Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2015/19362 · K. 2019/801

10. Hukuk Dairesi         2015/19362 E.  ,  2019/801 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :İş Mahkemesi Dava, 09.10.2007 günlü olayın iş kazası olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davalı ... İnş.Ltd.Şti taraf sıfatı yokluğundan reddine,diğer davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davacılar mirasçıları, müteveffa ...'nin davalı ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından üstlenen okul inşaat iş yerinde 01.08.2007 tarihinde çalışmaya başladığını, intihar ettiği 09.10.2007 tarihine kadar çalışmasını sürdürdüğünü ücretlerini alamaması sebebi ile ekonomik yönden zor durumda kaldığını, ücretlerini istediğinde ise işverence dövüldüğünü, bunun neticesinde ruhsal çöküntüye uğradığını ve 09.10.2007 tarihinde intihar ettiğini, gerçekleşen intihar olayının iş kazası olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkemece, “davalı ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin müteveffa ...'nin işvereni olan davalı ...'in üst işvereni ise de bu tür davalar SGK ve işveren yönünde görülebileceğinden üst işveren sıfatı taşıyan ... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden taraf sıfatı yokluğundan reddine”,diğer davalılar yönünden de, “...'e ait işyerine ait demir doğrama işyerinde çalışırken 09.10.2007 tarihinde gerçekleşen intihar olayının 506 sayılı yasanın 11/A maddesi uyarınca iş kazası olduğunun tespitine” karar verilmiştir. Davaya konu olan ve tespiti istenen "iş kazası" mevzuatımızda 506 sayılı Kanunun 11-A ve 5510 sayılı Kanunun 13. maddesi ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, her iki kanunda da iş kazası tanımlanmamış, kazanın hangi hal ve durumlarda iş kazası sayılacağı yer ve zaman koşulları ile sınırlandırılarak belirlenmiştir. Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanağı Davanın yasal dayanağı, davaya konu kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan mülga 506 sayılı Kanunun 11/A maddesidir. Anılan maddeye göre eldeki davayla ilgili olarak iş kazası; a-)Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, b-)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla, Hemen veya sonradan sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır. Olayın, işkazası olarak kabul edilebilmesi için; A-)Olaya, maruz kalan kişinin 506 sayılı Kanunun 2. maddesi anlamında sigortalı olması, B-)Olayın, 506 sayılı Kanunun 11/A maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur. Başka bir anlatımla, Olayın, iş kazası sayılabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Açıklanan bu madde hükmüne göre, iş kazası; maddede sayılı olarak belirtilmiş hal ve durumlardan herhangi birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır. Gerek uygulama ve gerek öğretide açıkça kabul edildiği ve madde metninden de anlaşıldığı üzere bu maddede sayılan haller örnekleme niteliğinde değil, sınırlayıcı niteliktedir. Bu hallerden birine girmeyen sigorta olayı iş kazası sayılamaz. Sayılan bu hallerin birlikte gerçekleşme koşulu bulunmayıp, herhangi birinin gerçekleşmiş olması gerekli ve yeterlidir. Eş söyleyişle, iş kazası hukuksal nitelikte bir olay olup, bu olayın yukarıda açıklanan yasa maddesinde sınırlandırılan ve belirtilen hallerden herhangi birinin oluşmasıyla ortaya çıkması gerekir. İş kazasının unsurları üzerinde de kısaca durmak gerekirse, şöyle sıralanabilir; kazaya uğrayan 506 sayılı Kanun anlamında sigortalı sayılmalı; bu sigortalı bir kazaya uğramalı ve uğranılan kaza 506 sayılı Kanunun yukarıda ayrıntısı açıklanan 11. maddesinin (A) fıkrasında sayılan hal ve durumlardan birinde meydana gelmeli; sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan bir olay biçiminde gerçekleşmeli; bu olay ile sigortalının uğradığı zarar arasında uygun illiyet (nedensellik) bağı bulunmalıdır. 506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Kaza tarihinden sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 13.maddenin birinci fıkrasında ise iş kazası, “a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b)(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c)Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d)(Değişik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8. mad) Bu Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu olup,Kanunun 13. maddesinde İş Kazası; "a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde belirlenmiştir. İş kazası nedeniyle sosyal sigorta yardımlarının yapılabilmesi öncelikle Kurumun zararlandırıcı sigorta olayının iş kazası olduğunu kabul etmesine bağlıdır. İş kazası olgusu Kurumca kabul edilmezse somut olayda olduğu gibi sigortalının ya da hak sahiplerinin olayın iş kazası olduğunu dava yolu ile tespit ettirmesi gerekmektedir. Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular birlikte değerlendirildiğinde; dosya içeriğinde olayın hangi saatler içerisinde ve tam olarak nerede meydana geldiği belirsiz olup; olay saatini ve olay mahallini aydınlatmaya yönelik olaya ilişkin otopsi raporu, ceza dosyası getirtilerek ölüm saati tespit edilmeli, buna göre, dosyada mevcut diğer tüm delillerle birlikte yapılacak değerlendirme sonucunda olayın 506 sayılı Yasanın 11/A maddesi kapsamında irdelenerek bir iş kazası olup olmadığı, illiyet bağının bulunup bulunmadığı tespiti gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazı kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 06.02.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.