden dava konusu olayın Sosyal Sigortalar Kurumu yönünden de iş kazası sayılması sonucunu doğuracak biçimde yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ; Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlerden davacı ve davalılardan Sembol Uluslararası Yat. Tar. Peyz. İnş. Tur. San Tic.AŞ.'ye yükletilmesine, 29/05/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.