Yargıtay 20. Hukuk Dairesi · E. 2016/14463 · K. 2017/808

20. Hukuk Dairesi         2016/14463 E.  ,  2017/808 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İş Mahkemesi Taraflar arasındaki davada ... İş ve ... İş Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü. K A R A R Dava kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. ... İş Mahkemesi, davalı SGK vekilinin yetki itirazı da dikkate alınarak; davacının kayıtlarının ... Sosyal Güvenlik Merkezinde olması ve İstanbul Nöbetçi İş Mahkemelerinin davaya bakmaya yetkili bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. ... İş Mahkemesi ise dava konusu işlemlerin ... Sosyal Güvenlik Merkezince yapıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesinde, iş uyuşmazlıklarında yer itibari ile yetkili iş mahkemeleri belirlenmiştir. Buna göre, "İş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medenî Kanunu gereğince ikametgâhı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz." İş mahkemelerinde yetki kuralı, Hukuk Muhakemeleri Kanununun yetki kurallarına uygun olup, buna ek olarak işin yapıldığı yer, yani işyeri mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Buna göre, iş ve sosyal güvenlikle ilgili davaların dava tarihinde davalının ikametgâhının bulunduğu veya işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılması gerekmektedir. Türk Medenî Kanununun 19/1. maddesi uyarınca gerçek kişi yönünden "Yerleşim yeri", "Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir." Gerçek kişi işverenin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu kanıtlanmadığı takdirde, kural olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgâh sayılması gerekir. HMK'nın 14/1.maddesi uyarınca "Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir." Diğer yandan Türk Medenî Kanununun 51. maddesi uyarınca "Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir." İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan, davalı tarafça süresinde itiraz edilmese dahi hâkim tarafından kendiliğinden bu husus gözönünde bulundurulmalıdır. Bir başka anlatımla hâkim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de re'sen yetkisizlik kararı verebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.04.2008 gün ve 2008/10 - 329 E. - 2008/334 K. numaralı ilâmında da "Davaya konu uyuşmazlık tüzel kişilere karşı açılacak davalarda genel yetkili mahkeme, tüzel kişilerin yerleşim yerinin, yani merkezinin bulunduğu yer mahkemesi olmakla birlikte, şube işlemleri nedeniyle açılacak dava, taraf olarak bağlı bulunulan merkez davalı gösterilerek, şubenin bulunduğu yerde de açılabilir. "Kurum adına işlem yapmaya yetkili bulunmak" şubenin tanımından ortaya çıkan bir sonuç olup, şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olmasında tek başına yeterli değildir. Şubenin bulunduğu yer yetkisi, o şubenin yapmış olduğu işlemlerden, davacıya ait işlemlerin yürütülmesinden doğan uyuşmazlıklarda geçerli bulunmaktadır." görüşü benimsenmiştir. Somut uyuşmazlıkta, davacı tarafından ... Sosyal Güvenlik Merkezine başvurularak 2011/3 - 2014/12 aylar için düzenlemiş oldukları 5510 sayılı Kanun türü seçilerek hazırlanan Asıl/Ek Aylık Prim Hizmet Belgelerinin iptali ile 6111 sayılı Kanun türü seçilerek hazırlanılması istenilen Asıl/Ek Aylık Prim Hizmet Belgelerinin dikkate alınması talebininin reddine dair işlem tesis eden ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 26/03/2015 gün 1656455 sayılı işlemin iptalinin talep edildiği anlaşılmıştır. Davacının talebine ilişkin olarak SGK Esenyurt İlçe Sosyal Güvenlik Merkezince inceleme ve değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... İş Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir. SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... İş Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 06/02/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.