Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2016/10280 · K. 2016/13704

10. Hukuk Dairesi         2016/10280 E.  ,  2016/13704 K. "İçtihat Metni" ... Dava, ... yaşlılık sigortası rejimine ilk tabi olunan 01.01.1982 tarihinin ...’de sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesinin gerektiği ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemlerine ilişkindir. Mahkemece, bozma ilamına uyarak ilamında belirtildiği şekilde, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1982 tarihi olduğunun ve davacıya tahsis talep tarihini takip eden ay başı olan 01/02/2014 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine dair karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davanın kabulü şeklinde verilen ilk hüküm dairemizce, ... ile .... arasındaki ...Sözleşmesinin 29’uncu maddesine uygun şekilde, yurtdışı çalışmalarını gösterir tercümeli ...sigorta mercii hizmet cetveli celbedilmeksizin sigorta başlangıcına ve 3201 sayılı Kanunun 6. Maddesi uyarınca yurda kesin dönüş şartının gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmadığı gerekçesiyle bozulmuş ise de bozma gereği tam olarak yerine getirilmeksizin, Kurum’a hizmet cetvelinin istendiği ancak Kurumdan da dosyada mevcut olan ... Büyükelçiliği .... yazısının gönderildiği ve bu haliyle davanın ilk hüküm gibi kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. .... arasında imzalanan...Sözleşmesinin, konuya ilişkin 29’uncu maddesi hükmü,... sigortaları hakkındaki ...mevzuatının uygulanmasında, sigortalı, ...’de yaşlılık sigortasına tabi işe girmeden önce, ....’da bir yaşlılık sigortasına tabi olmuşsa, bahis konusu... rejimine tabi olduğu ilk günün, ... mevzuatına göre yaşlılık sigortasına tabi işe ilk defa girdiği gün olarak kabul edileceğini öngörmüştür. Yurtdışında çalışan ... vatandaşlarının yurtdışında geçen hizmetlerinin borçlandırılarak, ülkemiz sosyal güvenlik mevzuatında malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde ...’de geçmiş hizmet gibi değerlendirilmesini sağlamak amacıyla kabul edilen 3201 sayılı Kanun hükümleri uyarınca borçlandırılan sürelere dayalı olarak hangi şartlarda aylık bağlanacağı anılan Kanunun 6'ncı maddesinde belirlenmiştir. Tahsis yapılabilmesi için aranan koşullardan birisi, yurda kesin dönülmüş olmasıdır. Kesin dönüşün, aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu ifade ettiği; “sosyal sigorta ödeneği” deyiminden, çalışma yaşamı süresince karşılaşılan hastalık, iş kazası, meslek hastalığı veya işsizlik gibi riskler nedeniyle iş göremezlik veya işsizlik gibi adlar altında yapılan ödeneklerin amaçlandığı; “sosyal yardım ödeneği” ibaresinin ise bulunulan ülke mevzuatı kapsamında, geçimlerini sağlayacak hiçbir gelirleri olmayan veya mevcut gelirleriyle geçimlerini sağlamakta güçlük çeken kişilerin asgari geçim düzeyi ile sınırlı olmak üzere geçimlerinin sağlanması amacıyla kamu kurum ve kuruluşları tarafından muhtaçlık durumuna ve süresine göre ödenen, ikamet şartına bağlı nakdi yardımlar anlamını taşıdığı kabul olunmaktadır. Ne var ki, “kesin dönüş” ifadesi, mutlak anlamda, yurtdışında bulunduğu ülkeden ... döndükten sonra tekrar yurtdışına çıkış yapmama şeklinde değerlendirilemez. İkamet şartına bağlı olmayan nitelikte sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alanlara, anılan koşulun gerçekleştiğinin kabulü ile aylık bağlanabilecektir. Aksi yöndeki düşünce, Anayasamızın 23'üncü maddesi ile güvence altına alınmış olan “Yerleşme ve seyahat hürriyeti”nin; İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye (.... Sözleşmesine) ek 4 nolu Protokolün 2'nci maddesi ile tanınmış “Serbest dolaşım özgürlüğü”nün ihlali sonucunu doğuracaktır. 3201 sayılı Kanunun 6'ncı Maddesinin B bendi ile tekrar yurtdışına gitmek değil, yabancı ülke mevzuatına tabi olarak çalışmak ve ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği almak, aylığın kesme nedeni olduğu belirtilmiş; 3201 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlanıp altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulunmuş olanların, yurtdışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını “3201 sayılı Kanuna göre aylık alanlara mahsus yoklama belgesi” vererek, aylıklarını almaya devam edebilecekleri, Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 14'üncü maddesi ile hüküm altına alınmış olup, yurtdışında uzun süre kalmak, tek başına bir aylık kesme nedeni teşkil etmemektedir. Şu halde yapılması gereken iş ; yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, öncelikle, davacıya ait ... yaşlılık sigorta rejimine tabi sigortalılık sürelerini gösterir yeni tarihli ....izmet cetvelleri gibi ilgili kayıt ve belgeler davalı Kurum’dan usulünce celbedilip, gerekirse tercümesi de yaptırılarak,... sigortası rejimine ilk tabi olunan tarih usulünce belirlenmeli, 3201 sayılı Yasaya göre borçlananların yaşlılık aylığı alma şartlarından biri olan yurda kesin dönüş hususu da irdelenmeli, davacı istemi bu çerçevede yeniden değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ :Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, 14.11.2016 gününde oybirliği ile karar verildi. ...