Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2016/10616 · K. 2017/7365

9. Hukuk Dairesi         2016/10616 E.  ,  2017/7365 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm duruşmalı olarak süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş, davalı avukatı tarafından duruşma talep edilmeş ise de; işin mahiyeti itibarıyla duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verilmiş olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, davacının davalı şirket nezdinde 01/11/2004 tarihinde işe başladığını, 13/05/2015 tarihinde iş akdinin işveren tarafından feshedildiğini, davacının iş akdine fesih gerekçesi olarak yapılan değerlendirmeler şeklinde soyut belirsiz bir sebep gösterildiğini, ancak gerçek fesih nedeni sendikal nedene dayalı olduğunu, müvekkil ve 20 iş arkadaşı işyerinde örgütlü bulunan Türk Metal Sendikasının, işverenin toplu iş sözleşmesinden doğan hak alacakların hiç veya zamanında gereği gibi ödenmemesine yönelik gerekli girişimlerde bulunmaması ve takibin defalarca istenilmesine rağmen girişimde bulunulmaması nedeniyle sendikadan istifa edip Birleşik Metal Sendikasına üye olduğunu, davalı işveren demokratik bir tepki olarak sendikalarından istifa edip yeni bir sendikaya üye olan davacı ve arkadaşlarının bu konuda önderlik ettiklerine inandığı için müvekkil ile birlikte istifa eden 20 kişinin yaklaşık 12 sinin iş akdinin belirli periyodlar halinde feshettiğini ileri sürerek, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine, davalı işverenin işe başlatmaması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın davalı işverenin davacıya bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat ödemeye mahkum edilmesini istemiştir. B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, davacının iddialarının doğru ve yerinde olmadığını, davacı işyerinde işyerinin çalışma düzenine daima karşı çıktığını, davranışları ile diğer işçileri de disiplinsiz davranışlara yönlendirmek istediğini, işyerinde TİS’nin mevcut olduğunu, bu sözleşme MESS arasında imzalandığını, davacının TİS uygulamasından dolayı şikayeti varsa şikayet kademelerine başvurarak talepte bulunması gerekirken diğer iki işçi ile birlikte Gebze 3.Noterliğinden 07.05.2015 tarihli ihtarname keşide ederek TİS dolayı banyo havlusu, yüz havlusu, 500 gr sabun verilmediğini ayrıca çay molası verilmediğini, bunların verilmesi gerektiğini üç gün içinde verilmediği takdirde bunların nakden ödenmesini ihtar ettiğini, şikayet kademelerini kullanmak yerine sarf disipline ve iş düzenine aykırı davranış sergileyerek diğer işçileri de bu konuda kışkırtma yolunu seçtiklerini savunarak, davanın reddini istemiştir. C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece toplanan delillere dayanılarak, fesih sebebi açık ve kesin olarak belirtilmeden davacının iş akdi sonlandırıldığından feshin geçersiz olduğu ancak, her ne kadar davacı iş akdinin fesih sebebinin sendikal sebep olduğunu belirtmiş ise de işyerinde sendika üyesi işçilerin bulunması sebebiyle feshin sendikal sebebe dayandığının davacı tarafça ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir. D) Temyiz: Kararı taraf vekilleri yasal süresi içinde temyiz etmiştir. E) Gerekçe: Davalı işverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur. Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür. Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir. Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür. Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür. Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir. Somut uyuşmazlıkta; davalı işveren tarafından davacının iş akdinin "...yapılan değerlendirmeler neticesinde 13.05.2015 tarihi itibariyle iş akdiniz feshedilmiştir..."denilerek feshedildiği görülmüştür. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca aynı yasanın 18. maddesi kapsamında kalan işçinin iş sözleşmesinin geçerli nedenle feshetmek isteyen işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Yazılı fesih bildiri­minin de, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde içermesi zorunludur. Ya­zılı şekil, ayrıca açıklık, aleniyet ve ispat fonksiyonu haizdir. Yazılı şekil, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18’inci maddesi uyarınca yapılacak fesihler için geçerlilik şartı olarak aranmaktadır. Madde uyarınca, işveren fesih bildirimini yazılı yapmak zorunda olduğu gibi fesih sebeplerini de yazılı olarak göstermek zorundadır. Davalı işveren, fesih bildiriminde fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmediğinden yapılan fesih geçersizdir. Mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi bu yönü ile isabetlidir. Ancak feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı noktasında varolan sonuç dosya içeriğine uygun değildir. Zira işyerinde 1983 tarihinden itibaren yetkili sendikanın Türk Metal Sendikası olduğu, davacının bu sendikaya 26.12.2005 tarihinde üye olduğu ve sendikadan istifa etmesinin ardından 10.12.2013 tarihinde Birleşik Metal-İş Sendikası’na üye olduğu, davalı işyerinde Birleşik Metal İş Sendikası’ndan istifa edip çalışan işçilerin bulunduğu, ancak Birleşik Metal İş Sendika üyesi olan davacı dahil 14 işçinin yakın tarihlerde iş akitlerinin feshedildiği ve tanık beyanlarından işyerinde halen çalışan Birleşik Metal İş Sendika üyesi işçinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan davacı ve bir kısım işçilerin 07.05.2015 tarihli ihtarname ile Toplu İş Sözleşmesi’nden doğan haklarının ödenmesini talep ettikleri, ihtarnamenin davalı işverene 11.05.2015 tarihinde tebliğ edildiği, ardından iş akitlerinin işverence 13.05.2015 tarihinde aynı şekilde feshedildiği görülmüştür. Dosyadaki mevcut deliller birlikte değerlendirildiğinde davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği anlaşıldığından mahkemece sendikal tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. 4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. F) HÜKÜM: Yukarda açıklanan gerekçeler ile; 1-Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, 2-Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE, 3-Davacının başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın tazminat miktarının sendikal fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE, 4-Davacının işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE, 5-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 6-Davacı tarafından yapılan 511.50 TL. yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre belirlenen 1.980,00 TL. vekâlet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 8-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine, Kesin olarak 27.04.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.