Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2014/8325 · K. 2014/14988

10. Hukuk Dairesi         2014/8325 E.  ,  2014/14988 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :İzmir 1. İş Mahkemesi Tarihi :05.02.2014 No :2013/399-2014/67 Dava, hak sahibi konumunda yer alan davacıya bağlanan ölüm aylığının, 5510 sayılı Kanun hükümleri gereğince kesilmesi ve iadesi yönündeki davalı Kurum işleminin iptali ve aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Hakkında verilen boşanma kararı 18.04.2005 tarihinde kesinleşen davacıya, 27.10.1997 tarihinde tarihinde yaşamını yitiren sigortalı babası üzerinden, 02.05.2005 tarihli tahsis başvurusuna istinaden, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre, hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle, davalı Kurumca gerçekleştirilen işlemle kesilerek, 17.10.2008-16.09.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk işlemi tesis edildiği anlaşılmaktadır. Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında; eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle, Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanununun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili Nüfus Müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin kayıtlı oldukları bölge/bölgeler yönünden geniş kapsamlı Emniyet Müdürlüğü/Jandarma Komutanlığı araştırması yapılmalı, anılan mahallelerde görev yapmış/yapmakta olan muhtar ve azalardan istem hakkında düşünce edinmeye yetecek kadarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, Kurum işlemine dayanak tutanakları tutan görevliler dinlenilmeli, böylelikle, “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. İnceleme konusu dava yönünden ise; Kurum işleminin dayanağı denetim raporunda adları geçen ve biri imzalı tanık ifadeleri, yine raporda imzalı olarak yer alan davacı beyanı ile sonrasında Kuruma başvuruda bulunduğu 20.02.2012 tarihli dilekçedeki çelişkili beyanları, 24.10.2013 tarihli emniyet araştırma sonuçları ile ağır ceza mahkemesinde başvurulan tanık beyanları gözetilmeli, 19.11.2013 tarihli tutanakta yer alan boşanılan eşin yurt dışında bulunduğuna dair ifadelerin doğruluğu araştırılmalı, Nüfus Müdürlüğünden gelen davacı adresi ile telefon operatörlerinden gelen davacı ve boşandığı eşine ait sokak ve kapı numarası (3570/1 Sok ve 21 numara) aynı olmakla birlikte semt ve ilçe adları (Buca, Konak, Gürçeşme) farklı adreslerin, aynı yer olup olmadığı araştırılmalı ve telefon operatörlerinden bildirilen adres beyanlarının tarihleri sorulmalı, davacı adına tesis edilen telefon abonelik tarihi ile bu adreste öncesinde kimin adına abonelik kaydı bulunduğu, tahsis ve iptal tarihleri araştırılmalı, aile sağlığı merkez kayıtlarında yer alan davacı ve boşandığı eşinin adres bilgileri getirtilmeli, banka kayıtlarında yer alan adres bilgilerine de ulaşılmalı, böylelikle “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği, toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre, hüküm kurulmalıdır. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece, eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 17.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.