Yargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2013/1264 · K. 2013/2855

14. Hukuk Dairesi         2013/1264 E.  ,  2013/2855 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 08.11.2010 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 16.05.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: K A R A R Davacı, 318 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazları yararına, davalılara ait 318 ada 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir. Davalılar ... ve ... davanın reddini savunmuş, diğer davalı... davaya cevap vermemiştir. Mahkemece, davacıya ait 318 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazlar lehine, 318 ada 2 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir. Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir. Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir. Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır, Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir. Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır. Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir. Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince, davacının maliki olduğu 318 ada 4 ve 5 parsel sayılı taşınmazların mutlak geçit ihtiyacı içerisinde olduğu incelenen paftasından anlaşılmaktadır. Mahkemece kurulmasına karar verilen geçit ile davacının 5 parsel sayılı taşınmazının geçit ihtiyacı kesintisiz olarak karşılanmış olmayacağından davacıya uygun bir süre verilerek 5 parsel sayılı taşınmaz için 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinden akdi geçit kurdurulması gerekir. Ayrıca Dairemizin yukarda açıklanan ilkelerinde belirtildiği üzere geçit eninin (2.5-3 m) olacak şekilde kararda gösterilmemesi de isabetli olmamıştır. Mahkemece, yukarıda değinilen hususların gözardı edilmesi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine, 27.02.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.