Yargıtay 21. Hukuk Dairesi · E. 2016/10029 · K. 2017/7719

21. Hukuk Dairesi         2016/10029 E.  ,  2017/7719 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi Davacı, kesilen aylığının yeniden bağlanmasına, Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi. K A R A R Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı tespit edilen davacının, ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve kesilen aylığının yeniden bağlanmasına, Kuruma 25.305.76 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir. Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...’in eşi ...'dan 06/01/1993 tarihinde boşandığı, 1988 yılında vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 13/02/2012 tarih ve 46 sayılı rapora göre; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiği, Kurumca 23/10/2008-122/04/2012 tarihleri arasında ödenen 25.305.76 TL aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı, anlaşılmıştır. Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir. Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda hak sahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir. 5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Somut olayda; Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından tanzim edilen 13/02/2012 tarih ve 46 sayılı raporda; ... İlçe Emniyet Müdürlüğü’nden davacı ve eşinin birlikte yaşayıp yaşamadığının araştırılmasının istenildiği, gelen cevaptaki 22.11.2011 tarihli polis tutanağında ;Yeni Mah. Asfalt Şantiyesi No.10 .../... adresindeki evin alt katında oğlu ... üst katında ise ... ve anlaşmalı boşandığı eşi ...’nın ikamet ettiği, çiftin birlikte yaşadıkları, şahsın köylere traktörüyle çift sürmeye gittiği, eşinin ev hanımı olduğunun tespit edildiği, denetmence bu tutanağa dayanarak birlikte yaşadıkları kanaatine varıldığı, davacının Nüfus Müdürlüğünden bildirilen adres formunda; 2007-2012 arası Yeni Mah. Asfalt Şantiye Caddesi No.8/1 adresinde, 2012-2014 arası İncilikaya Mah. 37341. sok. No.18/2 adresinde 2014 ten sonra Yeni Mah. Asfalt Şantiye Sokak No: 10/2 adresinde ikamet ettiği , eşinin 2007-2014 arası Yeni Mah. Asfalt Şantiye Sokak No: 10/1 adresinde 13/06/2014 ten sonra İncilikaya Mah. 37341. sok. No.18/2 adresinde ikamet ettiği bildirildiği, ... Müdürlüğünün cevabı yazısında , davacının boşandığı eşinin Yeni Mah. Asfalt Şantiye Cad. No:10 adresinde elektrik ve su aboneliğinin olduğu , ...'in Yeni Mah. Asfalt Şantiyesi No.10 adresinde 2010’dan beri telefon aboneliğinin olduğu, denetmen raporundaki polis memuru ... ‘ın Mahkemede kamu tanığı olarak alınan beyanında: “ Bana sormuş olduğunuz 22.11.2011 tarihli tutanak doğrudur, altındaki imza bana aittir. Bana sormuş olduğunuz apartman iki katlıdır, ... Polis Merkezinin tam karşısıdır orası aynı zamanda benim sürekli görev yerimdir. Evin alt katında ... üst katında ise ... ve ... ikamet etmektedir. Tutanak tuttuğum tarihte çevresel soruşturmada ... ile ..'nın birlikte yaşadıkları anlaşılmıştır” dediği görülmüştür. Tüm bu hususlar ve abonelik kayıtları, adres bilgileri, denetim raporunun dayanağı olan polis tutanağı, tutanağı düzenleyen polis memurunun Mahkemede alınan beyanları, tarafların iki katlı kendilerine ait evde altlı üstlü oturmaları, hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eski eşinin aynı adreste birlikte yaşadıkları sabit olup, 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 12/10/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.