Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · E. 2010/6538 · K. 2011/7846

4. Hukuk Dairesi         2010/6538 E.  ,  2011/7846 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 04/12/2008 gününde verilen dilekçe ile idari yargı kararının uygulanmaması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesinin istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kabulüne dair verilen 09/02/2010 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davalılardan ... ile ... vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 05/07/2011 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı ... vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... ile karşı taraftan davacı vekili Avukat ... geldi. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanın sözlü açıklaması dinlendikten sonra tarafa duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü. 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir. 2-Diğer temyiz itirazlarına gelince; a)Dava, yargı kararının uygulanmaması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istem kabul edilmiş; karar, davalılardan ... ve ... tarafından temyiz olunmuştur. Davacı, Milli Eğitim Müdür vekilliğine atanmaması nedeniyle Nisan 2003-Mayıs 2006 arasındaki dönemde Milli Eğitim Müdürüne ödenmesi gereken farklar, katılamadığı karşılaşmalar, sınavlar, kurslar nedeniyle alamadığı ücretler ile huzur hakkı toplamından oluşan maddi zararı ile yargı kararının uygulanmaması nedeniyle kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğradığı manevi zararın ödetilmesini istemiştir. Dosya içeriğinden; ... Milli Eğitim Müdür Yardımcısı olarak görev yapan davacının, 26.02.2002 gün ve 19 sayılı İl Valisi oluru ile atama yapılıncaya kadar boş olan ... Milli Eğitim Müdürlüğü'ne vekalet etmesine karar verildiği, ... Valiliği'nin 03.12.2002 gün ve 3250 sayılı yazısı ile 26.02.2002 günlü olur ile Milli Eğitim Müdürlüğü görevini yürüten davacının kadrolu Müdür atanıncaya kadar vekaleten Milli Eğitim Müdürlüğü görevini sürdürmesinin uygun görüldüğünün bildirildiği, 21.03.2003 gün ve 21601 sayılı Personel Genel Müdürü dava dışı ... Alpaslan'ın önerisi, Müsteşar yerine dava dışı İsmail Bircan'ın uygun görüşü, Milli Eğitim Bakanı davalı ... oluru ile ... Milli Eğitim Müdürlüğü görevini yürütmek üzere dava dışı bir kişinin görevlendirildiği, bu işlemin iptali amacıyla davacı tarafından açılan dava sonunda ... 1. İdare Mahkemesi'nin 31.12.2003 gün ve 2003/416-1655 sayılı kararı iptal edildiği, 25.07.2003 gün ve 63288 sayılı olur ile ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı görevinden alınıp ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığına atandığı; ... 2. İdare Mahkemesi'nin 29.09.2003 gün ve 2002/121 Esas sayılı kararı ile davacının ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığına atanmasına ilişkin işleminin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, 21.10.2003 günü Milli Eğitim Bakanlığına tebliğ edilen yürütmenin durdurulmasına ilişkin karar uygulanarak 12.11.2003 gün ve 108490 sayılı olur ile davacının ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı görevine atandığı; ancak, davacının eğitim öğretim yılının başlaması nedeni ile bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını yanına aldığını, kış mevsiminin başladığını belirterek, ...'ye yapılan atamanın iptal edilerek ... Milli Eğitim Müdür Yardımcısı olarak görevinin sürdürülmesine ilişkin 08.12.2003 günlü dilekçesi üzerine 15.12.2003 gün ve 117215 sayılı oluru ile davacının bu isteminin kabul edildiği; ... 2. İdare Mahkemesi'nin 22.12.2003 gün ve 2003/121-205 sayılı kararı ile davacının ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığı görevine atanmasına ilişkin işlemin iptal edildiği; 19.02.2004 günü Genel Müdür ...'nın önerisi, Müsteşar Necat Birinci'nin uygun görüşü ve Bakan ...'in onayı ile davacı hakkında yapılan işlemler anlatılıp Danıştay 5. Dairesinin 07.11.1995 gün ve 95/2666-3422 sayılı kararı gerekçe gösterilerek 22.12.2003 günlü iptal kararının uygulama alanı kalmadığına karar verildiği; 12.05.2004'de Genel Müdür ...'nın önerisi, Müsteşar Necat Birinci'nin uygun görüşü ve Bakan ...'in onayı ile hakkındaki işlem yeniden özetlenip davacının ... Valiliği tarafından ... Milli Eğitim Müdür vekili olarak görevlendirilmesine olanak bulunmadığına karar verildiği, 21.05.2004'de Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'ne başvuran davacının yürütmenin durdurulmasına ilişkin karar gereğince yapılan atamanın iptalini istemesinin hukuki anlamda ... Milli Eğitim Müdür Yardımcılığına dönme isteğinden ve bu konuda açtığı davadan vazgeçtiği anlamına gelmeyeceğini belirterek ... 1 ve 2. İdare Mahkemelerince verilen kararlar uygulanıp ... Milli Eğitim Müdürlüğüne atanmasını istediği; ancak, davacının ... Milli Eğitim Müdürlüğüne atanmadığı anlaşılmaktadır. Davacı, 21.10.2003 günü idareye tebliğ edilen yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararının uygulanmasının ertelenmesini 08.12.2003 günlü dilekçesi ile istediğine göre, 21.10.2003 günü ile işlemin esastan iptaline ilişkin ... 2. İdare Mahkemesi'nin 22.12.2003 gün ve 2003/121-205 sayılı nihai kararının idareye tebliğ edildiği günden sonra iptal kararının uygulanması için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 28/1. maddesi ile idareye verilen 30 günün sona erdiği gün arasındaki maddi zararını isteyemez. Bu durumda, işlemin iptaline ilişkin ... 2. İdare Mahkemesi'nin 22.12.2003 gün ve 2003/121-205 sayılı kararının idareye tebliğ edildiği tarih belirlenip bu tarihi izleyen 30 günün sona erdiği tarihden sonraki dönem yönünden maddi zararının kapsamı belirlenmeli; bu bağlamda, ödenmeyen vekalet aylıkları, grup birinciliği karşılaşmaları ücretleri, merkezi sistem sınav ücretleri, sürücü kursu direksiyon sınav ücretleri, okullarda açılan kurs ücretleri hesaplanmalı; çifte ödemeye yol açılmaması için de aynı dönemde ... Milli Eğitim Müdürü Yardımcısı olarak aldığı ödemeler ile ... Milli Eğitim Müdür Vekili olarak görev yaptığı sürelerde aldığı ödemeler indirilmelidir. Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek davacının uğradığı maddi zararın kapsamı belirlenip varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, belirlenen tutarı gerekçelendirmeyen bilirkişi raporuna göre maddi tazminat isteminin tümden kabul edilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir. b)Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminat ödetilmesini isteyebilir. Yargıç, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda yargıcın, hukuk ve adalete uygun (hak ve nısfetle) karar vereceği Medeni Yasa'nın 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. Dava konusu olayın gelişim biçimi, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ile yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde davacı yararına takdir edilen 10.000,00 TL manevi tazminat fazladır. yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek davacı yararına daha alt düzeyde manevi tazminat takdir edilmemiş olması doğru olmadığından karar bu nedenle de bozulmalıdır. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle davalılardan ... ve ... yararına BOZULMASINA; öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddine ve temyiz eden davalılardan ... ve ... yararlarına takdir olunan 825,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 05/07/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.