Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2015/9634 · K. 2015/16898

9. Hukuk Dairesi         2015/9634 E.  ,  2015/16898 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : (İŞ) MAHKEMESİ DAVA : Davacı, asıl davada fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının, birleşen davada ise kıdem tazminatı ile izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı ile davalılardan.. .... ve ....avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı, davalı Bakanlığa ait hastanede alt işveren işçisi olarak çalışırken haksız şekilde işten çıkarıldığını iddia ederek, kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ve genel tatil ücretinin ödetilmesini istemiştir. B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı .... vekili, davanın husumet yokluğundan reddini istemiştir. Davalı ...t Şirketi vekili, davanın reddini istemiştir. Davalı ...Şirketi vekili, davanın reddini istemiştir. Davalı ...Şirketi vekili, davanın reddini istemiştir. C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulüne birleşen davanın ise kabulüne karar verilmiştir. D) Temyiz: Kararı davacı, davalı ..... ve ...t Şirketi vekilleri temyiz etmiştir. E) Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanunî gerektirici sebeplere göre davacı ve davalılardan .. ile... ...i’nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 2- Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır. Zamanaşımı, borcu ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, doğmuş ve var olan bir hakkın istenebilirliğini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu nedenle zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir. Kısmi davada ise zamanaşımı yalnızca dava edilen kısım kesilir. Henüz açılmayan (saklı tutulan) ve daha sonra ıslahla arttırılan bölüm için zamanaşımı işlemeye devam eder. Ancak kısmi davadaki miktar, kısmi davanın açıldığı dava tarihine göre geriye doğru belirlenen zamanaşımı süresini kapsar. Bakiye alacak talep edildiği tarihe göre, geriye doğru zamanaşımı süresi içinde kalıyor ise zamanaşımına uğramadığı kabul edilmelidir. Kısaca kısmi davadaki alacak miktarı belirlendiği tarihten itibaren öncelikle ileriye doğru gerçekleşen alacak için mahsup edilmeli, bakiye alacak ise ondan sonraki süreyi kapsamalıdır. İlk kısmi davada belirlenen alacak mahsup edildikten sonra bakiyenin talep edildiği tarihten geriye doğru zamanaşımı süresi içinde kalan alacak, alacaklı lehine hüküm altına alınmalıdır. Dosya içeriğine göre kısmi olarak açılan davada davacı vekili bilirkişi hesap raporundan sonra ıslah sureti ile alacakları arttırmış ve temyiz eden davalılar vekilleri ise ıslaha karşı zamanaşımı itirazında bulunmuştur. Hüküm altına alınan fazla mesai ve tatil çalışmaları karşılığı ücret alacaklarının kısmi olarak istenen miktar dışlandığında kalan kısmında ıslah tarihine göre geriye beş yıllık süre dikkate alındığında bu süre dışında kalan miktarların zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır. Mahkemece ıslaha karşı zamanaşımı itirazının dikkate alınmadan ve bu konuda ek rapor alınmadan fazla mesai ve tatil çalışmaları karşılığı ücretin “ıslahın ek dava olmaması ve karar verilinceye kadar ıslahın mümkün olması gerekçesiyle davalının zamanaşımı def’inin reddine karar verilmesi hatalıdır. 3- Somut olayda davacı, kısmî davadaki taleplerini ıslah yoluyla artırmış, ancak ıslahta faiz istememiştir. Mahkemece, ıslah ile artırılan alacak miktarlarına da faiz uygulanarak talebin aşılması isabetsizdir. 4- Mahkemece, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesine göre harçtan muaf olan davalı Bakanlığa harç yüklenmesi usul ve yasaya aykırıdır. 5- Birleşen dava ayrı dava ayrı bir davadır. Birleşen 2011/174 Esas sayılı davada, davanın kabulüne karar verilmesine rağmen mahkemece, kendisini vekil ile temsil ettiren davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. F) Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 11.05.2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. K A R Ş I O Y Islah, karşı tarafın onayına ve yargıcın kararına bağlı olmaksızın bir tarafın usule ilişkin yaptığı işlemleri, gerekli giderleri vermek koşuluyla yasada belirtilen süre içerisinde yöntemine uygun biçimde tamamen veya kısmen düzeltilmesini sağlayan hukuksal bir işlemdir. Normatif düzenleme, HMK .’un 176. maddesine göre; “(1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. (2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.” Kısmen ıslahta davada daha önce yapılmış olan belli bir usuli işlemin düzeltilmesi söz konusudur. Kısmen ıslaha uygulamada sıklıkla dava konusunun(müddeabihin) arttırılması biçiminde rastlanmaktadır. Davanın kısmen ıslahı ile davada yapılmış olan belli bir usul işlemi ıslah edilir(düzeltilir) ve bundan sonraki usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sağlanır. Kısmi ıslah sureti ile dava konusunun arttırılması ile kısmi dava dilekçesinde belirtilen miktarın arttırılmasına ilişkin usul işlemi düzeltilmekte ve dava tam eda davası niteliğini almaktadır. Dava dilekçesinde faiz istemi var ise ıslah ile miktar arttırıldığından ayrıca ıslah dilekçesinde faiz istenmesine gerek bulunmadığı gibi ıslah ile arttırılan isteklere temerrüt varsa temerrüt tarihinden faiz yürütülmesi gerekir. Zira kısmi ıslah da olsa ıslah bir ek dava değildir, bu dilekçe ile dava dilekçesinde kısmi olarak istenen miktar düzeltilmiştir. Yerel mahkemenin ıslah ile arttırılan miktara kıdem tazminatı için fesih tarihinden, diğer alacaklara dava ve ıslah tarihinden faiz yürütülmesi isabetli olduğundan, yerel mahkeme kararının bu nedenle bozulması doğru değildir. Çoğunluk görüşünün 3. Bentteki bozma nedenine açıklanan gerekçe ile katılınmamıştır.