Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2013/14704 · K. 2013/18002

(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/14704 E.  ,  2013/18002 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Davacı, 01/09/2007-Aralık 2010 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2- Dava, davacının 01.09.2007-2010 Aralık tarihleri arasında dava dışı Gediz ... Ltd. Şirketi unvanlı işyerinde geçen ve davalı Kurum tarafından iptal edilen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın oluşması yönünden ilk koşul hizmet akdinin unsurlarının bulunmasıdır. Hizmet akdi Borçlar Kanunu'nun 313. maddesinde belirlendiği üzere iş sahibi ile işçi arasında yapılan belli veya belli olmayan bir süre için görülen iş karşılığı ücret ödenmesini gerektiren bir sözleşmedir. Hizmet akdi, ücret, bağımlılık ve zaman unsurlarını taşımalıdır. Sigortalılığın oluşumu yönünden gerekli olan zaman unsuru, iş görecek kişinin belli bir zaman dilimi içerisinde, hizmetini işverenin emrine hasretmesidir. Bu zaman dilimi günün tüm süresini kapsayabileceği gibi, günün veya haftanın belli saatlerine de hasredilebilir. Haftanın veya ayın belli gün ve saatlerinde dahi çalışma söz konusu olabilir. Sigortalı sayılabilme yönünden gerek ücretin kendisi, gerekse ödenme biçim ve yöntemi zorunlu bulunmamaktadır. Son olarak hizmet akdinin bağımlılık unsuru ise çalışanın, hizmetini belli bir zaman dilimi içerisinde, işverenin emrinde ve onun vereceği direktif doğrultusunda gerçekleştirmesidir. İşverence gösterilen işlerin, çalışan tarafından, işveren emir ve direktiflerine uygun olarak görülmesi gerekir. Bağımlılık, her an ve durumda çalışanı denetleme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, çalışanın edimi ile ilgili buyruklar dışında, çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte bir çalışmadır. Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının Gediz ... Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 01.09.2007 tarihinde işe başladığına ilişkin işe giriş bildirgesi verildiği, 01.09.2007-02.12.2009 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği, davalı Kuruma gelen ihbar üzerine Gediz ... Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 12.11.2009 tarihinde yapılan denetim sonrasında düzenlenen 23.11.2009 tarihli kontrol memurluğu raporuna göre, işyerinde pijama üretimi yapıldığı, davacı da dahil bir kısım işçinin fiilen çalışmadıkları halde hizmetlerinin bildirildiği ve davacının sigorta primini kendisinin ödediği tespit edilmiş ve bunun üzerine davacının bu işyerinden bildirilen hizmetlerinin iptal edilmiş olduğu, 16.12.2010 tarihinde işyeri adresinde yapılan ikinci denetimde; adreste Halk Eğitim Merkezinin 11.10.2010 tarihinden itibaren faaliyete başladığının tespit edildiği, mahkemece dinlenen tanıkların dava dışı işyerinden hizmetleri bildirilip davalı Kurum tarafından iptal edilen kimselerden oldukları, denetim sırasında işyerinde bulunan çalışanların ifadelerine başvurulmadığı ve buna göre mahkemece karar altına alınan şekilde çalışmanın kanıtlanamadığı anlaşılmaktadır. Yapılacak iş, öncelikle işyerinde 12.11.2009 tarihinde yapılan denetim sırasında hazır bulunan çalışanların ifadelerini almak, dava dışı Gediz ... Ltd. Şti. unvanlı işyerinin kayıt ve defterlerini getirterek incelemek, mahkemece dinlenen tanıkların davacının işyerinde değil ikametinde üretim yaparak çalıştığını beyan etmeleri sebebiyle davacı ile Gediz ... Ltd. Şti. unvanlı işyeri arasında hizmet akdinin unsurlarının bulunup bulunmadığını irdeleyip değerlendirmek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA 07.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.