Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2012/12670 · K. 2012/29797

12. Hukuk Dairesi         2012/12670 E.  ,  2012/29797 K. "İçtihat Metni" KARAR NO : MAHKEMESİ : Pendik 1. İcra Hukuk Mahkemesi TARİHİ : 21/09/2011 Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından  düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Borçlu hakkında 28.04.2010 tanzim, 30.06.2010 vade tarihli ve 30.000 TL bedelli bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi yapıldığı, borçlu vekilinin icra mahkemesine başvurarak, “ dayanak senette alacaklı olarak S. Y.nın gösterildiğini, alacaklının ünvanı belirtilmediğinden senedin kambiyo vasfında olmadığını, senetteki imzaların kim tarafından atıldığının belli olmadığını ayrıca senedin düzenleme tarihinde yöneticinin K. K. olduğunu, bu şahsın paraları zimmetine geöirerek kaçtığını” belirterek itiraz ettiği, icra mahkemesince,  takip dayanağı bonoda "...bedeli malen..." ibaresinin bulunduğu, bu durumda alacağın tahsilinin yargılamayı gerektireceğinden bahisle itirazın kabulü ile takibin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir. “ ... Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki "kambiyo ilişkisi" ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl / temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Bu genel açıklamadan sonra hemen belirtelim ki, bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedidir. Bu nedenle bonoyu düzenleyen, asıl borçlu durumundadır (TTK m 691/1). Bonoda şekil şartları TTK m. 688'de sayılmıştır. Bunlar; "Bono" yada "Emre Muharrer Senet" ibaresi, kayıtsız şartsız bir bedel ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, keşide yeri ve tarihi, keşidecinin imzasıdır. Zorunlu şartlardan biri eksik olduğu takdirde, senedin bono niteliği kaybolur. Bunlardan vade ve ödeme yeri esaslı şekil şartlarından değildir. Sayılan zorunlu şekil şartlarının yanında seçimlik şartlar da vardır. Bonoya isteğe bağlı olarak, faiz, bedelin nakden yada malen alındığı veya yetkili mahkeme kayıtlan da konabilir (Prof Dr.Reha Poroy Kıymetli Evrak Hukuku Esaslan ll.Bası İstanbul 1989 sh.237 vd.). Yerleşik Yargıtay İnançlarında ve öğretide de kabul edildiği gibi, bonolara özgü seçimlik unsurlardan biri de, temel borç ilişkisinden kaynaklanan borcun dayandığı nedenin gösterilmesine yönelik "bedel kaydı"dır. Yinelemek gerekirse "bedel kaydı" kambiyo senedinin ihtiyari kayıtlarındandır. Bu kayıt keşidecinin (borçlunun), senedin lehdarından (alacaklıdan) karşı edayı aldığını ispata yarar. Aslında Kambiyo senetleri hukuku yönünden bu kayıtların bir anlamı ve önemi yoktur. Çünkü, kambiyo senedinin düzenlenmesiyle, mücerret bir borç ilişkisi yaratılmaktadır. Bu nedenle de karşı edimin elde edilip edilmediğinin önemi de bulunmamaktadır. Temel borç ilişkisinin bir sözcükle senede yansıtılması, şeklinde ortaya çıkan bedel kaydının varlığı ya da yokluğu senedin bono niteliğini etkilemez. Bedel kayıtları daha çok keşideci ile lehdar arasındaki iç ilişki yönünden ve ispat konusunda (HUMK. nun 290 mad.) önem taşır. Kişisel defi nedenlerinin varlığının kanıtlanmasını kolaylaştır...” (HGK 2003/19-781 E, 2003/768 K. ). O halde senette “malen” ibaresinin bulunması T.T.K.'nun 688. maddesi uyarınca, bono niteliğini etkilemeyeceğine göre, mahkemece borçlunun itiraz nedenleri incelenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile uyuşmazlığın halli yargılamayı gerektirdiğinden bahisle yazılı şekilde  hüküm tesisi isabetsizdir. SONUÇ  : Alacaklının  temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16/10/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.