Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2014/6066 · K. 2014/14008

3. Hukuk Dairesi         2014/6066 E.  ,  2014/14008 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : KÜÇÜKÇEKMECE 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 09/10/2013 NUMARASI : 2013/34-2013/471 Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece Verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Y A R G I T A Y K A R A R I Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Davacı vekili dilekçesinde; Beylikdüzü Akaryakıt Gümrük Müdürlüğünde görevli personellere 2004 ve takip eden yıllarda yapılan sosyal yardım ödemelerinden eksik gelir ve damga vergisi kesintisi yapıldığı, davalıdan da toplam 2.063,59 TL eksik vergi kesildiğini ve bu nedenle fazla ödeme yapıldığını belirterek, bu tutarın davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı cevabında, davanın reddini dilemiştir. Mahkemece; davacı vergi sorumlusunun davalı adına yetkili vergi dairesine eksik kesildiğini belirttiği vergileri ödediğine dair herhangibir belge ibraz edilmediği, vergiyi tahsile yetkili idarenin vergi dairesi olduğu, eksikliği tespit eden muhasebat kontrolleri raporu üzerine yetkili vergi dairesinin bu konuda vergi tarihi ve tahsili sonucunda davacının vergi sorumlusu olarak davalı adına ödeyeceği bir tutarı davalıya rücu hakkı bulunacağı, bu aşamada davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçe gösterilerek, davanın reddine karar verilmiştir. Hükmü, davacı vekili temyiz etmektedir. Dava konusu alacak, sosyal yardım ödemelerinden eksik gelir ve damga vergisi kesilmesi nedeniyle (3.709.06 TL) davalıya yapılan fazla ödemenin tahsiline ilişkindir. Dava konusu fazla ödemenin idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. TBK. md. 77/1'e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; TBK. md. 79 ve 80'de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir. Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır. Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunan da bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır. HGK'nun 05.12.1984 tarih ve 1982/13-387 E.-1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafından BK.nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır. Bu durumda, mahkemece yapılacak iş; ödemenin şart tasarrufa dayanmadığı gözönüne alınmak ve davacının davaya konu eksik vergi kesintisi nedeniyle davacıya yaptığı fazla ödeme miktarına ilişkin uzman bilirkişiden yeterli ve denetlenebilir rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuç dairesinde hüküm tesis etmek olmalıdır. Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 23.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.