Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2016/11183 · K. 2018/8744

10. Hukuk Dairesi         2016/11183 E.  ,  2018/8744 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkeme, ilâmında belirtildiği üzere davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İnceleme konusu davada; davacı 01.08.2011-30.06.2013 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz davalı ...'nda çalıştığının tespitini talep ettiği, dava dilekçesinde Belediyenin kültür merkezinde ocakçı,temizlik görevlisi,garsonluk gibi işlerde çalıştığını belirttiği, mahkemece talep gibi davanın kabulüne karar verildiği, 01.07.2013-31.05.2014 tarihleri arasında davalı belediyeden çöp toplama ve temizlik işlerini ihale ile alan Yarmazlar Tur.Nak.....Ltd.Şti.'den ayda 30 gün üzerinden kesintisiz bildirimin yapıldığı, ...'nın davacının Yarmazlar Tur.Nak....Ltd.Şti.'nin işçisi olduğu yönünde beyanda bulunduğu, dosyada tanım olarak dinlenilen çalışanların 2011,2012,2013 ve 2014 yılınır 1,2,3 aylarında Yarmazlar Tur.Nak....Ltd.Şti.'den bildirimlerinin olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK 119/1-e maddesi gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, 194 maddesi gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur. Bir davada soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir. Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir. HMK 31 maddesi gereğince, hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, HMK 31 maddesi ve 119/1-e maddesi gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir. Bu nedenle mahkemece öncelikle, davacının kim tarafından işe alındığı, çalışırken kimden emir ve talimat aldığı, hangi tarihlerde hangi işlerde çalıştığı, çalışma arkadaşlarının kimler olduğu davalı işyerinde hangi tarihlerde hangi işlerde çalıştığı, çalışma şekli, işyerinde kimden emir ve talimat aldığı, çalışma arkadaşlarının kimler olduğu hususlarında beyanı alınarak ve eksik hususlar davacıya açıklattırılarak dava konusu somutlaştırılmalı, davalı ... tarafından çöp toplama ve temizlik işlerinin ihale ile başka firmalara verilip verilmediği, verilmiş ise hangi tarihlerde hangi firmalara bu işlerin verildiği, talep edilen dönemde belediyenin temizlik , çöp toplama gibi işlerinin nasıl yapıldığı, belediyenin bünyesinde işçi çalıştırıp çalıştırmadığı hususları ilgili bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle açıklığa kavuşturulmalı ve bu şekilde işverenin davalı ... mi yoksa dava dışı taşeron Yarmazlar Tur.Nak....Ltd.Şti. mi olduğu yönünde araştırma yapılarak işveren sıfatının kime ait olduğu tespit edilmeli, davacının çalıştığı kültür merkezinde çalışanlar ile kültür merkezinin idarecileri tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, re'sen araştırma ilkesi gereğince aynı dönemde belediyede kadrolu olarak çalışanlar ve komşu işyeri tanıkları tespit edilerek konu ile ilgili bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylece bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu hususlar, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ...'na iadesine, 01.11.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.