Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · E. 2015/7585 · K. 2015/17846

12. Hukuk Dairesi         2015/7585 E.  ,  2015/17846 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Borçlu vekilinin, 17.09.2014 tarihinde haczedilen makinelerin, borçlu şirketin üretimindeki devamlılığı için zorunlu nitelikte olmakla haczin İİK’nun 82. maddesine aykırı olduğunu, dosya kapsamı itibarı ile hacizlerin borç miktarına karşılamaya yeterli olup bu haczin ve yapılan muhafaza işleminin aşkın haciz niteliğinde olduğunu, borçlunun cari hesap ilişkisinden dolayı 3. kişi ... ile düzenlenen rehin sözleşmesi kapsamında rehinli olduğunu, rehin sözleşmesinde yer alan makinelerin haczedilemeyeceğini ileri sürerek haczin kaldırılmasına karar verilmesi istemi ile icra mahkemesine başvurduğu; mahkemece 03.11.2014 tarihi bilirkişi raporu benimsenerek mahcuzların borçlu şirketin üretimindeki devamlılığı için zorunlu ve vazgeçilmez makineler olduğu ve haciz nedeni ile üretimin kısmen durmuş olduğundan bahisle haczin İİK’nun 82/12. maddesine aykırı olduğu gerekçe gösterilerek haczin kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. İİK’nun 82/1-4. maddesi gereğince borçlunun "sanat ve mesleği için lüzumlu olan alet, edevat ve kitapları" haczedilemez. Aynı Kanunun 82/ 3. fıkrasına göre de bu bentte sayılan malların kıymetinin fazla olması halinde, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacı ile borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır. Ancak, bunun için borçlunun haciz sırasında bir meslek veya sanatla uğraşıyor olması ve kendisi ile ailesinin geçimini anılan meslek ve sanatla sağlaması gerekir. Yukarıda yer verilen madde gereğince haczedilemeyecek malların kapsamını tayin edebilmek için sanat sözcüğü ile eş anlamda kullanılmış olan meslek kavramını teşebbüsten ayıracak kıstasların açıklanması gerekir. Çünkü, borçlu bir meslek sahibi sayıldığı takdirde, bu mesleği ile ilgili alet, edevat ve kitapları haczedilemeyecek, aksine bir teşebbüs sahibi sayıldığı zaman, bu teşebbüsün malları sermaye ağırlıklı olup haczedilebilecektir. Şikayet konusu incelenirken borçlunun yaptığı işte sermaye ile emeğin karşılıklı oranları tespite çalışılır ve emeğin değerinin, sermayenin değerinden daha fazla olduğu görülürse “bir mesleğin” varlığına, aksi takdirde “bir teşebbüsün söz konusu olduğuna” hükmedilir (Hukuk Genel Kurulu’nun 02.12.1972 tarih ve 1972/572-974 sayılı kararı). Uygulamada, bu şekilde incelemeye ekonomik kıstasın üstün tutulması adı verilmektedir. Somut olayda, borçlu... bir ticari şirket olup, kendisinin sermaye ağırlıklı makinaları haczedilmiştir. Borçlu şirketin faaliyetinin sermayenin önem kazandığı teşebbüs olarak nitelendirilmesi gerekeceğinden, mahcuzların İİK'nun 82/1-4.maddesi kapsamında sayılan haczedilemez nitelikte mesleki eşya olarak kabulü mümkün değildir. Öte yandan, mahkeme karar gerekçesinde işaret edilen İİK’nun 82/12. maddesinin somut olayda uygulama yeri bulunmamaktadır. Bu durumda, borçlu şirketin haczin İİK’nun 82. maddesine aykırı olduğuna yönelik iddiasının dinlenebilme olanağı yoktur. O halde mahkemece; borçlu şirketin sair şikayet nedenleri incelerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsizdir. SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25/06/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.