Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2012/9587 · K. 2012/13317

1. Hukuk Dairesi         2012/9587 E.  ,  2012/13317 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : UZUNKÖPRÜ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 22/03/2012 Yanlar arasında görülen tapu iptal ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece, davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili  tarafından  yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi  raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü. Dava,  muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal, tescil isteklerine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya içeriğinden toplanan delillerden; çekişme konusu 4145 ve 4737 parsel sayılı taşınmazların miras bırakan H... B... tarafından 26.05.2006 tarihinde davalıya satış suretiyle devredildiği anlaşılmaktadır. Davacı, miras bırakanın yapmış olduğu temlikin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek eldeki davayı açmıştır. Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa,niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türü dür. Söz konusu Muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir. Bu durumda,  yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarında ve l-4-1974 tarih 1/2 sayılı İnançları Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Medeni Kanunun 706, Borçlar Kanunun 213 ve Tapu Kanunun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay  sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tesbitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler. Bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun içinde ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, miras bırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alış gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. Hemen belirtilmelidir ki; satışa konu edilen bir malın devrinin belirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin bir başka ifade ile malın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet ya da emek de olabileceği kabul edilmelidir. (HGK.'nun 29.4.2009 gün 2009/1-130 S.K.) Esasen, yukarıda da değinildiği üzere muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak açılan davaların hukuki dayanağını teşkil eden 1.4.1974 gün 1/2 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında miras bırakanın gerçek iradesinin mirasçıdan mal kaçırma olması halinde uygulanabilirliğinin kabulü gerekir. Başka bir ifade ile murisin iradesi önem taşır. Somut olaya gelince, davacının bizzat dava dilekçesinde “....muris sağlığında gelini olan davalının yanında kalmış,davalı tarafından bakılıp gözetilmiştir. Bunun manevi duygusu içerisinde kalan ve kolaylıkla etkilenmesi mümkün olan yaşlı bir kişinin minnet duygusu içerisinde hareket edebileceği hayatın gerçeği olduğundan muriste etkilenmiş ve söz konusu her iki taşınmazı gelini olan davalıya temlik etme ihtiyacını kendisinde hissetmiştir....” denilmek suretiyle, miras bırakan tarafından davalı gelinine yapılan devrin bakım karşılığı olduğu bildirilmiştir. Bu durumda, kural olarak murisin mal kaçırma amacıyla hareket ettiği söylenemez. Ne var ki, mahkemece miras bırakan tarafından temlik edilen taşınmazların miras bırakanın genel mal varlığı içesinde teşkil ettiği oran belirlenmemiş (makul düzeyde kalıp kalmadığı) bunun sonucu olarak murisin gerçek amacının ne olduğu bu açıdan irdelenmemiştir. Hal böyle olunca, miras bırakandan intikal eden taşınır, taşınmaz tüm mal ve haklar araştırılmalı, tapu kayıtları ve varsa öteki delil ve belgeler mercinden getirtilmeli değerleri hakkında uzman bilirkişiden rapor alınmalı böylece yukarıda değinilen anlamda murisin mal kaçırma kastı olup olmadığı, başka bir ifade ile murisin iradesi belirlenmelidir. Öyle ise, davalının bu yönlere ilişkin temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.'nın 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 19.11.2012  tarihinde oybirliğiyle karar  verildi.