Yargıtay 7. Hukuk Dairesi · E. 2014/1715 · K. 2014/10999

7. Hukuk Dairesi         2014/1715 E.  ,  2014/10999 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi : Adana 5. İş Mahkemesi Tarihi : 28/11/2013 Numarası : 2012/369-2013/902 Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü: Davacı vekili davacının 23.11.2010-25.05.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde işçi olarak çalıştığını, sigorta bildirimlerinin eksik süre ve ücretten yatırıldığını, taşeron nezdinde sigortalı gösterilmesine rağmen hizmetin ASKİ kurumuna verildiğini, 4 aylık ücretin ödenmediğini, isteyince işveren tarafından “çekin gidin” denilerek bir grup işçi ile birlikte işten çıkarıldığını, son net ücretin 900,00 TL olduğunu, işyerinde haftanın 7 günü 07:30-21:00 saatleri arası mesai yaptırıldığını, fazla mesai karşılıklarının ödenmediğini, dini bayramların 1. ve 2. günü hariç dini ve milli bayramlarda çalıştığını, yıllık izin kullanmadığını iddia ederek kıdem tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili, davacının davalı kurumdan hiçbir hak ve alacağı olmadığını, iş kanunu hükümleri gereğince müteselsil borçlu olmayı gerektiren hiçbir husus bulunmadığını, davacının taşeron firma işçisi olduğunu, davanın yüklenici firmalara yöneltilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece davacının iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği, bilirkişi raporunda hesap edilen alacaklarının bulunduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, işveren bir iş sözleşmesine dayanarak işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ya da tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar olarak açıklanmıştır. O halde asıl işveren alt işveren ilişkisinden söz edilebilmesi için öncelikle mal veya hizmetin üretildiği işyeri bulunan bir işverenin ve aynı işyerinde iş alan ikinci bir işverenin varlığı gerekir ki, asıl işveren alt işveren ilişkisinden söz edilebilsin. Bir işin bütünü ile anahtar teslimi olarak ihale ile başka bir işverene verildiği hallerde 4857 sayılı Yasanın 2.maddesi anlamında asıl-alt işveren ilişkisinden söz edilemez. Bu halde işini ihale ile anahtar teslimi veren işveren asıl işveren değil ihale makamı olup sorumluluğu 4857 sayılı Yasanın 36.maddesine göre belirlenmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 36. maddesinde, “Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlardan istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hak edişlerinden öderler” şeklinde kurala yer verilmiştir. Bu düzenlemeye göre ihale makamı, işçi ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek durumundadır. Yapılacak olan kontrol ya da işçinin başvurusu üzerine ödenmeyen ücretlerin bulunduğunun tespit edilmesi halinde, belli şartlarla ihale makamının sorumluluğu söz konusu olur. İhale makamının yapmış olduğu ilan üzerine işçilerin başvuruda bulunmamış olmaları, kamu kurumunun anılan madde kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, işçilerin her hak ediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmeyeceği öngörülmüştür. Maddede sözü edilen ücret her hak ediş dönemi için “son üç aylık temel ücret” olarak değerlendirilmelidir. Yine ihale makamının ihbar ve kıdem tazminatı ile kullandırılmayan izinler sebebiyle herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. İhale makamı olan kamu kurumunun, her hak ediş dönemine ilişkin son üç aylık ücretten sorumluluğu, Yasadan doğan bir sorumluluktur. İşverenle ihale makamının birlikte dava edilmesi durumunda, müştereken müteselsilen sorumluluğa dair karar verilmelidir. İhale makamının tek başına dava edildiği durumlarda, işçinin mükerrer yararlanmasını önlemek için işverence sözü edilen ücretlerin ödenip ödenmediği araştırılmalıdır. Dairemizin kararlılık kazanmış olan uygulamasına göre, anahtar teslimi suretiyle ihale edilen işlerde, kamu makamlarının fazla çalışma, hafta tatili ile bayram ve genel tatili alacakları yönlerinden sorumluluğu bulunmamaktadır. Somut olayda, davacı davalı ASKİ Genel Müdürlüğüne ait işte alt işveren işçisi olarak çalıştığını iddia etmiştir. Davalı davacının taşeron işçisi olduğunu, asıl-alt işveren ilişkisi bulunmadığını savunmuştur. Mahkemece davalı gerekçesi açıklanmadan alacaklardan sorumlu tutulmuştur. Dinlenen davacı tanıkları sürekli ASKİ'nin işinde çalıştıklarını, davacının boru döşeme, temizlik ve bağlantılarda çalıştığını beyan etmişlerdir. Dosya içinde davalı ASKİ Genel Müdürlüğü ile ihbar olunan Ö. Müh. Ltd.Şirketi ve dava dışı E. İnşaat E. K. arasında yapılmış sözleşmeler bulunmaktadır. Bunlardan ihbar olunan şirket ile yapılan sözleşme S.,Ç. ve Y. -S. ilçeleri 5.Kısım Muhtelif Mahalleler Kanalizasyon İnşaati Yapım İşi'ne ilişkin olup 28.02.2012 imza tarihi ve yürürlük tarihinden itibaren 210 gün içinde işin bitirilmesi öngörülmüştür. Dava dışı E. İnşaaat E. K. ile yapılan sözleşme ise D-400 Karayolu İle TD8 Drenaj Kanalı Arası (2,00x4,00 mt. baks.) Yağmur Suyu Baks İnşaatı (1.kısım) Yapım İşi'ne ilişkindir ve 15.07.2011 tarihinden itibaren 200 gün içinde işin bitirilmesi kararlaştırılmıştır. Hizmet cetvelinde ise davacının 07.05.2011-15.07.2011, 16.07.2011-26.09.2011 tarihleri arasında Ö. Müh. Ltd.Şirketinde, 23.11.2010-04.04.2011,04.10.2011-14.11.2011 ve 02.03.2012-13.05.2012 tarihleri arasında Erol Kaptı ve 05.01.2012-01.03.2012 tarihleri arasında kime ait olduğu belli olmayan bir işyerinde çalıştığı görülmektedir. Her ne kadar aynı şekilde iş sözleşmesi feshedilen aynı firmalarda nezdinde çalışan H. K. isimli işçi tarafından açılan davada, davalıyı üst işveren olarak sorumlu tutan Adana 1. İş Mahkemesi'nin 2012/372 Esas ve 2013/551 Karar sayılı kararı Dairemizin 2013/26338 esas sayılı kararı ile onanmış ise de, davalının temyizinin ayrıntılı olmayıp süre tutumla kararın temyiz edildiği, süre tutum hallerinde belirli hususlarla sınırlı olmak üzere inceleme yapıldığından bu kararın emsal olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Davalı idarenin ihbar olunan ve dava dışı olan işverenlerle yaptığı sözleşmelerin konusu inşaat yapım işi olup geçici ve kesin kabul sistemi ile çalışıldığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla davalının sözü edilen işverenlerle yaptığı sözleşmelerle ihale edilen işin anahtar teslimi verilip verilmediği, asıl-alt işveren ilişkisi kurulup kurullmadığı, başka bir anlatımla davalının ihale makamı mı, yoksa asıl işveren mi olduğu tespit edilmeli, davacının yaptığı iş tam olarak belirlenmeli, 05.01.2012-01.03.2012 tarihleri arasında çalıştığı işverenin kim olduğu, davalı ile bağlantısı saptanmalı, bu amaçla davalının sözü edilen firmalarla yaptığı istek dönemini kapsayan dosya içinde bulunmayan sözleşmeler tüm ekleri ile birlikte getirtilip gerekirse tanıkların yeniden beyanları alınmalı, toplanmış deliller toplanacak deliller ile birlikte bir değerlendirmeye tabi tutularak çıkacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Davalının ihale makamı olduğunun anlaşılması halinde sorumluluğunun her hakediş dönemi için işçinin 3'er aylık ücreti ile sınırlı olduğu, diğer alacaklardan sorumlu olmadığı dikkate alınarak karar verilmelidir. O halde davalı vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazı kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 20.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.