Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2016/1592 · K. 2016/4078

10. Hukuk Dairesi         2016/1592 E.  ,  2016/4078 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 101'inci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği, Kanunun 88''inci maddesinin 19'uncu fıkrasında Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmiştir. Bu düzenleme dışında, 5510 sayılı Kanunda mahkemelerin yetkisi ile ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı görülmektedir. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5'inci maddesinde, İş mahkemelerinde açılacak her davaya açıldığı tarihte dava olunanın, Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabileceği, bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmayacağı, aynı Kanunun 15'inci maddesinde de, bu Kanunda açıklık bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri uygulanacağı düzenlemesi bulunmaktadır. İş mahkemelerinde yetki kuralı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kurallarına uygun olup buna ek olarak işçinin işinin yapıldığı yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Bu aşamada, genel ve özel yetki kurallarının açıklığa kavuşturulmasında yarar vardır. Bütün davalar için uygulanan yetki kuralına genel yetki kuralı denilmekte olup, genel yetkili mahkeme, davalının ikametgahı mahkemesidir. Eş deyişle, her dava, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür (HMK md.6). Bundan ayrı, bazı davalar için davalının ikametgahı mahkemesinin yanında, başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Bu istisnai nitelikteki yetki kurallarına “özel yetki” kuralları denilmektedir. İlke olarak, özel yetki kuralları genel yetkiyi kaldırmaz, onunla birlikte uygulanır. Ancak istisna olarak, bazı davaların mutlaka belli bir yer mahkemesinde açılması öngörülmüştür ki, bu halde kesin yetki söz konusudur. Kesin yetki halleri, genel yetkiye istisnadır. Bunun dışında, bir dava için özel yetki kuralı bulunsa bile, davacının genel yetki ile özel yetki arasında bir seçim hakkı vardır. Özel yetki kuralları ilke olarak kamu düzenine ilişkin değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 08.07.2009 gün 2009/10-236-345 sayılı kararında da aynı ilkeler benimsenmiştir. Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 19/2'nci maddesihükmünde şöyle denilmiştir: “...Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir” hükmü de göz önünde bulundurulmalıdır. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 19/2'nci maddesine göre, yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz. Tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; kamu düzenine ilişkin yetki kuralını düzenleyen 5521 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin, işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan alacak ve hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına uygulanacağı kabul edilmelidir(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 29.05.2013 gün 2012/10-1615 E., 2013/777 K.). Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında eldeki somut olay değerlendirildiğinde, hizmet tespitine ilişkin olduğundan eldeki davada herhangi bir kesin yetkinin söz konusu olmadığı ve yetki hususunun re'sen ele alınamayacağı gibi, yetkisizliğe ilişkin kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi durumunda yeni bir yetkisizlik kararı da verilemeyecektir. .... İş Mahkemesinde açtığı dava ile davacı 03.07.1984 – 31.05.1997 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. .... İş Mahkemesinin 05.01.2015 gün 8 /5 sayılı ilamı ile Aydın Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş ve taraflarca temyiz edilmediğinden kesinleşmiştir. Dosya Aydın İş Mahkemesine gönderilmiş ise de ortada kesinleşmiş bir yetkisizlik kararı olduğu nazara alınmaksızın Aydın İş Mahkemesinin 01.04.2015 gün 66 /93 sayılı kararı ile de yetkisizlik kararı verilerek dosya ........ Asliye Hukuk (İş) Mahkemesine gönderilmiştir. Bu defa her iki mahkemenin yetkisizlik kararlarını değerlendiren Mahkeme İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yeniden yetkisizlik kararı vermiştir. .... İş Mahkemesinin yetkisizlik kararı kesinleştiği halde Aydın İş Mahkemesinin yetkisizlik kararı vermesi usule aykırıdır. Ne var ki; Aydın İş Mahkemesinin yetkisizlik kararı da kesinleştiğinden usulsüz olsun olmasın kamu düzenine ilişkin olmayan yetki kuralının söz konusu olduğu davada Mahkemece esasa girilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, yeniden yetkisizlik hükmü tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 24.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.