Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2014/8355 · K. 2014/7315

3. Hukuk Dairesi         2014/8355 E.  ,  2014/7315 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : KIRKLARELİ 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 25/06/2013 NUMARASI : 2003/845-2013/261 Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalılar tarafından temyiz edilmiştir. Y A R G I T A Y K A R A R I Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Davacılar vekili dava dilekçesinde; tarafların kardeş olduğunu, adi ortaklık kurduklarını, aralarında anlaşmazlık çıktığını, davalıların davacıyı işyerine almadıklarını, tüm malları ve araçları davalıların kullandığını belirterek, araçların ve cihazların ecrimisil bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere 2.000.00 TL yasal faizi ile müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar, davanın reddini istemişlerdir. Mahkemece; 16.268.00 TL dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. Mahkemece; benimsenen ve makine mühendisi ile oto galeri çalışanı tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda minibüsler, ticari araçlar ve diğer cihazların getireceği ecrimisil bedeli hesaplanmış, anılan bu rapor aşağıda ayrıntılı olarak açıklanan nedenlerle hükme dayanak alınacak nitelikte bulunmamıştır. Somut olayda; taraflar arasında adi ortaklık ilişkisi bulunduğu, tarafların ortaklığın işleyişi konusunda anlaşamadıkları, davacının davalılara ecrimisil davası açtığı anlaşılmaktadır. Davacının bu isteminin ortaklığın tasfiyesi aşamasında değerlendirilmesi ve adi ortaklığın son bulduğunun kabulü zorunludur. Ortaklık son bulduğuna göre tasfiyenin de mahkemece bizzat yaptırılması gerekir. Ortaklığın feshi ile ortaklığın tasfiyesi ayrı ayrı hukuki işlemlerdir. Tasfiye, ortaklığın bütün malvarlığının belirlenip, ortakların birbirleri ile alacak verecek ve ortaklıktan doğan tüm ilişkilerinin kesilmesi yoluyla ortaklığın sonlandırılması, malların paylaşılması ya da satış yoluyla elden çıkarılmasıdır. Diğer bir anlatımla, tasfiye memuru tarafından yapılacak bir arıtma işlemi olup, hesap ve işlemlerin incelenip, bir bilanço düzenlenerek ortaklığın aktif ve pasifi arasındaki farkı ortaya koymaktır. Bu durumda mahkemece, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 642.madde ve devamı hükümlerince tasfiye işlemi gerçekleştirilmelidir. 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 1.maddesine göre; Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önceki fiil ve işlemlere, bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına, bu fiil ve işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişse, kural olarak o kanun hükümleri uygulanır. Ancak, Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra bu fiil ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşecek temerrüt, sona erme ve tasfiye, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Tasfiye usulünü düzenleyen TBK'nun 644.maddesine göre; "Ortaklığın sona ermesi halinde tasfiye, yönetici olmayan ortaklarda dahil olmak üzere, bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Ancak, ortaklık sözleşmesinde, ortaklardan biri tarafından kendi adına ve ortaklık hesabına belirli bazı işlemlerin yapılması öngörülmüşse, bu ortak, ortaklığın sona ermesinden sonra da o işlemleri tek başına yapmak ve diğerlerine hesap vermekle yükümlüdür. Ortaklar, tasfiye işlerini yürütmek üzere tasfiye görevlisi atayabilirler. Bu konuda anlaşamamaları halinde, ortaklardan herbiri, tasfiye görevlisinin hakim tarafından atanması isteminde bulunabilir. Tasfiye görevlisine ödenecek ücret, sözleşmede buna ilişkin bir hüküm veya ortaklarca oybirliği ile verilmiş bir karar yoksa, tasfiyenin gerektirdiği emek ile ortaklık malvarlığının geliri gözönünde tutularak hakim tarafından belirlenir ve ortaklık malvarlığından, buna imkân bulunamazsa, ortaklardan müteselsilen karşılanır." Tasfiye işlemleri; hakim tarafından öngörülecek üçer aylık (uyuşmazlığın mahiyetine göre süreler uzatılıp kısaltılabilir) dönemlerde tasfiye memuru tarafından 3 aşamada gerçekleştirilmelidir. Birinci aşamada; ortaklığın sona erdiği tarih itibariyle ortaklığın tüm malvarlığı (aktif ve pasifi ile birlikte) belirlenmeli, yönetici ve idareci ortaktan ortaklık hesabını gösterir hesap istenmeli, verilen hesapta uyuşmazlık çıktığı takdirde, taraflardan delilleri sorularak toplanmalı, tasfiye memurunun belirlediği malvarlığı bilançosu taraflara tebliğ edilmeli, bu husustaki itirazları da karşılanıp, toplanacak delillere göre değerlendirilmelidir. İ kinci aşamada; ortaklığın malvarlığına ilişkin satış ve nakte çevirme işlemi (TMK'nun 634. vd. maddelerinde düzenlenen resmi tasfiye işlemi kıyasen uygulanmak suretiyle) gerçekleştirilmeli, şayet bu mallar mevcut değilse, değerleri bilirkişi marifetiyle saptanmalıdır. Üçüncü ve son aşamada ise; yukarıdaki işlemler sonucu oluşan değerden, öncelikle ortaklığın borçları ödenmeli ve ortaklardan herbirinin, ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ve katılım payı geri verilmeli, bundan sonra bir şey artarsa, bu kazanç veya (ortaklığın, borçlar, giderler ve avanslar ödendikten sonra kalan varlığı, ortakların koydukları katılım paylarının geri verilmesine yetmezse) zarar da belirlenerek ortaklara paylaştırılmak üzere son bilanço düzenlenmelidir. Bu aşamalardan sonra ise; tasfiye memurunun yaptığı tasfiye işleminin sonuç bilançosuna göre hakim, (HMK.nun 297.maddesi uyarınca) tarafların hak ve yükümlülüklerini saptayıp, tasfiye işlemini sonlandırmalı ve bu doğrultuda hüküm oluşturmalıdır. Dosyadaki bilgilerden taraflar arasında bu dosya ile bağlantılı olan ve Kırklareli 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen 2003/287 Esas sayılı bir dava daha olduğu, bu davanın taraflar arasında ortak olan minibüsler, ticari araçlar, sucuk imalatında kullanılan cihazların üzerindeki ortaklığın giderilmesine ilişkin olduğu, mahkemece anılan malların satılması sureti ile ortaklığın giderilmesine karar verildiği, anılan kararın dairemizce; "Adi ortaklıkta taraflar arasında ortak bir amaca tahsis edilmiş mallar mevcuttur ve taraflar kazanç amacı ile emeklerini ve mallarını birleştirmişlerdir. Bu ortaklığın fesih ve tasfiyesi, taksim ve izale-i şuyu davası gibi çözümlenmez. Ortaklığın bütün hak, alacak, borç ve malların ortaya konulması ve bunların tasfiye edilmesi, varsa kalanın paylaştırılması sureti ile adi ortaklığa son verilir" gerekçesi ile bozulduğu, bozmaya uyularak yargılamaya devam edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, her iki dava dosyası arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği gözetilerek, davaların birleştirilmesi sağlanarak yukarıda anılan ilkeler doğrultusunda karar verilmesi, birleştirilmesi mümkün olmadan diğer davada verilen kararın kesinleşmesi halinde ise bu dosyada yapılacak tasfiye işleminde kesinleşen kararın da hesaplamada nazara alınmasının sağlanması gerekmektedir. Mahkemece; eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir . Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.