Yargıtay 14. Hukuk Dairesi · E. 2015/3148 · K. 2017/2080

14. Hukuk Dairesi         2015/3148 E.  ,  2017/2080 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla ) Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 26.05.2010 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil olmazsa alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davalılar ... Oto. İnş. ve Akaryakıt Tur. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Motorlu Araçlar Emlak Akaryakıt Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti hakkında açılan davanın atiye terki nedeniyle bu davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalılar ..., ..., ..., ... hakkından açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davacının tapu iptal ve tescil talebinin reddine, alacakla ilgili davanın kabulüne dair verilen 24.04.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili, davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: Dava, satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Davalı ... vekili, davacı ile arsa sahibi olan davalının arasında bir sözleşme bulunmadığını, yüklenici edimini gereği gibi ifa etmediğinden davacının yükleniciyle yaptığı sözleşme uyarınca kendilerinden bir talepte bulunamayacağını belirterek, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davalılar ... Ot. İnş. ve Akaryakıt Tur. Ltd. Şti. ile ... Mot. Araçlar, Emlak, Akaryakıt Tur. İnş. Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın atiye terk nedeniyle bu davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalılar ..., ..., ... ve ... hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı vekilinin tapu iptal ve tescile yönelik olan davasının reddine, alacak ile ilgili davanın kabulüne, 21.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yasal faiziyle birlikte davalı ... İnş. Ot. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şirketinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Hükmü davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz etmiştir. Kaynağını Borçlar Kanununun 22. maddesinden alan taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri, Borçlar Kanununun 213. maddesi ile Türk Medeni Kanununun 706. ve Noterlik Kanununun 89. maddesi hükümleri uyarınca noter önünde re’sen düzenlenmesi gereken, bir başka anlatımla geçerliliği resmi şekil şartına bağlı kılınan, tam iki tarafa borç yükleyen ve kişisel hak sağlayan sözleşme türüdür. Vaat alacaklısı, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile mülkiyet devir borcu yüklenen satıcıdan edim yerine getirilmediğinde Türk Medeni Kanununun 716. maddesi uyarınca açacağı tapu iptali ve tescil davasında borcun hükmen yerine getirilmesini isteyebilir. I- 7201 sayılı Tebligat Kanununun; 1-"Bilinen Adreste Tebligat" kenar başlıklı 10. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır." 2-"Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina" kenar başlıklı 21. maddesinde, "Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir ve memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır. Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır. Muhtar, ihtiyar heyeti azaları, zabıta amir ve memurları yukarıdaki fıkralar uyarınca kendilerine teslim edilen evrakı kabule mecburdurlar." 3- "Yaş ve ehliyet şartı" kenar başlıklı 22. maddesinde, "Muhatap yerine kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görünüşüne nazaran onsekiz yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması lazımdır." 4-Adres değiştirmenin bildirilmesi mecburiyeti" kenar başlıklı 35. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse, yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu takdirde bundan sonraki tebliğler bildirilen yeni adrese yapılır. Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır." 35. maddenin dördüncü fıkrasında “Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, tüzel kişiler bakımından resmi kayıtlardaki adresleri esas alınır ve bu madde hükümleri uygulanır” hükümlerine yer verilmiştir. II- Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin; "Muhatabın geçici olarak başka yere gitmesi" kenar başlıklı 29. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, "(1) 21, 22, 23, 25, 26 ve 27 nci maddelerde yazılı kişiler, tebliğ yapılacak olanın geçici olarak başka yere gittiğini belirtirlerse, tebliğ memuru, muhatabın hangi sebeple adresten geçici olarak ayrıldığını, beyanda bulunanın adı ve soyadı ile sıfatını tebliğ tutanağına yazar. Tebliğ tutanağını beyanda bulunana imzalattırır ve tebliğ edilecek evrakı beyanda bulunana verir. Bu kişiler, tebliğ evrakını kabule mecburdurlar. (2) Bu kişilerin beyanlarını imzadan kaçınmaları ve tebliğ evrakını kabul etmemeleri durumunda, tebliğ memuru bu hususu tutanağa yazar, imzalar ve tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti üyesinden birine ya da kolluk amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve teslim ettiği kişinin adresini içeren ihbarnameyi gösterilen adresin kapısına yapıştırır" hükümlerine yer verilmiştir. Tebligat Kanunu, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunla değiştirildikten sonra, gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsenmiştir. Bu değişikliğe göre, muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine, Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca doğrudan tebligat yapılması mümkün değildir. Muhataba çıkarılan ilk tebligat, bilinen veya gösterilen adresine yapılacaktır. Buna göre, ilk defa bildirilen adresin muhatabın (davalının) adres kayıt sistemindeki adresi veya başka bir adres olması arasında fark yoktur. Her iki adres de Tebligat Kanununun 10/1. maddesi kapsamında bilinen adrestir. Bildirilen adrese çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi halinde, Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 16/2. maddesi de nazara alınarak muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine Tebligat Kanununun 21/2. maddesine göre tebligat çıkarılacaktır. Tebligat Kanununun 10/2 ve 21/2. maddeleri farklı şekilde yorumlanarak, başka adresi bilinmediği gerekçesiyle muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine doğrudan doğruya 21/2. maddesine göre tebligat çıkartılması muhatabın savunma hakkını kısıtlayacağından, Anayasanın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesine ve Tebligat Kanununun yukarıda bahsi geçen hükümlerine aykırı olacaktır. Tebligat Kanununun 35. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için öncelikle, mahkemece aynı adrese usulüne uygun olarak en azından bir kere tebliğ yapılabilmiş olması gerekir. Bu şarta ilave olarak, muhatabın adres kayıt sisteminde herhangi bir adresinin de bulunmaması gerekir. Somut olaya gelince; davalılar ... ve ...'in "... ... sitesi, 8. Cad. ... İş Merkezi 75/290 .../..." adresine çıkartılan dava dilekçesi tebligatlarının adresten ayrıldığı ve yeni adresi bilinmediğinden mahkemeye iade edildiği, MERNİS adresi araştırılmadan aynı adrese çıkartılan dava dilekçesinin Teb. Kan. 21/2 maddesine göre tebliğ edildiği, davalı ...'in "... Belediyesi Konutları, ... Mahallesi, C Blok, Daire:39 .../..." adresine çıkartılan dava dilekçesi tebligatının adresten ayrıldığı ve yeni adresi bilinmediğinden mahkemeye iade edildiği, ... E Tipi Cezaevinden tahliye edilirken bildirdiği adresin aynı olduğu, ancak davalının MERNİS adresinin ‘’ ... Mahallesi ... Cad. No:3 İç kapı No:2 .../ ...’’ olduğu, davalı ... İnş. Ot. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin "... Sitesi A/7 Blok K:5 D:23 ..., .../ ..." adresine çıkartılan dava dilekçesi tebligatının adresten ayrıldığı ve yeni adresi bilinmediğinden mahkemeye iade edildiği, davalı şirketin ticaret sicilinden adresi araştırılmadan dava dilekçesinin aynı adreste Teb. Kan. 35. maddesine göre tebliğ edildiği, bu haliyle anılan davalılara dava dilekçesi tebliğleri 7201 Sayılı Tebligat Kanunu'nu ve Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yapılmadığından usulsüz olduğu anlaşılmaktadır. O halde mahkemece, davalılar ... ve ..., ... ve .... İnş. Ot. Turizm San. ve Tic.Ltd.Şti.'ye 7201 sayılı Tebligat Kanunundaki düzenlemeler gözetilmek suretiyle dava dilekçesinin usulune uygun şekilde tebliğ edilerek savunma ve delilleri toplandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın ve 6100 sayılı HMK'nın 27. maddesi uyarınca hukuki dinlenme hakkı ihlal edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20.03.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.