Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2012/15766 · K. 2014/19073

9. Hukuk Dairesi         2012/15766 E.  ,  2014/19073 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : SÖKE 1. ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ TARİHİ : 29/11/2011 NUMARASI : 2010/20-2011/523 DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, maaş alacağı, yıllık izin ücreti, yemek alacağı, vergi iadesi alacağı, genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalılardan B. S. Çimento San T.A.Ş. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I A)Davacı isteminin özeti: Davacı vekili, müvekkilinin 25.11.2002 tarihinden itibaren davalı tarafından haksız olarak işten çıkarıldığı 27.03.2009 tarihine kadar diğer davalı B.S. Çimentonun Söke’de bulunan fabrika bünyesinde çalıştığını, İş Kanununun 17. Maddesine göre işten çıkarıldığını, 6 yıl 4 ay 2 gün çalıştırıldığını, davacının 06.04.2009 tarihinde işten çıkarıldığını, akabinde işten çıkış bildirgesi imzalatılmak istendiğini ancak davacının imzadan imtina ettiğini, davacının her ay 15 gün boyunca 07.00-19.00 saatleri arasında 1 saat yemek molası ile çalıştığını, ayın diğer 15 günü ise 19.00-07.00 arasında günde 11 saat çalıştığını, her ay devir gününde ise çalışmasının 18 saate çıktığını, cumartesi Pazar günleri de aynı şekilde çalıştığını, ayda sadece 4 gün izin kullanma hakkı tanındığını, ancak bunun da çoğu zaman tamamen kullanılamadığını, aylık yaklaşık 100 saat fazla çalışması bulunduğunu, hiçbir zaman hafta tatillerini kullanmadığı gibi, dini ve milli bayramlarda da tatil yapmadığını, yıllık izin kullandırılmadığını, son 5 aylık vergi iadesinin ödenmediğini, aylık 65 TL olan yemek parasının da son aylar boyunca ödenmediğini, 1.000 TL maaş aldığını, 2008 Aralık, 2009 Ocak ve Mart ayının tamamı ile Şubat ayının 12 günlük ücretini alamadığını, davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisi bulunduğunu iddia ederek kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai, ücret, yıllık izin, genel tatil ücreti, vergi iadesi ve yemek alacaklarının faizi ile davalılardan müteselsil olarak tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. B)Davalı cevabının özeti: Davalı Batı Söke Çimento vekili, davacının diğer davalı şirketin işçisi olduğunu, bu nedenle hangi koşullarda çalıştırıldığının müvekkili şirketçe bilinmesinin mümkün olmadığını, diğer davalı şirketin sahibi olduğu iş makineleri ile yükleme, boşaltma, malzeme figüre işleri ile uğraştığının bilindiğini, anılan şirketin ihale veya pazarlık yolu ile iş yaptığını, yaptığı işe göre hak edişlerini fatura kesmek suretiyle aldığını, adı geçen şirketin zaman zaman dilekçede ismi geçen kuruluşlara da uzmanlığı konusunda hizmet verdiğini, karşılıklarını da anılan şirketlere fatura kesmek suretiyle aldığını, C. şirketinin çalıştırdığı işçiler, yaptığı işler yönünden kendi adına işyeri açmak suretiyle SGK’YA karşı bağımlı ve sorumlu olduğunu, yaptığı işin şirketin alanında bulunması onun münhasıran müvekkili şirkete hizmet veren taşeron firma olarak gösterilip alt üst işveren kurgusu ile müvekkili şirketin işçiler yönünden sorumlu tutulmasının olası bulunmadığını, ayrıca C. şirketinin hizmet verdiği alanda aynı konuda müvekkili şirketin çalışanı olmadığını, müvekkili şirketin yükleme, boşaltma, malzeme figüre işinde çalışanı bulunmadığını, savunmalarını Doç. Dr Cevdet İlhan GÜNAY’IN İş Hukuku Yeni İş Yasaları adlı kitabının 275 ve takip eden sayfalarındaki değerlendirmeleri ve bu konudaki yargısal görüşlerin pekiştirdiğini savunmuştur. C)Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Davanın kısmen kabulü ile kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai, ücret, genel tatil, yıllık izin, yemek ve vergi iadesi alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. D)Temyiz: Karar davalı B.S.Çimento vekili tarafından temyiz edilmiştir. E)Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 2-Fazla çalışma alacağının 12 saatlik günlük çalışmadan 1,5 saat ara dinlenmesi düşülüp günlük 10,5 saat üzerinden haftada 6 gün 63 saat çalışma yapıldığı kabul edilerek yasal 45 saatlik çalışma süresi düşülerek haftada 18 saat üzerinden hesaplanması gerekirken, bilirkişinin yerinde ve yasal olmayan “1 yılda 270 saatten fazla, fazla çalışma olamaz” şeklindeki gerekçeyle yaptığı hesaplamaya itibarla karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece yukarıdaki esaslar doğrultusunda hesaplama içeren ek rapor alınarak MİKTAR AÇISINDAN DAVALI LEHİNE OLUŞAN USULÜ KAZANILMIŞ HAK DA DİKKATE ALINARAK hüküm kurulmalıdır. 3-Davacı dava dilekçesinde yemek parası alacağını 195 TL ile sınırlandırmıştır. Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması bu sınırlandırmayı ortadan kaldırmayacağından, bu alacağa ilişkin fazlaya dair hakkın saklı tutulmasına karar verilmesi hatalıdır. 4-Kıdem tazminatına işletilecek faizin ne olduğu halen yürürlükte bulunan 1475 Sayılı Yasanın 14. Maddesinde açıkça belirtilmiştir. Yasal düzenlemeye göre kıdem tazminatına yürütülecek faiz “mevduata uygulanan en yüksek faizdir.” Kaldı ki, davacı vekili de yasaya uygun talepte bulunduğu halde mahkemece varsa yasal dayanağı açıklanmadan kıdem tazminatına “Bankalarca kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek faiz” adı altında faiz yürütülmesi hatalıdır. 5-Her kısmi dava alacağın tamamını da tespite yönelik gerekçe içermelidir. Mahkemece kıdem tazminatı dışındaki alacakların kaç TL olarak kabul edildiğinin gerekçede açıklanmaması hatalıdır. 6-Hüküm altına alınan fazla çalışma, yemek, vergi iadesi, ulusal bayram genel tatil ve yıllık izin alacaklarının net mi brüt mü olduğunun hükümde gösterilmemesinin infazda tereddüde yol açacağının düşünülmemesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. F)Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 11.06.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.