Yargıtay 1. Hukuk Dairesi · E. 2015/8105 · K. 2018/1248

1. Hukuk Dairesi         2015/8105 E.  ,  2018/1248 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL - TENKİS Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil - tenkis davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalılar tarafından yasal süre içerisinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 28.02.2018 Çarşamba günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılar vekili Avukat ... ile temyiz edilen davacılar vekili Avukat ... geldiler duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü: -KARAR- Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis isteğine ilişkindir. Davacı ..., mirasbırakan eşi ...’ın, 29 parsel sayılı taşınmazdaki payını kendisinden mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olarak satış suretiyle, davalı önceki eşinden olma kızı ...’ya devrettiğini, ...’nın da edindiği payın bir kısmını üzerinde bırakarak kalanını diğer davalı kardeşi ...’e aktardığını ileri sürerek, davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile veraset ilamındaki payları oranında mirasçılar adına tesciline, olmadığı takdirde tenkise karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında ölümü ile mirasçıları davaya devam etmişlerdir. Davalılar, temliklerin muvazaalı olmadığını ve bedel karşılığı taşınmazı satın aldıklarını belirterek davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemece, temlikin mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Miras bırakan ...’ın 13.12.1997 tarihinde ölümü ile geriye mirasçı olarak ilk eşinden olma çocukları davalılar ile ikinci eşi olan davacı Müslüme’nin kaldığı, davacının da yargılama sırasında ölümü ile mirasçıları olarak önceki evliliğinden olma çocuklarının kaldığı, miras bırakanın, 29 parsel sayılı taşınmazdaki 1025/5772 payını davacı ile evlenmeden önce dava dışı ...’e satış suretiyle temlik ettiği, kalan payını da 10.10.1988 tarihinde davalı kızı ...’ya devrettiği, devir nedeniyle keşidecisinin davalı ... ve eşi; alacaklısının ise miras bırakan olan Ağustos 1988 ve Kasım 1989 ödeme tarihli bonoların düzenlendiği, dinlenen tanık beyanları ile miras bırakan ve davacının maddi durumlarının elverişsiz olduğu, miras bırakanın taşınmaz satmaya ihtiyacının olduğu, davalı ... ve eşinin de satın alma gücünün bulunduğu sabittir. Uygulamada ve öğretide "muris muvazaası" olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada miras bırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir. Bu durumda, yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında ve 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 706., Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237. (Borçlar Kanunu'nun (BK) 213.) ve Tapu Kanunu'nun 26. maddelerinde öngörülen şekil koşullarından yoksun bulunduğundan, saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler. Hemen belirtmek gerekir ki; bu tür uyuşmazlıkların sağlıklı, adil ve doğru bir çözüme ulaştırılabilmesi, davalıya yapılan temlikin gerçek yönünün diğer bir söyleyişle miras bırakanın asıl irade ve amacının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkarılmasına bağlıdır. Bir iç sorun olan ve gizlenen gerçek irade ve amacın tespiti ve aydınlığa kavuşturulması genellikle zor olduğundan bu yöndeki delillerin eksiksiz toplanılması yanında birlikte ve doğru şekilde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bunun için de ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır. Somut olaya gelince; saptanan maddi olgular yukarıda açıklanan ilkelerle birlikte değerlendirildiğinde temlikin mal kaçırma amaçlı olmadığı ve gerçek satış niteliğinde olduğu sonucuna varılmaktadır. Hal böyle olunca, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir. Davalıların temyiz itirazları yerinde görülmekle kabulü ile hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 30.12.2017 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince gelen temyiz edenler vekili için 1.630.00.-TL. duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilenlerden alınmasına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 28.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.