Yargıtay 8. Hukuk Dairesi · E. 2015/4540 · K. 2017/5338

8. Hukuk Dairesi         2015/4540 E.  ,  2017/5338 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalılardan ... ve müşterekleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü. KARAR Davacı taraf, ortaklığın giderilmesi davasına konu 2324 ve 2325 sayılı parseller üzerinde bulunan muhdesatların kendisi tarafından meydana getirildiğini açıklayarak, muhdesatın tarafına ait olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Ön inceleme duruşmasına katılan davalılardan..... evi, ahırı ve sundurmayı davacının yaptığını, ağaçların bakımı ile davacının ilgilendiğini, davalı ..., evi davacının yaptığını, ahır ve sundurmayı kimin yaptığını bilmediğini, ağaçların bakımının davacı tarafından yapıldığını, davalı ..., evi davacının yaptığını, ahır ve sundurmayı bilmediğini, ağaçların bakımı ile davacının ilgilendiğini, davalı ..., ev, ahır ve sundurmayı beraber yaptıklarını, meyve ağaçlarının dededen kaldığını beyan etmiş, diğer davalılar davaya cevap vermemiştir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm davalılardan ..., ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir. Dava, Muhdesatın tespiti talebine ilişkindir. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmesi gerekir (HMK 114/1-h, 115 m.). Öğretide ve Yargıtay'ın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir. Somut olaya gelince, taraflar arasında görülen ortaklığın giderilmesine ilişkin .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/387 Esas sayılı dava dosyasında, davanın 21.03.2014 tarihi itibariyle açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Bilindiği üzere, davanın taraflarca takip edilmemesi sebebiyle dosyanın işlemden kaldırılması tarihinden itibaren 3 ay içinde dava yenilenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına ilişkin oluşan tüm yasal hüküm ve sonuçlar başkaca bir işleme bağlı olmadan doğrudan doğruya yürürlük kazanır. Hal böyle olunca, davacının güncel hukuki yararının bulunduğundan söz edilemez. O halde; görülmekte olan muhdesatın tespitine ilişkin davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek kabul kararı verilmesi doğru görülmemiştir. SONUÇ: Davacı vekilinin temyiz itirazları yukarıda açıklanan nedenle yerinde olduğundan kabulüyle, usul ve yasaya uygun bulunmayan hükmün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3.maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine 10.04.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.