Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2013/7846 · K. 2013/23917

10. Hukuk Dairesi         2013/7846 E.  ,  2013/23917 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :İş Mahkemesi No :2009/860-2012/787 Davacı, Esenler Cumhuriyet İlk Öğretim Okulu’nda 1997/Eylül-2009/Haziran tarihleri arasında aralıksız çalıştığını iddia ile bu sürelerinin sigortalı çalışma olarak tespitini istemiştir. Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle; davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı işyerinde 01.09.1999-15.06.2008 tarihleri arasında Kuruma bildirilen süreler ile eğitim yılı açısından tatil olan yaz tatili (15 Haziran-1 Eylül ) dönemleri dışlanmak suretiyle davalı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle sürekli çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir. Hükmün, davalılardan Kurum ve MEB. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davanın yasal dayanağı,5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Davacı, 1997/Eylül-2009/Haziran tarihleri arasında Esenler Cumhuriyet İlk Öğretim Okulu’nda temizlik görevlisi olarak çalıştığını, okul tarafından 01.09.2008-29.05.2009 tarihler arası hizmetinin Kuruma bildirildiği, tanık beyanları dikkate alınarak mahkemece kısmen kabul ile 1997/Eylül - 15.06.2008 tarihleri arasında yaz dönemi ve Kuruma bildirilen süreler haricinde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlık davacının, talep konusu dönemde kesintisiz bir şekilde fiili olarak çalışıp çalışmadığı noktasında toplanmaktadır. Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, davacının kesintisiz olduğunu iddia ettiği çalışmanın gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği süresinin belirlenebilmesi için hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri, resmi bir işyeridir. Kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır. Davacının hizmetlerinin geçtiğini iddia ettiği okulda puantaj veya benzeri temizlik devam çizelgelerinin olup olmadığı, temizlik işlerinin kim tarafından ve kaç kişi ile birlikte yapıldığı, okulun hizmetli kadrosunun kaç kişiden oluştuğu, talep konusu dönemde başka hizmetli bulunup bulunmadığı, işyerinin bu anlamda kapsamı, davacıya bu dönem içinde ücretlerin ne şekilde yapıldığı, bunlara ilişkin yazılı belge, makbuz bulunup bulunmadığı hususlarının tespit edilmesi, davacının çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı Kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın davacıya aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkâr edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler emniyet araştırması ve kurumdan sorulmak suretiyle saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı; bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, tespiti istenen dönemde davalı işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, çelişkiler vaki olursa usulünce giderilmeli, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. Kabule göre de, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’na göre, MEB’nın harçtan muaf olduğu gözetilmeksizin, karar ve peşin harçtan sorumu tutulması isabetsizdir. Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılardan Kurum ve MEB avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 09.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.