Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2012/1480 · K. 2012/4294

1. Hukuk Dairesi         2012/1480 E.  ,  2012/4294 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : KIRŞEHİR 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 14/10/2011 Taraflar arasında görülen davada; Davacı, miras bırakan  annesi  G.Y.ın  tek  malvarlığı  olan  kat  mülkiyeti   kurulu  2  nolu  meskenini  düşük  bedelle   satış  suretiyle   davalıya  temlik  ettiğini, akit  tarihinde  murisin   ehliyetsiz   olduğu  gibi  mirastan  mal  kaçırmak amacıyla   kötüniyetli   hareket    etiğini, saklı  payının   bertaraf  edildiğini  ileri  sürerek,  tenkis  davasının kabulü  ile, tapunun  iptaline  ve  TMK'nun  506 ve  565. maddesi    uyarınca  payı  oranında   tescile  karar  verilmesini  istemiş,  yargılama  sırasında  davalının  miras  bırakanın   hastalığı  ve  yalnızlığından   faydalanıp    kandırmak  suretiyle  temliki  sağladığını  da   bildirmiştir. Davalı,  iddiaların  doğru   olmadığını, akit   tarihinde   miras  bırakanın  ehliyetli   olduğu  yönünde rapor  alınarak  işlem  yapıldığını  belirterek, davanın  reddini  savunmuştur. Mahkemece, davada  ehliyetsizlik  hukuksal  nedenine  dayanılmış  olduğu  ve  Adli  Tıp  Kurumu 4. İhtisas  Dairesinden  alınan  rapora   göre   akit    tarihinde  murisin  fiil  ehliyetinin   bulunduğu  gerekçesi  ile  davanın  reddine  karar  verilmiştir. Karar, davacı  vekili  tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi  raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü. Dava, ehliyetsizlik ve muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptali tescil ve tenkis isteklerine ilişkin  olup, mahkemece temlik tarihinde miras bırakanın ehliyetli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Dava dilekçesi içeriğinden ve iddianın ileri sürülüş biçiminden dava da ehliyetsizlik hukuksal nedeninin yanında muris muvazaası ve tenkis hukuksal  nedenlerine de   dayanıldığı  anlaşılmaktadır. Hemen belirtilmelidir ki, HUMK 76. maddesi hükmü uyarınca olayları bildirmek taraflara hukuki nitelendirmeyi yapmak ve ona uygun yasal düzenlemeyi tayin ve tespit ederek uygulamak mahkemeye aittir. Öte yandan, bilindiği üzere; uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir. Bu durumda  yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay  sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler. Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmeside büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. O halde, miras bırakanın hukuki ehliyete  haiz  olduğu  2659  sayılı  Yasanın  7 ve 16. maddeleri  gereğince  Adli  Tıp  Kurumu  4. İhtisas Dairesinden  alınan  raporla   saptandığına  göre isteklerden muris muvazaasına ilişkin iddianın değerlendirilmesi, buna ilişkin olarak yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde tarafların  bildirdikleri ve bildirecekleri delillerin toplanması, toplanan ve toplanacak  delillerin birlikte değerlendirilerek  soruşturmanın tamamlanması,  öte yandan; çekişme konusu temlikin gerçek satış olduğunun saptanması halinde tenkis iddiasının dinlenemeyeceği de gözetilerek hasıl olacak sonuca göre bir hüküm kurulması, gerekirken  noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde  karar verilmesi  doğru değildir. Davacı vekilinin belirtilen nedenlerle temyiz itirazları yerindedir.  Kabulüyle, hükmün 12.01.2011 tarihinde kabul edilen ve 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 12.4.2012  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.