Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · E. 2011/5217 · K. 2012/727

22. Hukuk Dairesi         2011/5217 E.  ,  2012/727 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi TARİHİ : 26/05/2010 Davacı, sendikaya üye olma ve  sendikal faaliyete katılma  nedeniyle iş sözleşmesinin  feshedildiğinden sözederek   işe  iade  isteminde  bulunmuştur. Davalı  şirket,  davacı  işçi ile yapılan iş sözleşmesinde ve ayrıca iş sözleşmesinin feshini müteakip 04.09.2009 tarihli “ibraname ve feragatname” de de özel  hakeme  gidileceği  konusunda  tahkim  şartı  kabul  edildiğini belirterek, görevsizlik  savunmasında  bulunmuştur. Mahkemece, iş sözleşmesinin feshinden önce iş sözleşmesi ile yapılan özel tahkime ilişkin anlaşmanın geçerli olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Uyuşmazlık, tahkim şartının geçerliliği ve görev yönünde toplanmaktadır. Normatif  dayanağı  4857  sayılı Kanun'un  20. maddesidir. İşçi  ve  işverenler  arasındaki uyuşmazlıkların çözüm  yeri 5521  sayılı  Kanun'un 1.   maddesi  gereğince  İş  Mahkemeleridir. Doğal  yargıcı  iş  yargıcıdır.  İşe   iade  davalarında  4857    sayılı  Kanun'un  20. maddesi  gereğince  ayrık  hüküm  getirilmiştir. "Taraflar  arasında   uyuşmazlık  aynı  sürede  özel   hakeme   götürülür.” tümcesi  yeni bir  yargı  yeri  getirmektedir. Başka  bir  anlatımla, Yasa  Koyucu "özel  hakem" kurumunu feshe bağlı  bir  sonuç olarak  görmüştür. Hükmün  sözünden de   bu  anlaşılmaktadır. İşçinin  işveren  karşısında ekonomik açıdan  zayıf  olduğu  iş sözleşmesinin  kuruluşunda   ve  devamında   işverene   hukuken  bağımlı olduğu tartışmasızdır. İşçi,  işveren otoritesi altında  ve  onun  emir ve  talimatları  ile  iş görür.  Denetim altındadır.  İrade  serbestliği  yoktur. Ancak  fesihle bağımlılık ortadan  kalkar. Gerek metodoloji, gerek  taraflar  arasındaki  hukuki  ilişkinin  niteliği,   işe  iade  davalarının    özel hakeme  götürülmesinin ancak  iş  sözleşmesinin  feshinden  sonra  anlaşma - sözleşme ile     mümkün olacağı sonucuna götürür. Aksi  halde, işçinin iradesi dışında  kendisinin yabancı  olduğu bir   yargılama  sürecine  zorlanması  söz  konusu  olur. Yasanın  amacı  dışında  bir  sonuç  doğar.  Hükmün  bu  fıkrasının  önceki  düzenlemesindeki   "Toplu  iş  sözleşmesinde hüküm  varsa  veya ...” tümcesinin Anayasa Mahkemesi'nin  19.10.2005, 2003/66 E.,  2005/72  K. sayılı  kararı  ile  iptal  edilerek işçinin  iradesine  üstünlük  tanınması   yukarıdaki  gerekçeyi doğrulamaktadır. Somut  olayda, 04.09.2009 tarih ve "ibraname ve feragatname" başlıklı her iki tarafında imzasını içeren belgede, sözleşmenin feshi ve işe iade istemi ile dava açılması halinde söz konusu uyuşmazlığın halli bakımından özel hakeme gidilmesi konusunda tahkim sözleşmesi yaptıkları ve sözleşmenin tarihinin fesih ve davacıya tebliğ tarihinden sonra olduğu anlaşılmaktadır. Fesihten  sonra  yapılan özel  hakem  sözleşmesi  geçerlidir. Böyle olunca, özel hakem sözleşmesi uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddi gerekirken, yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 27/01/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.